Είναι αδιανόητο να προκύψει ένας αναστοχασμός χωρίς ένα αντικείμενο πάνω στο οποίο να αναστοχάζεται· αλλά δεν είναι αδιανόητο να λάβει χώρα μια αντίληψη ενός υλικού πράγματος, η οποία στη συνέχεια να ακολουθηθεί από περαιτέρω αντιλήψεις που δείχνουν ότι, τελικά, δεν υπήρξε καθόλου αντίληψη στην πρώτη περίπτωση, επειδή δεν υπήρχε υλικό πράγμα.

Είναι αδιανόητο να προκύψει ένας αναστοχασμός χωρίς ένα αντικείμενο πάνω στο οποίο να αναστοχάζεται· αλλά δεν είναι αδιανόητο να λάβει χώρα μια αντίληψη ενός υλικού πράγματος, η οποία στη συνέχεια να ακολουθηθεί από περαιτέρω αντιλήψεις που δείχνουν ότι, τελικά, δεν υπήρξε καθόλου αντίληψη στην πρώτη περίπτωση, επειδή δεν υπήρχε υλικό πράγμα. Ο Χούσσερλ βλέπει αυτή τη ριζική διαφορά ανάμεσα στην «εμμενή» (immanent) αντίληψη και την «υπερβατική» (transcendent) αντίληψη.

It is inconceivable that a reflection should come about without an object for it to reflect on; but it is not inconceivable that a perception of a material thing might take place, only to be followed by further perceptions which show that there was no perception in the first place after all, because there was no material thing. Husserl sees this radical difference between "immanent" perception and "transcendent" perception.
[Sokolowski, HM, p.188] (https://archive.org/details/husserlianmedita0000soko)

<item>§46. Indubitability of the Perception of Something Immanent, Dubitability of the Perception of Something Transcendent. [Ideas I, p.100]</item>

Tabula rasa

== Tabula rasa ==

Από την απόρριψη του έμφυτου χαρακτήρα των ιδεών (innatism: εμφυτισμός) από τον Locke προκύπτει ότι κάθε γνώση (και κάθε έννοια) πρέπει να προέρχεται από την εμπειρία. Εκεί όπου ο Leibniz παρομοιάζει τον νου κατά τη γέννηση με ένα κομμάτι μαρμάρου που ήδη φέρει φλέβες στο εσωτερικό του, ο Locke υποστηρίζει ότι ο νους κατά τη γέννηση είναι μια *tabula rasa* — μια λευκή πλάκα, ένας άγραφος πίνακας.

Ο Locke υποστηρίζει ότι ο νους κατά τη γέννηση δεν περιέχει καμία ιδέα, σκέψη ή έννοια. Αν παρατηρήσει κανείς, για παράδειγμα, ένα νεογέννητο βρέφος, δεν υπάρχει καμία ένδειξη που να μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι διαθέτει *οποιαδήποτε* γνώση — ή οποιεσδήποτε έννοιες — πέρα από εκείνες που έχει βιώσει εμπειρικά, όπως η «πείνα, η δίψα, η ζεστασιά και ορισμένοι πόνοι».

Αντίθετα, λέει ο Locke, κάθε γνώση προέρχεται από δύο είδη *εμπειρίας*:

* **Αίσθηση (Sensation):** Οι αισθητηριακές μας αντιλήψεις — ό,τι βλέπουμε, ακούμε, οσφραινόμαστε, γευόμαστε κ.λπ.
* **Αναστοχασμός (Reflection):** Η εμπειρία των ίδιων των νοητικών μας διεργασιών — το να σκεπτόμαστε, να επιθυμούμε, να πιστεύουμε κ.ο.κ.

It follows from Locke’s rejection of innatism <https://web.archive.org/web/20260430221717/https://philosophyalevel.com/aqa-philosophy-revision-notes/nature-of-knowledge/#Innate> that all knowledge (and concepts)
must come from experience. Where Leibniz compares the mind at birth to a
block of marble with veins already in it, Locke says the mind at birth
is a /‘tabula rasa’/–*a blank slate*.

Locke argues that the mind at birth contains no ideas, thoughts, or
concepts. If you observe a newborn baby, for example, there is no
evidence to suspect it has /any/ knowledge – or any concepts – except
those it has experienced, such as “hunger, and thirst, and warmth, and
some pains”.

Instead, says Locke, all knowledge comes from two types of /experience/:

* Sensation: Our sense perceptions – what we see, hear, smell, taste, etc.
* Reflection: Experience of our own minds – thinking, wanting, believing etc.

[Knowledge from Reason - Philosophy A Level](https://web.archive.org/web/20260430221717/https://philosophyalevel.com/aqa-philosophy-revision-notes/nature-of-knowledge/)

«Κάθε εμμενής αντίληψη εγγυάται αναγκαία την ύπαρξη του αντικειμένου της. … Η σύλληψη ότι [το εμμενές αντικείμενο] δεν υπάρχει είναι, κατ’ αρχήν, αδύνατη» (§ 46, σ. 143).

Σε ένα εμμενώς κατευθυνόμενο ενέργημα, λέει ο Χούσσερλ, «έχουμε έναν σύνδεσμο δύο αποβλεπτικών εμπειριών, από τις οποίες τουλάχιστον η υπερτιθέμενη είναι εξαρτημένη και, επιπλέον, όχι απλώς θεμελιωμένη στην βαθύτερη, αλλά ταυτόχρονα και αποβλεπτικά στραμμένη προς αυτή» (§ 38, σ. 124). [Sokolowski, HM, σ. 188]

Αυτό έχει μια σημαντική συνέπεια: «Κάθε εμμενής αντίληψη εγγυάται αναγκαία την ύπαρξη του αντικειμένου της. … Η σύλληψη ότι [το εμμενές αντικείμενο] δεν υπάρχει είναι, κατ’ αρχήν, αδύνατη» (§ 46, σ. 143). Δεδομένου ότι το αντικείμενο της εμμενούς αντίληψης θεμελιώνει την αντίληψη, η αντίληψη δεν θα μπορούσε να έχει προκύψει χωρίς το αντικείμενό της. Επομένως, η ύπαρξη της εμμενούς αντίληψης εγγυάται την ύπαρξη του αντικειμένου της. Ένα σπίτι δεν θα μπορούσε να προκύψει χωρίς το θεμέλιό του, άρα η ύπαρξη του σπιτιού εγγυάται την ύπαρξη του θεμελίου του. Κατά τον ίδιο τρόπο, η ύπαρξη ενός αναστοχασμού εγγυάται την ύπαρξη του αντικειμένου του. [σ. 188]

In an immanently directed act, Husserl says, "we have a nexus of two intentional experiences, of which at least the superimposed one is dependent, and, moreover, not merely grounded in the deeper-lying, but at the same time intentionally directed towards it" (§ 38, p. 124). [Sokolowski, HM, p.188]

This has an important implication: "Every immanent perception necessaraly guarantees the existence of its object. . . . The insight that it [the immanent object] does not exist is, in principle, impossible" (§ 46, p. 143). Since the object of the immanent perception founds the perception, the perception could not have come to be without its object. Hence the existence of the immanent perception guarantees the existence of its object. A house could not come to be without its foundation, so the existence of the house guarantees the existence of its foundation. In the same way, the existence of a reflection guarantees the existence of its object. [p.188]

Ο Χούσερλ τείνει να εγκαταλείψει την ονομασία «αποβλεπτικότητα» για τη συγκρότηση του εσωτερικού χρόνου

Συνομιλία με τον Χούσερλ και τον Φινκ, 15/7/32

Ο Χούσερλ τείνει να εγκαταλείψει την ονομασία «αποβλεπτικότητα» για τη συγκρότηση του εσωτερικού χρόνου. Η αποβλεπτικότητα είναι δραστηριότητα του εγώ, είτε πρωτογενής είτε τροποποιημένη. Οι κιναισθητικές διεργασίες είναι δραστηριότητες του εγώ, και κάθε υπερβατική αντικειμενικότητα, ξεκινώντας από τέτοιου είδους πράγματα όπως κηλίδες συγκροτημένες οφθαλμοκινητικά, είναι επιτεύγματα της ενέργειας του εγώ. Γενετικά, αυτές οι μη πλέον συλλαμβανόμενες αντικειμενικότητες έχουν αναπτυχθεί από ένα στάδιο στην ανάπτυξη της συνείδησης κατά το οποίο συλλαμβάνονταν πράγματι. Αυτό που ο Χούσερλ αποκαλεί δευτερογενή παθητικότητα είναι πράγματι μια τροποποίηση της ενεργού αποβλεπτικότητας. Η κιναισθητική διαδικασία είναι δραστηριότητα του εγώ ακόμη και όταν δεν είναι άμεση βούληση αλλά συνήθεια.

Η δραστηριότητα του εγώ παράγει κάθε αντικειμενοποίηση. Στη δραστηριότητα του αναστοχασμού, η εμμενής σφαίρα και οι προ-κοσμικές αντικειμενικότητες αντικειμενοποιούνται, και τους αποδίδονται ταυτότητα και είναι. Στη δραστηριότητα της υπερβατολογικής αναστοχαστικότητας, στο εμμενές αποδίδεται υπερβατολογικό είναι· το ήδη αντικειμενοποιημένο κοσμικό και προ-κοσμικό λαμβάνει μια τροποποίηση του είναι του, ως φαινομενικό. Αλλά ο ίδιος ο αναστοχασμός λαμβάνει είναι μόνο όταν γίνεται αντικείμενο ενός άλλου αναστοχασμού.

Η ροή του εμμενούς χρόνου — το πρωταρχικό «τώρα» και το συγκρατημένο {93} παρελθόν — είναι η μορφή κάθε δραστηριότητας του εγώ και αντικειμενοποιείται όταν οι ίδιες οι δραστηριότητες του εγώ νοηματοδοτούνται σε ανώτερα αναστοχαστικά ενεργήματα. Αλλά ως μορφή δεν είναι δραστηριότητα, και αν εννοούμε με τον όρο αποβλεπτικότητα την δραστηριότητα, τότε δεν είναι αποβλεπτικότητα.

Και ο Φινκ και εγώ αντιταχθήκαμε σε αυτόν τον περιορισμό της σημασίας της αποβλεπτικότητας.

[Conversations with Husserl and Fink: 92-3]

αλλά δεν μπορεί να κάνει τίποτε για τη δημιουργία του ελάχιστου σωματιδίου νέας ύλης ή για την καταστροφή ενός ατόμου από ό,τι ήδη υπάρχει

Υπάρχουν δύο είδη ιδεών, οι *απλές* και οι *σύνθετες*. Αυτές οι απλές ιδέες, τα υλικά όλης της γνώσης μας, υποβάλλονται στον νου μόνο με τους δύο προαναφερθέντες τρόπους, δηλαδή μέσω της αίσθησης και του ανταστοχασμού. Ο νους, αν και παθητικός στη διαμόρφωση των απλών ιδεών, είναι ενεργητικός στη διαμόρφωση των σύνθετων ιδεών. Τις πρώτες τις *δέχεται*, τις δεύτερες τις *κατασκευάζει*. Όταν λάβει τις απλές ιδέες, έχει τη δύναμη να τις επαναλαμβάνει, να τις συγκρίνει και να τις ενώνει, ακόμη και σε σχεδόν άπειρη ποικιλία, και έτσι να σχηματίζει νέες σύνθετες ιδέες. Όμως δεν είναι στη δύναμη ούτε του πιο γόνιμου νου να σχηματίσει μία και μόνη νέα απλή ιδέα, που να μην έχει εισέλθει μέσω της αίσθησης και του ανταστοχασμού. Η κυριαρχία του ανθρώπου, σε αυτόν τον μικρό κόσμο της ίδιας του της κατανόησης, είναι η ίδια με εκείνη που έχει στον μεγάλο κόσμο των ορατών πραγμάτων, όπου η δύναμή του, όσο κι αν κατευθύνεται από τέχνη και επιδεξιότητα, δεν εκτείνεται πέρα από το να συνθέτει και να διαιρεί τα υλικά που του δίνονται· *αλλά δεν μπορεί να κάνει τίποτε για τη δημιουργία του ελάχιστου σωματιδίου νέας ύλης ή για την καταστροφή ενός ατόμου από ό,τι ήδη υπάρχει*.^(16)

16. B. II., chap. II., 2.

[*History of Philosophy* by *Alfred Weber*] 

[John Locke](https://web.archive.org/web/20110206181803/http://www.class.uidaho.edu/mickelsen/texts/Weber%20-%20History/locke.htm)