5. Οι Αριστοτελικές Κατηγορίες
Στο έργο του Κατηγορίαι ερευνά το σημασιολογικό περιεχόμενο των εννοιών από τις οποίες απαρτίζεται η λογική κρίση. Διακρίνει, στηριζόμενος στην πολλαπλότητα των σημασιών, με τις οποίες νοούμε το ρήμα ‘είναι’, δέκα καθολικότατα γένη, στα οποία κατατάσσονται όλα τα δεδομένα της πραγματικότητας. Τα γένη αυτά τα ονομάζει κατηγορίες, δηλαδή χαρακτηριστικά τα οποία μπορούν να αποδίδονται στα όντα. Οι γενικώτατοι αυτοί οντολογικοί χαρακτηρισμοί είναι οι εξής δέκα:
* Ουσία (άνθρωπος, άλογο)
* Ποσόν (δίμετρο, τρίμετρο)
* Ποιόν (κόκκινο, εκπαιδευμένος)
* Προς τι; (δηλαδή σχέση: διπλάσιος, μεγαλύτερος, μικρότερος)
* Πού (δηλαδή κάπου: στη Αθήνα)
* Πότε (χρόνος: πέρυσι, ύστερα)
* Κείσθαι (κάθεται, σηκώνεται)
* Έχειν (κατάσταση: είναι ντυμένος, οπλισμένος)
* Ποιείν (καίει, χτυπά)
* Πάσχειν (υφίσταται θεραπεία, τομή, καύση)
Οι κατηγορίες εκφράζουν την καθαυτό οντολογική σημασία των όντων και εκφράζουν την ύπαρξη αντιστοιχίας μεταξύ του λέγειν και είναι.
6. Αιτίες
Ο Αριστοτέλης διακρίνει 4 αιτίες (4 διότι). Κάθε φυσικό γεγονός και φαινόμενο, για να συντελεσθεί, χρειάζεται να ενεργήσουν τέσσερα αίτια:
1. Η ύλη (ο ακατέργαστος όγκος του μαρμάρου προκειμένου να κατασκευαστεί ένα άγαλμα)
2. Το είδος (μορφή). Το σχέδιο το οποίο καθοδηγεί τον καλλιτέχνη κατά την εργασία του.
3. Η πηγή της κίνησης, το ‘όθεν η κίνησις’. Στο παράδειγμα, πηγή της κίνησης είναι ο καλλιτέχνης και η τέχνη του.
4. Το τέλος, ο σκοπός για τον οποίο εκτελείται ένα έργο ή συμβαίνει ένα φαινόμενο. Στο παράδειγμα τελικό αίτιο είναι η κατασκευή του αγάλματος.
Με τα 4 αίτια εξηγείται κάθε μεταβολή στον κόσμο.
[Διονύσης Μεντζενιώτης]
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.