Όποιος χρησιμοποιεί, για να προωθήσει την αρετή, τις παραινέσεις και την πειθώ του λόγου, θα ’χει καλύτερα αποτελέσματα, παρά αν χρησιμοποιήσει τον νόμο και τον καταναγκασμό. (Δημόκριτος)

[181. (N.) -- --  59

Κρείσσων ἐπ᾿ ἀρετὴν φανεῖται προτροπῆι χρώμενος καὶ λόγου πειθοῖ ἤπερ νόμωι καὶ ἀνάγκηι. Λάθρηι μὲν γὰρ ἁμαρτέειν εἰκὸς τὸν εἰργμένον ἀδικίης ὑπὸ νόμου, τὸν δὲ ἐς τὸ δέον ἠγμένον πειθοῖ οὐκ εἰκὸς οὔτε λάθρηι οὔτε φανερῶς ἔρδειν τι πλημμελές. Διόπερ συνέσει τε καὶ ἐπιστήμηι ὀρθοπραγέων τις ἀνδρεῖος ἅμα καὶ εὐθύγνωμος γίγνεται.] (https://remacle.org/bloodwolf/philosophes/democrite/diels.htm)

Όποιος χρησιμοποιεί, για να προωθήσει την αρετή, τις παραινέσεις και
την πειθώ του λόγου, θα ’χει καλύτερα αποτελέσματα, παρά αν
χρησιμοποιήσει τον νόμο και τον καταναγκασμό. Γιατί είναι πολύ πιθανό να
αμαρτάνει κρυφά εκείνος που μόνο ο νόμος τον αποτρέπει από την αδικία,
ενώ εκείνος που οδηγείται από την πίστη στο πρέπον, δε θα κάνει τίποτα
άπρεπο ούτε κρυφά ούτε φανερά. Γι αυτό, όποιος κάνει το σωστό με σύνεση
κι επίγνωση αναδεικνύεται γενναίος και ευθύς άνθρωπος.

(Δημόκριτος, απόσπ. 181) (https://ebooks.edu.gr/ebooks/d/8547/874/21-0118-02_Anthologio-Filosofikon-Keimenon_G-Gymnasiou_Vivlio-Mathiti.pdf)

Η συνείδηση είναι μια εσωτερική φωνή που μας προειδοποιεί ότι κάποιος κοιτάζει

«Η συνείδηση είναι μια εσωτερική φωνή που μας προειδοποιεί ότι κάποιος κοιτάζει.»

"Conscience is an inner voice that warns us somebody is looking."

- H. L. Mencken

Η τήρηση των συμβάσεων, για παράδειγμα, είναι αναμφίβολα ένα από τα πιο αδιαμφισβήτητα καθήκοντα στην ηθική.

Οι αρχές της ηθικής δεν είναι περισσότερο έμφυτες από τις υπόλοιπες, εκτός αν ονομάσουμε έτσι την επιθυμία για ευτυχία και την αποστροφή προς τη δυστυχία, που είναι πράγματι έμφυτες τάσεις, αλλά δεν αποτελούν εκφράσεις κάποιας αλήθειας χαραγμένης στην κατανόηση.^(8) Σ’ αυτό το πεδίο δεν μπορεί να επικληθεί καθολική συγκατάθεση σε καμία περίπτωση· διότι οι ηθικές ιδέες ποικίλλουν από έθνος σε έθνος, από θρησκεία σε θρησκεία. Η τήρηση των συμβάσεων, για παράδειγμα, είναι αναμφίβολα ένα από τα πιο αδιαμφισβήτητα καθήκοντα στην ηθική. Αλλά, αν ρωτήσετε έναν χριστιανό, που πιστεύει σε ανταμοιβές και τιμωρίες μετά από αυτή τη ζωή, γιατί ένας άνθρωπος πρέπει να κρατά τον λόγο του, θα δώσει ως λόγο: Επειδή ο Θεός, που έχει τη δύναμη της αιώνιας ζωής και του θανάτου, το απαιτεί από εμάς. Αν όμως ρωτηθεί ένας οπαδός του Thomas Hobbes, θα απαντήσει: Επειδή το απαιτεί το δημόσιο συμφέρον και ο Λεβιάθαν θα σε τιμωρήσει αν δεν το κάνεις. Τέλος, ένας ειδωλολάτρης φιλόσοφος θα απαντούσε ότι η παραβίαση μιας υπόσχεσης είναι ανέντιμη, ανάξια της αριστείας του ανθρώπου και αντίθετη προς τον προορισμό του, που είναι η τέλεια αρετή.

8. c. III., 3.

[*History of Philosophy* by *Alfred Weber*] 

[John Locke](https://web.archive.org/web/20110206181803/http://www.class.uidaho.edu/mickelsen/texts/Weber%20-%20History/locke.htm) 

 

  

Το έργο Ηθικά Νικομάχεια προωθεί μια κατανόηση της ηθικής γνωστή ως ηθική της αρετής (sparknotes)

Το έργο Ηθικά Νικομάχεια προωθεί μια κατανόηση της ηθικής γνωστή ως ηθική της αρετής, εξαιτίας της έντονης εξάρτησής της από την έννοια της αρετής. Η λέξη που μεταφράζουμε ως «virtue» είναι ἀρετή (aretê), και θα μπορούσε εξίσου να αποδοθεί ως «τελειότητα» ή «αριστεία». Κάτι έχει ἀρετή αν επιτελεί καλά τη λειτουργία του. Ένας καλός ιππέας, για παράδειγμα, έχει την ἀρετή του να χειρίζεται καλά τα άλογα, και ένα καλό μαχαίρι έχει την ἀρετή της αιχμηρότητας. Για τους Έλληνες, η ηθική αρετή δε διαφέρει ουσιωδώς από αυτά τα άλλα είδη αριστείας. Οι Έλληνες δε διαθέτουν μια ιδιαίτερη έννοια της ηθικότητας όπως εμείς, η οποία φέρει συνδηλώσεις ιερότητας ή καθήκοντος. Η ηθική αρετή είναι απλώς ζήτημα καλής επιτέλεσης της λειτουργίας του να είναι κανείς άνθρωπος. Για τους Έλληνες, το κίνητρο για το να είναι κανείς καλός δε βασίζεται σε έναν θεϊκό νομοθέτη ή σε ένα σύνολο ηθικών επιταγών και απαγορεύσεων, αλλά μάλλον στο ίδιο είδος επιδίωξης της αριστείας που θα μπορούσε να κάνει έναν αθλητή να προπονείται σκληρά. Η ελληνική λέξη «ἦθος» (ethos), από την οποία παράγεται η λέξη «ηθική», σημαίνει κυριολεκτικά «χαρακτήρας», και ο στόχος του Αριστοτέλης είναι να περιγράψει ποιες ιδιότητες συγκροτούν έναν άριστο χαρακτήρα.

[https://www.sparknotes.com/philosophy/aristotle/section8/] 

Φύση του Αριστοτελισμού

Φύση του Αριστοτελισμού

[Aristotelianism | Definition, Philosophy, & History | Britannica](https://www.britannica.com/topic/Aristotelianism)

Η έκταση στην οποία η αριστοτελική σκέψη έχει καταστεί συστατικό στοιχείο του πολιτισμού δύσκολα μπορεί να υπερεκτιμηθεί. Καταρχάς, υπάρχουν ορισμένες λέξεις που έχουν καταστεί απαραίτητες για τη σαφή διατύπωση σκέψεων, εμπειριών και προβλημάτων. Ορισμένες λέξεις διατηρούν ακόμη την ελληνική τους μορφή, ενώ άλλες έχουν καθιερωθεί στις σημαντικότερες σημασίες τους ως λατινικά ισοδύναμα των ίδιων των όρων του Αριστοτέλη. Η επί αιώνες επίδραση της αριστοτελικής σχολικής παράδοσης βρίσκεται στη ρίζα της καθιέρωσης του ακόλουθου λεξιλογίου: «υποκείμενο» και «κατηγόρημα» στη γραμματική και τη λογική· «μορφή» (information, transform) και «ύλη» ως εκφράζουσες τις δύο συσχετιζόμενες όψεις ενός πράγματος που έχει αποκτήσει ή αποκτά κάτι άλλο που ενδέχεται να είναι ουσιώδες γι’ αυτό· «ενέργεια» ως η ενεργός δύναμη που ενυπάρχει σε ένα πράγμα· «δυνατότητα» για ό,τι είναι λανθάνον αλλά μπορεί να πραγματωθεί· «υπόσταση» και «ουσία», «ποσότητα» και «ποιότητα», «συμβεβηκός», «σχέση», «αιτία» (και οι πολλές σημασίες του «επειδή» που αντιστοιχούν στα τέσσερα αίτια), «γένος» και «είδος» (γενικό, ειδικό), «άτομο», «αδιαίρετο» (ατομικό) — αυτά αποτελούν μόνο ένα μικρό δείγμα όρων που εξακολουθούν να φέρουν το αποτύπωμα της φιλοσοφίας του Αριστοτέλη.

Πέρα από τη γλώσσα, χαρακτηριστικά που, σωρευτικά ή μεμονωμένα, χαρακτηρίζουν τον αριστοτελισμό περιλαμβάνουν, στη φιλοσοφική μεθοδολογία, μια κριτική προσέγγιση προς προγενέστερες, σύγχρονες ή υποθετικές δοξασίες· την ανάδειξη και συζήτηση δογματικών δυσκολιών· τη χρήση παραγωγικού συλλογισμού που προχωρεί από αυταπόδεικτες αρχές ή από ανακαλυφθείσες γενικές αλήθειες· και συλλογιστικές μορφές αποδεικτικών ή πειστικών επιχειρημάτων.

Στην επιστημολογία, ή θεωρία της γνώσης, ο αριστοτελισμός περιλαμβάνει μια έμφαση στη γνώση είτε προσβάσιμη με φυσικά μέσα είτε δυνάμενη να λογοδοτηθεί (accountable) μέσω του λόγου· έναν επαγωγικό, αναλυτικό εμπειρισμό, ή μια έμφαση στην εμπειρία, στη μελέτη της φύσης — συμπεριλαμβανομένης της μελέτης των ανθρώπων, της συμπεριφοράς τους και των οργανώσεών τους — που οδηγεί από την αντίληψη ενδεχομενικών ατομικών περιστατικών στην ανακάλυψη μόνιμων, καθολικών μοτίβων (patterns)· και την πρωτοκαθεδρία του καθολικού, εκείνου που εκφράζεται μέσω κοινών ή γενικών όρων.

Στη μεταφυσική, ή θεωρία της έσχατης φύσης της πραγματικότητας, ο αριστοτελισμός περιλαμβάνει την πίστη στην πρωτοκαθεδρία του ατόμου στο πεδίο της ύπαρξης· στην εφαρμοσιμότητα στην πραγματικότητα ενός ορισμένου συνόλου ερμηνευτικών εννοιών (π.χ. οι 10 κατηγορίες· γένος–είδος–άτομο, ύλη–μορφή, δυνάμει–ενεργεία, ουσιώδες–συμβεβηκός· τα τέσσερα υλικά στοιχεία και οι βασικές τους ποιότητες· και τα τέσσερα αίτια — μορφικό/τυπικό, υλικό, ποιητικό και τελικό)· στην ψυχή ως την αχώριστη μορφή κάθε έμβιου σώματος στα φυτικά και ζωικά βασίλεια· στη δραστηριότητα (activity) ως την ουσία των πραγμάτων· και στην πρωτοκαθεδρία της θεωρητικής έναντι της πρακτικής δραστηριότητας.

Στη φιλοσοφία της φύσης (βλ. φιλοσοφία της βιολογίας· φιλοσοφία της φυσικής), ο αριστοτελισμός δηλώνει μια αισιόδοξη στάση ως προς τους σκοπούς της φύσης και την οικονομία της· πιστεύοντας στην τελειότητα και στην αιωνιότητα των ουράνιων, γεωκεντρικών σφαιρών, αντιλαμβανόμενος αυτές ως κινούμενες από νοήμονες κινούντες, ως φέρουσες με τις κυκλικές τους κινήσεις τα άστρα, τον Ήλιο, τους πλανήτες και τη Σελήνη, και ως επηρεάζουσες επίσης τον υποσελήνιο κόσμο· και υποστηρίζοντας ότι τα ελαφρά σώματα ανέρχονται φυσικά μακριά από το κέντρο της Γης, ενώ τα βαριά σώματα κινούνται φυσικά προς αυτό με ταχύτητα σχετιζόμενη με το βάρος τους.

Στην αισθητική, την ηθική και την πολιτική, η αριστοτελική σκέψη υποστηρίζει ότι η ποίηση είναι μίμηση του δυνατού στην πραγματική ζωή· ότι η τραγωδία, μέσω της μίμησης μιας σοβαρής πράξης που λαμβάνει δραματική μορφή, επιτυγχάνει κάθαρση μέσω του φόβου και του ελέους· ότι η αρετή είναι ένα μέσο μεταξύ ακροτήτων· ότι η ανθρώπινη ευδαιμονία συνίσταται πρωτίστως σε διανοητική δραστηριότητα και δευτερευόντως στην άσκηση των αρετών· και ότι το κράτος είναι μια αυτάρκης κοινωνία, αναγκαία για να επιτύχουν οι άνθρωποι την ευδαιμονία.