# Lilac Chaser
Κοιτάξτε σταθερά τον κεντρικό σταυρό για τουλάχιστον 30 δευτερόλεπτα ώστε να βιώσετε το φαινόμενο phi της ψευδαίσθησης.
Αν, στην κινούμενη εικόνα στην αρχή αυτού του άρθρου, τα μάτια σας ακολουθούν την «κίνηση» της περιστρεφόμενης *ροζ* κουκκίδας, θα δείτε μόνο ένα χρώμα στις κουκκίδες, κάποια απόχρωση του *ροζ*, της ματζέντα ή του λιλά. Αν κοιτάξετε σταθερά το μαύρο + στο κέντρο, η «κινούμενη κουκκίδα» γίνεται *πράσινη*. Τώρα, συγκεντρωθείτε στο μαύρο + στο κέντρο της εικόνας. Μετά από σύντομο χρονικό διάστημα, όλες οι *ροζ* κουκκίδες θα εξαφανιστούν αργά, και θα βλέπετε μόνο μια *πράσινη* κουκκίδα να περιστρέφεται. Ένα μέρος από αυτό που συνεισφέρει ο εγκέφαλός μας σε ό,τι βλέπουμε, με αυτόν τον τρόπο, ανιχνεύεται και διακρίνεται από αυτό που συνεισφέρει η ψυχή μας (οι μνήμες) και από αυτό που συνεισφέρει η εξωτερική σκηνή (η οπτική εικόνα). Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει καμία *πράσινη* κουκκίδα σε αυτήν την ιστοσελίδα, και οι *ροζ* κουκκίδες στην πραγματικότητα δεν εξαφανίζονται. (["Electroneurobiology article"](http://electroneubio.secyt.gov.ar/non-optic_visual_intonation.htm))
[Lilac chaser - Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Lilac_chaser)
Το
“lilac chaser” είναι μια οπτική ψευδαίσθηση, γνωστή επίσης ως
ψευδαίσθηση Pac-Man.[1] Αποτελείται από 12 λιλά (ή ροζ, τριανταφυλλί ή
ματζέντα) θολωμένους δίσκους διατεταγμένους σε κύκλο (όπως οι αριθμοί σε
ρολόι) γύρω από έναν μικρό μαύρο κεντρικό σταυρό πάνω σε γκρι φόντο.
Ένας από τους δίσκους εξαφανίζεται στιγμιαία (για περίπου 0,1
δευτερόλεπτα), έπειτα ο επόμενος (περίπου 0,125 δευτερόλεπτα αργότερα),
και ο επόμενος, και ούτω καθεξής, με δεξιόστροφη κατεύθυνση. Όταν
κάποιος κοιτάζει σταθερά τον σταυρό για τουλάχιστον 30 δευτερόλεπτα,
βλέπει τρεις ψευδαισθήσεις:
1. Ένα κενό που κινείται γύρω από τον κύκλο των λιλά δίσκων·
2. Έναν πράσινο δίσκο που κινείται γύρω από τον κύκλο των λιλά δίσκων στη θέση του κενού· και
3. Τον πράσινο δίσκο να κινείται πάνω στο γκρι φόντο, ενώ οι λιλά δίσκοι έχουν εξαφανιστεί διαδοχικά.
Η
ψευδαίσθηση δημιουργήθηκε από τον Jeremy Hinton κάποια στιγμή πριν από
το 2005. Έπειτα διαδόθηκε ευρέως στο διαδίκτυο.[2] Πρόκειται για μια
οπτική ψευδαίσθηση που καταδεικνύει τη χρωματική προσαρμογή ή την
ανθρώπινη οπτική αντίληψη.[3]
Το φαινόμενο της «καταδίωξης»
(chaser effect) προκύπτει από την ψευδαίσθηση του φαινομένου phi, σε
συνδυασμό με ένα φαινόμενο μετεικόνας (afterimage: μεταίσθημα,
μετείκασμα), κατά το οποίο εμφανίζεται ένα αντίθετο ή συμπληρωματικό
χρώμα — το πράσινο — όταν κάθε λιλά κηλίδα εξαφανίζεται (αν οι δίσκοι
ήταν μπλε, θα βλέπαμε κίτρινο), καθώς και από την εξασθένηση Troxler των
λιλά δίσκων.
Αν παρατηρηθεί από μακριά, ο χώρος ανάμεσα στον δακτύλιο και τον στόχο μπορεί να φαίνεται θαμπά λιλά.
## Ιστορία
Η
ψευδαίσθηση δημιουργήθηκε από τον Jeremy Hinton κάποια στιγμή πριν από
το 2005. Την ανακάλυψε τυχαία ενώ επινοούσε ερεθίσματα για πειράματα
οπτικής κίνησης. Σε μία εκδοχή ενός προγράμματος που μετέφερε έναν δίσκο
γύρω από ένα κεντρικό σημείο, παρέλειψε κατά λάθος να σβήσει τον
προηγούμενο δίσκο, γεγονός που δημιούργησε την εντύπωση ενός κινούμενου
κενού. Όταν παρατήρησε τη μετεικόνα του κινούμενου πράσινου δίσκου,
ρύθμισε τα χρώματα προσκηνίου και φόντου, τον αριθμό των δίσκων και τον
χρονισμό ώστε να βελτιστοποιήσει το αποτέλεσμα.[παραπομπή απαιτείται]
Το
2005 ο Hinton θόλωσε τους δίσκους, επιτρέποντάς τους να εξαφανίζονται
όταν ο θεατής κοιτάζει σταθερά τον κεντρικό σταυρό. Ο Hinton υπέβαλε την
ψευδαίσθηση στον Διαγωνισμό Οπτικών Ψευδαισθήσεων του Ευρωπαϊκού
Συνεδρίου Οπτικής Αντίληψης,[4] αλλά αποκλείστηκε επειδή δεν ήταν
εγγεγραμμένος στο συνέδριο εκείνης της χρονιάς. Ο Hinton προσέγγισε τον
Michael Bach, ο οποίος τοποθέτησε ένα κινούμενο GIF της ψευδαίσθησης
στην ιστοσελίδα του με οπτικές ψευδαισθήσεις. Ο Bach την ονόμασε “Lilac
Chaser” και αργότερα παρουσίασε μια παραμετροποιήσιμη έκδοση Java.[5] Η
ψευδαίσθηση έγινε δημοφιλής στο διαδίκτυο το 2005.
## Εξήγηση
Η ψευδαίσθηση του lilac chaser συνδυάζει τρία απλά, γνωστά φαινόμενα, όπως περιγράφονται, για παράδειγμα, από τον Bertamini.[6]
1.
Το φαινόμενο phi είναι η οπτική ψευδαίσθηση κατά την οποία
αντιλαμβανόμαστε συνεχή κίνηση ανάμεσα σε χωριστά αντικείμενα που
προβάλλονται γρήγορα διαδοχικά. Το φαινόμενο ορίστηκε από τον Max
Wertheimer στη μορφολογική ψυχολογία (Gestalt psychology)[απαιτείται
διευκρίνιση] το 1912 και, μαζί με την εμμονή της όρασης, αποτέλεσε μέρος
της βάσης της θεωρίας του κινηματογράφου, όπως εφαρμόστηκε από τον Hugo
Münsterberg το 1916. Τα οπτικά συμβάντα στο lilac chaser είναι αρχικά
οι εξαφανίσεις των λιλά δίσκων. Στη συνέχεια τα οπτικά συμβάντα
μετατρέπονται στις εμφανίσεις πράσινων μετεικόνων (βλ. παρακάτω).
2.
Όταν ένα λιλά ερέθισμα, το οποίο παρουσιάζεται σε μια συγκεκριμένη
περιοχή του οπτικού πεδίου για μεγάλο χρονικό διάστημα (ας πούμε περίπου
10 δευτερόλεπτα), εξαφανίζεται, εμφανίζεται μια πράσινη μετεικόνα. Η
μετεικόνα διαρκεί μόνο για μικρό χρονικό διάστημα και, σε αυτή την
περίπτωση, εξαλείφεται από την επανεμφάνιση του λιλά ερεθίσματος. Η
μετεικόνα είναι συνέπεια της νευρωνικής προσαρμογής των κυττάρων που
μεταφέρουν σήματα από τον αμφιβληστροειδή του οφθαλμού προς τον υπόλοιπο
εγκέφαλο, δηλαδή των γαγγλιακών κυττάρων του αμφιβληστροειδούς.[7]
Σύμφωνα με τη θεωρία των αντιθετικών διεργασιών (opponent process
theory), το ανθρώπινο οπτικό σύστημα ερμηνεύει τις πληροφορίες χρώματος
επεξεργαζόμενο σήματα από τα γαγγλιακά κύτταρα του αμφιβληστροειδούς σε
τρία αντιθετικά κανάλια: κόκκινο έναντι πράσινου, μπλε έναντι κίτρινου
και μαύρο έναντι λευκού. Οι αποκρίσεις στο ένα χρώμα ενός αντιθετικού
καναλιού είναι ανταγωνιστικές προς εκείνες του άλλου χρώματος. Επομένως,
μια λιλά εικόνα (συνδυασμός κόκκινου και μπλε) θα παράγει μια πράσινη
μετεικόνα λόγω της προσαρμογής των κόκκινων και μπλε καναλιών, έτσι ώστε
αυτά να παράγουν ασθενέστερα σήματα. Οτιδήποτε έχει ως αποτέλεσμα
λιγότερο λιλά ερμηνεύεται ως συνδυασμός των άλλων πρωτευόντων χρωμάτων,
δηλαδή πράσινου και κίτρινου.[8]
3. Όταν ένα θολό ερέθισμα
παρουσιάζεται σε μια περιοχή του οπτικού πεδίου και κρατάμε τα μάτια μας
ακίνητα, το ερέθισμα αυτό εξαφανίζεται, παρότι εξακολουθεί να
παρουσιάζεται φυσικά. Αυτό ονομάζεται εξασθένηση Troxler (Troxler
fading).
Αυτά τα φαινόμενα συνδυάζονται ώστε να παράγουν την
εικόνα μιας πράσινης κηλίδας που κινείται κυκλικά πάνω σε γκρι φόντο,
ενώ στην πραγματικότητα παρουσιάζονται μόνο ακίνητες, αναβοσβήνουσες
λιλά κηλίδες.[απαιτείται διευκρίνιση]
## Ψυχοφυσική
Η
ψυχοφυσική έρευνα έχει χρησιμοποιήσει τις ιδιότητες του lilac chaser.[9]
Ο Hinton βελτιστοποίησε τις συνθήκες και για τις τρεις όψεις της
ψευδαίσθησης πριν τη δημοσιοποιήσει. Σημείωσε επίσης ότι το χρώμα του
πράσινου δίσκου μπορούσε να βρίσκεται έξω από τη χρωματική γκάμα της
οθόνης στην οποία δημιουργήθηκε (επειδή η οθόνη δεν προβάλλει ποτέ τον
πράσινο δίσκο, αλλά μόνο λιλά δίσκους). Η εκδοχή της ψευδαίσθησης από
τον Michael Bach επιτρέπει στους θεατές να ρυθμίζουν ορισμένες όψεις της
ψευδαίσθησης. Είναι εύκολο να επιβεβαιωθεί ότι η ψευδαίσθηση
εμφανίζεται και με άλλα χρώματα.[παραπομπή απαιτείται]
## Δείτε επίσης
* Ψευδαίσθηση σκιάς σκακιέρας (Checker shadow illusion)
## Παραπομπές
"The Lilac Chaser aka Pac-Man Illusion". Archived from the original on April 16, 2008.
Bach,
Michael (2014). "Visual illusions on the internet: 15 years of change
in technology and user behaviour". Perception. 43 (9): 873–880.
doi:10.1068/p7708. PMID 25420328.
DeValois, K. K.; Webster, M. A.
(2011). "Color vision". Scholarpedia. 6 (4): 3073.
Bibcode:2011SchpJ...6.3073D. doi:10.4249/scholarpedia.3073.
"European Conference on Visual Perception". Retrieved 16 Oct 2022.
Michael Bach. "Lilac Chaser". Michaelbach.de. Archived from the original on 2021-04-28. Retrieved 2010-11-18.
Bertamini,
M. (2018). "Lilac Chaser Illusion". Programming Visual Illusions for
Everyone. Vision, Illusion and Perception. Vol. 2. pp. 153–161.
doi:10.1007/978-3-319-64066-2_14. ISBN 978-3-319-64065-5.
Zaidi, Q.;
Ennis, R.; Cao, D.; Lee, B. (2012). "Neural locus of color afterimages.
". Current Biology. 22 (3): 220–224. Bibcode:2012CBio...22..220Z.
doi:10.1016/j.cub.2011.12.021. PMC 3562597. PMID 22264612.
Horner,
David. T. (2013). "Demonstrations of Color Perception and the Importance
of Colors". In Ware, Mark E.; Johnson, David E. (eds.). Handbook of
Demonstrations and Activities in the Teaching of Psychology. Vol. II:
Physiological-Comparative, Perception, Learning, Cognitive, and
Developmental. Psychology Press. pp. 94–96. ISBN 978-1-134-99757-2.
Retrieved 2019-12-06. Originally published as: Horner, David T. (1997).
"Demonstrations of Color Perception and the Importance of Contours".
Teaching of Psychology. 24 (4): 267–268.
doi:10.1207/s15328023top2404_10. ISSN 0098-6283. S2CID 145364769.
DeValois,
K. K.; Webster, M. A. (2011). "Color vision". Scholarpedia. 6 (4):
3073. Bibcode:2011SchpJ...6.3073D. doi:10.4249/scholarpedia.3073.
## External links
[Michael Bach's Java simulation and explanation](https://www.michaelbach.de/ot/col-lilacChaser/index.html)
["Electroneurobiology
article"](http://electroneubio.secyt.gov.ar/non-optic_visual_intonation.htm).
The ontological nature of the color afterimages have been analyzed in
this article, "A visual yet non-optical subjective intonation", by
Mariela Szirko
*Η παραγωγή του φαινομένου*, εξήγηση ελαφρώς τροποποιημένη από λήμμα της Wikipedia γραμμένο από τον Robert O’Shea, (http://en.wikipedia.org/wiki/Lilac_chaser): Η ψευδαίσθηση “Lilac chaser” συνδυάζει τρία απλά και γνωστά φαινόμενα. Πρώτον, όταν ένα οπτικό συμβάν συμβεί στιγμιαία σε ένα σημείο του οπτικού πεδίου και κατόπιν ένα παρόμοιο συμβάν συμβεί σε ένα γειτονικό σημείο του ίδιου οπτικού πεδίου, βλέπουμε κίνηση από το πρώτο σημείο προς το δεύτερο. Αυτό ονομάζεται φαινομενική κίνηση ή *βήτα κίνηση* (*beta movement*), επειδή δεν έχει συμβεί καμία πραγματική κίνηση. Τα οπτικά συμβάντα είναι οι εξαφανίσεις των ροζ κουκκίδων. *Αρχικά*, βλέπουμε κάτι να κινείται γύρω από τον κύκλο των ροζ κουκκίδων, σαν κάτι σκοτεινό να έχει περάσει από πάνω τους, με το οπτικό συμβάν να είναι μια εξαφάνιση. Η φαινομενική κίνηση αποτελεί τη βάση των κινούμενων φωτεινών επιγραφών νέον, του κινηματογράφου και του βίντεο. Βλέπουμε κίνηση («περιστρεφόμενες ροζ κουκκίδες») επειδή τέτοιες προβολές διεγείρουν υποδοχείς στον οπτικό φλοιό του εγκεφάλου μας, των οποίων η δραστηριότητα βιώνεται ως κίνηση.
**Δεύτερον*&, όταν ένα ροζ ερέθισμα, το οποίο παρουσιάζεται σε μια συγκεκριμένη περιοχή του οπτικού πεδίου για σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα (ας πούμε περίπου 10 δευτερόλεπτα), εξαφανίζεται, εμφανίζεται μια πράσινη μετεικόνα. Η μετεικόνα διαρκεί μόνο για σύντομο χρονικό διάστημα και, σε αυτή την περίπτωση, εξαλείφεται από την επανεμφάνιση του ροζ ερεθίσματος. Η μετεικόνα είναι απλή συνέπεια της προσαρμογής των ραβδίων και των κωνίων του αμφιβληστροειδούς. Η νευρωνική δραστηριότητα που παράγει την αίσθηση του χρώματος κωδικοποιείται μέσω των λόγων δραστηριότητας τριών τύπων κωνίων. Τα κωνία που διεγείρονται από το ροζ «κουράζονται». Όταν το ερέθισμα εξαφανίζεται, η κόπωση ορισμένων κωνίων σημαίνει ότι οι λόγοι που προκαλούνται από το γκρι φόντο είναι οι ίδιοι σαν να είχε παρουσιαστεί ένα πράσινο ερέθισμα. Η προσαρμογή των ραβδίων και των κωνίων αρχίζει αμέσως μόλις διεγερθούν, έτσι και οι μετεικόνες αρχίζουν επίσης να σχηματίζονται αμέσως. Συνήθως δεν τις παρατηρούμε, επειδή κινούμε τα μάτια μας περίπου τρεις φορές το δευτερόλεπτο, έτσι ώστε η εικόνα ενός ερεθίσματος να πέφτει συνεχώς πάνω σε νέα, «φρέσκα», μη προσαρμοσμένα ραβδία και κωνία. Σε αυτή την περίπτωση, κρατάμε τα μάτια μας ακίνητα, έτσι ώστε οι μετεικόνες να ενισχύονται και να αποκαλύπτονται όταν το ερέθισμα εξαφανίζεται.
Τρίτον, όταν ένα θολό ερέθισμα παρουσιάζεται σε μια περιοχή του οπτικού πεδίου μακριά από το σημείο στο οποίο προσηλώνουμε το βλέμμα μας και κρατάμε τα μάτια μας ακίνητα, το ερέθισμα αυτό θα εξαφανιστεί, παρότι εξακολουθεί να παρουσιάζεται φυσικά. Αυτό ονομάζεται εξασθένηση του Troxler (*Troxler’s fading*). Συμβαίνει επειδή, αν και τα μάτια μας κινούνται ελαφρά όταν προσηλώνουμε το βλέμμα σε ένα σημείο, μακριά από εκείνο το σημείο (στην περιφερειακή όραση) οι κινήσεις δεν είναι αρκετά μεγάλες ώστε να μετατοπίσουν τις ροζ κουκκίδες ή δίσκους πάνω σε νέους νευρώνες του οπτικού συστήματος. Οι μετεικόνες τους ουσιαστικά ακυρώνουν τις αρχικές εικόνες, έτσι ώστε το μόνο που απομένει από τους ροζ δίσκους να είναι το γκρι.
Αυτά τα φαινόμενα συνδυάζονται ώστε να παράγουν το αξιοσημείωτο θέαμα μιας πράσινης κηλίδας που κινείται κυκλικά πάνω σε γκρι φόντο, ενώ στην πραγματικότητα παρουσιάζονται μόνο ακίνητες, αναβοσβήνουσες ροζ κηλίδες. (["Electroneurobiology
article"](http://electroneubio.secyt.gov.ar/non-optic_visual_intonation.htm))
