Έτσι, όταν μιλάμε για παραγωγή, έχουμε πάντοτε κατά νου την παραγωγή σε ένα ορισμένο στάδιο της κοινωνικής ανάπτυξης, την παραγωγή από κοινωνικά άτομα.

«Έτσι, όταν μιλάμε για παραγωγή, έχουμε πάντοτε κατά νου την παραγωγή σε ένα ορισμένο στάδιο της κοινωνικής ανάπτυξης, την παραγωγή από κοινωνικά άτομα.»

Thus when we speak of production, we always have in mind production at a
definite stage of social development, production by social individuals.
[MECW 28, p. 18]

Καρλ Μαρξ και Μαρξισμός

ΚΑΡΛ ΜΑΡΞ ΚΑΙ ΜΑΡΞΙΣΜΌΣ
-----------------------
* Μετάφραση του: https://www.unm.edu/~soc101/quotemarx.htm
* Archived 20250105: https://web.archive.org/web/20250105122446/https://www.unm.edu/~soc101/quotemarx.htm

### McLellan, D. (1995) *The Thought of Karl Marx*, Λονδίνο: Papermac.

#### Η αλληλογραφία του 1843

> Ο άνθρωπος πρέπει να αναγνωρίσει τις δικές του δυνάμεις ως κοινωνικές δυνάμεις, να τις οργανώσει
και έτσι να μην διαχωρίζει πλέον τις κοινωνικές δυνάμεις από τον εαυτό του στη μορφή
των πολιτικών δυνάμεων. Μόνο όταν αυτό έχει επιτευχθεί, μπορεί να ολοκληρωθεί
η ανθρώπινη χειραφέτηση. 19

#### Χειρόγραφα του Παρισιού

> Ότι το αναγκαίο αποτέλεσμα του ανταγωνισμού είναι η συσσώρευση του
κεφαλαίου σε λίγα χέρια, και έτσι μια πιο τρομερή αποκατάσταση του
μονοπωλίου· και ότι τελικά η διάκριση μεταξύ καπιταλιστή και
ιδιοκτήτη γης, και αυτή μεταξύ αγρότη και βιομηχανικού εργάτη εξαφανίζεται
και ολόκληρη η κοινωνία πρέπει να χωριστεί στις δύο τάξεις
των κατόχων ιδιοκτησίας και των εργατών χωρίς ιδιοκτησία.  23

> Ας υποθέσουμε ότι έχουμε παράξει με έναν ανθρώπινο τρόπο· ο καθένας μας θα είχε,
στην παραγωγή του, επιβεβαιώσει διπλά τον εαυτό του και τους συνανθρώπους του.
Θα είχα: (1) αντικειμενοποιήσει, στην παραγωγή μου, την ατομικότητά μου και
την ιδιαιτερότητά της, και έτσι τόσο η δραστηριότητά μου θα απολάμβανε μια ατομική
έκφραση της ζωής μου όσο επίσης, κοιτάζοντας το αντικείμενο, θα είχα
την ατομική ευχαρίστηση της συνειδητοποίησης ότι η προσωπικότητά μου ήταν αντικειμενική,
ορατή στις αισθήσεις και έτσι μια δύναμη που υψώνεται πέρα ​​από κάθε αμφιβολία. (2)
Στην απόλαυση ή τη χρήση του προϊόντος μου θα είχα την άμεση
απόλαυση της συνειδητοποίησης ότι είχα τόσο ικανοποιήσει μια ανθρώπινη ανάγκη με
την εργασία μου όσο επίσης αντικειμενοποιήσει την ανθρώπινη ουσία και επομένως διαμορφώσει
για άλλον άνθρωπο το αντικείμενο που καλύπτει την ανάγκη του. (3) Θα ήμουν
για εσάς ο μεσολαβητής ανάμεσα σε εσάς και το είδος και έτσι
θα αναγνωριζόμουν και θα γινόμουν αισθητός από εσάς ως μια ολοκλήρωση της δικής σας ουσίας
και ένα αναγκαίο μέρος του εαυτού σας και έτσι θα συνειδητοποιούσα ότι είμαι
επιβεβαιωμένος τόσο στη σκέψη σας όσο και στην αγάπη σας. (4) Στην
έκφραση της ζωής μου θα είχα διαμορφώσει την έκφραση της
ζωής σας, και έτσι στη δική μου δραστηριότητα θα είχα συνειδητοποιήσει τη δική μου ουσία, την
ανθρώπινη, την κοινοτική μου ουσία. (23)

> [Ο κομμουνισμός] είναι η γνήσια λύση του ανταγωνισμού μεταξύ ανθρώπου
και φύσης και μεταξύ ανθρώπου και ανθρώπου. (24)

#### Για το Εβραϊκό Ζήτημα, 1843-4

> Η επανάσταση γενικά – η ανατροπή της υπάρχουσας εξουσίας και η
διάλυση των προηγούμενων σχέσεων – είναι μια πολιτική πράξη.
Ο σοσιαλισμός δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς μία επανάσταση. Όταν όμως
αρχίσει η οργανωτική δραστηριότητά του, όταν οι ιδιόρρυθμοι στόχοι του, η ψυχή του
παρουσιαστεί, τότε ο σοσιαλισμός παραμερίζει τον πολιτικό του μανδύα.  25

> Ο άνθρωπος πρέπει να αναγνωρίσει τις δυνάμεις του ως κοινωνικές δυνάμεις, να τις οργανώσει και
έτσι να μην διαχωρίζει πλέον τις κοινωνικές δυνάμεις από τον εαυτό του με τη μορφή
πολιτικών δυνάμεων. Μόνο όταν αυτό έχει επιτευχθεί, θα ολοκληρωθεί η ανθρώπινη χειραφέτηση. (215)

> Από πολιτική άποψη το κράτος και κάθε οργάνωση της
κοινωνίας δεν είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Το κράτος είναι ο οργανισμός
της κοινωνίας. Στο βαθμό που το κράτος παραδέχεται την ύπαρξη κοινωνικών
καταχρήσεων, αναζητά την προέλευσή τους είτε σε φυσικούς νόμους που καμιά ανθρώπινη
εξουσία δεν μπορεί να ελέγξει ή στον ιδιωτικό τομέα που είναι ανεξάρτητος από
αυτό ή στην ανεπάρκεια της διοίκησης που εξαρτάται από το
κράτος...

> Το κράτος δεν μπορεί να καταργήσει την αντίφαση που υπάρχει μεταξύ του
ρόλου και των καλών προθέσεων της διοίκησης αφενός και
των μέσων που έχει στη διάθεσή του αφετέρου, χωρίς να αυτοκαταργείται,
καθώς στηρίζεται σε αυτή την αντίφαση. Βασίζεται στην αντίθεση μεταξύ
δημόσιας και ιδιωτικής ζωής, στην αντίθεση μεταξύ γενικού και
ιδιαίτερου ενδιαφέροντος. Επομένως, η διοίκηση πρέπει να περιοριστεί
σε μια τυπική και αρνητική δραστηριότητα, γιατί η εξουσία της σταματά εκεί ακριβώς που
αρχίζει η πολιτική ζωή και η εργασία.

#### Κριτικές σημειώσεις στο «Ο Βασιλιάς της Πρωσίας και η Κοινωνική Μεταρρύθμιση», 1844

> Αν το νεότερο κράτος ήθελε να εξαλείψει την ανικανότητά της
διοίκησής του, θα έπρεπε να καταργήσει τη σύγχρονη
ιδιωτική σφαίρα γιατί υπάρχει μόνο σε αντίθεση με την ιδιωτική
σφαίρα.  (215)

#### 1844 Χειρόγραφα

> Ο κομμουνισμός ως ολοκληρωμένος νατουραλισμός είναι ανθρωπισμός και ως ολοκληρωμένος
ανθρωπισμός είναι νατουραλισμός. Είναι η γνήσια λύση του ανταγωνισμού
μεταξύ ανθρώπου και φύσης και μεταξύ ανθρώπου και ανθρώπου. Είναι η αληθινή
λύση της πάλης μεταξύ μιας ουσίας, μεταξύ της αντικειμενοποίησης
και αυτοεπιβεβαίωσης, μεταξύ ελευθερίας και αναγκαιότητας, μεταξύ
ατόμου και είδους. Είναι η λύση στο αίνιγμα της ιστορίας
και γνωρίζει ότι είναι αυτή η λύση.  (242)

#### Η Αγία Οικογένεια, 1844-5

> Η ιστορία...δεν χρησιμοποιεί τον άνθρωπο για να πραγματώσει τους δικούς της σκοπούς, ως εάν να
ήταν ένα καθέκαστο πρόσωπο: είναι απλώς η δραστηριότητα των ανθρώπων που επιδιώκουν
τους δικούς τους στόχους.  (31)

> Οι ιδέες δεν οδηγούν ποτέ πέρα ​​από την καθιερωμένη κατάσταση, οδηγούν μόνο
πέρα από τις ιδέες της καθιερωμένης κατάστασης. Οι ιδέες δεν μπορούν να πραγματοποιήσουν
απολύτως τίποτα. Για να γίνουν πραγματικές, οι ιδέες απαιτούν ανθρώπους που εφαρμόζουν μια
πρακτική δύναμη. (")

> Αν ο άνθρωπος είναι από τη φύση του κοινωνικός, τότε αναπτύσσει την αληθινή του φύση μόνο μέσα
στην κοινωνία και η δύναμη της φύσης του πρέπει να μετρηθεί όχι από τη δύναμη του μεμονωμένου
ατόμου αλλά από τη δύναμη της κοινωνίας. (", 32)

> Εάν κατανοηθεί σωστά το συμφέρον είναι η αρχή όλων των ηθών,
το ιδιωτικό συμφέρον του ανθρώπου πρέπει να συμπέσει με το συμφέρον της
ανθρωπότητας. (", 126)

> η εργατική τάξη θα δημιουργούσε «μια ένωση που αποκλείει την ταξική
διαίρεση και η οποία δεν θα έχει πολιτική εξουσία ορθώς μιλώντας».
(240)

#### Η Γερμανική Ιδεολογία, 1946

> Αυτός [ο άνθρωπος] αρχίζει να ξεχωρίζει από το ζώο τη στιγμή που
αρχίζει να παράγει τα μέσα επιβίωσής του, ένα βήμα που απαιτεί η
φυσική οργάνωσή του. Με την παραγωγή τροφής, ο άνθρωπος παράγει έμμεσα
την ίδια την υλική ζωή του. (33)

> Το τι είναι [τα άτομα], επομένως, συμπίπτει με αυτό που
παράγουν και το πώς παράγουν. Η φύση των ατόμων έτσι
εξαρτάται από τις υλικές συνθήκες που καθορίζουν την παραγωγή τους.
("34).

> ότι όχι η κριτική αλλά η επανάσταση είναι η κινητήρια δύναμη της ιστορίας.
(", 128)

> Η παραγωγή ιδεών, συλλήψεων, συνείδησης, είναι
πρώτα άμεσα συνυφασμένη με την υλική δραστηριότητα και την
υλική συναναστροφή των ανθρώπων, τη γλώσσα της πραγματικής ζωής.

> Οι άνθρωποι, αναπτύσσοντας την υλική παραγωγή τους και την υλική
επικοινωνία τους, αλλάζουν, μαζί με τον ενεργεία κόσμο τους, επίσης
την σκέψη τους και τα προϊόντα της σκέψης τους. (", 152)

> ...καθορισμένα άτομα που δραστηριοποιούνται παραγωγικά με ένα ορισμένο
τρόπο εισέρχονται σε αυτές τις καθορισμένες κοινωνικές και πολιτικές σχέσεις.
Η εμπειρική παρατήρηση πρέπει σε κάθε ξεχωριστή περίπτωση να αναδείξει
εμπειρικά, και χωρίς κανένα μυστικισμό και εικασία, τη
σύνδεση της κοινωνικής και πολιτικής δομής με την παραγωγή.
Η κοινωνική δομή και το κράτος εξελίσσονται συνεχώς έξω από τη
βιωματική διαδικασία καθορισμένων ατόμων, ατόμων...που καθώς εργάζονται,
παράγουν υλικά και πράττουν υπό ορισμένους υλικούς περιορισμούς,
προϋποθέσεις και συνθήκες ανεξάρτητες από το έργο τους. (209)

> Η υλική ζωή των ατόμων, η οποία σε καμία περίπτωση δεν εξαρτάται απλώς
από τη «βούλησή» τους, ο τρόπος παραγωγής και η μορφή συναναστροφής,
που καθορίζουν αμοιβαία ο ένας την άλλη – αυτή είναι η πραγματική βάση του
Κράτους και παραμένει έτσι σε όλα τα στάδια στα οποία ο καταμερισμός της εργασίας
και η ιδιωτική ιδιοκτησία εξακολουθούν να είναι αναγκαία, εντελώς ανεξάρτητα από την
βούληση των ατόμων. (160)

> Κάθε νέα τάξη που βάζει τον εαυτό της στη θέση αυτής που κυβερνούσε πριν απ΄αυτήν
αναγκάζεται, απλώς και μόνο για να επιτύχει τους στόχους της, να
αναπαραστήσει το συμφέρον της ως το κοινό συμφέρον όλων των μελών της
κοινωνίας...Η τάξη που κάνει επανάσταση φαίνεται από την αρχή
...όχι ως τάξη αλλά ως εκπρόσωπος όλης της κοινωνίας.
(182)

> Η επέκταση του εμπορίου, η εδραίωση των επικοινωνιών, οδήγησε τις
χωριστές πόλεις να γνωρίσουν άλλες πόλεις, που είχαν υποστηρίξει
τα ίδια συμφέροντα στον αγώνα με τον ίδιο ανταγωνιστή. (189)

> Σε όλες τις μέχρι τώρα επαναστάσεις ο τρόπος δραστηριότητας παρέμενε πάντα
αλώβητος και επρόκειτο για μια διαφορετική διανομή αυτής
της δραστηριότητας, μια νέα κατανομή της εργασίας σε άλλα πρόσωπα, ενώ
η κομμουνιστική επανάσταση στρέφεται ενάντια στον προηγούμενο *τρόπο*
δραστηριότητας, καταργεί την *εργασία*, και καταργεί την κυριαρχία όλων
των τάξεων με τις ίδιες τις τάξεις, γιατί πραγματοποιείται
από την τάξη που δεν μετράει πλέον ως τάξη στην κοινωνία, δεν
αναγνωρίζεται ως τάξη, καθώς είναι από μόνη της η έκφραση της
διάλυσης όλων των τάξεων, εθνικοτήτων κ.λπ., εντός της παρούσας
κοινωνίας· και τόσο για την παραγωγή σε μαζική κλίμακα αυτής
της κομμουνιστικής συνείδησης, όσο και για την επιτυχία του ίδιου του σκοπού,
είναι αναγκαία η μεταβολή των ανθρώπων σε μαζική κλίμακα, μια μεταβολή η οποία
μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο σε ένα πρακτικό κίνημα, σε μια επανάσταση· αυτή
η επανάσταση είναι αναγκαία, επομένως, όχι μόνο επειδή η κυρίαρχη
τάξη δεν μπορεί να ανατραπεί με άλλο τρόπο, αλλά και επειδή
την ανατροπή της τάξης μπορεί να πετύχει μόνο μια επανάσταση που
αφήνει πίσω της όλα τα βάρη των αιώνων και γίνεται κατάλληλη να ιδρύσει την κοινωνία
εκ νέου. (229)

> Στην επαναστατική δραστηριότητα, η αλλαγή του εαυτού συμπίπτει με
την αλλαγή των συνθηκών. (225)

> Η σύμπτωση της αλλαγής των συνθηκών και της ανθρώπινης
δραστηριότητας ή αυτο-αλλαγής μπορεί να συλληφθεί και να κατανοηθεί ορθολογικά
μόνο ως *επαναστατική πρακτική*. (230)

#### Η Αθλιότητα της Φιλοσοφίας, 1847

> Είναι οι άνθρωποι ελεύθεροι να επιλέξουν αυτή ή εκείνη τη μορφή κοινωνίας για τον εαυτό τους;
Σε καμία περίπτωση. 35

> Οι κοινωνικές σχέσεις είναι στενά συνδεδεμένες με τις παραγωγικές δυνάμεις.
Αποκτώντας νέες παραγωγικές δυνάμεις οι άνθρωποι αλλάζουν τον τρόπο παραγωγής τους,
και με την αλλαγή του τρόπου παραγωγής τους, του τρόπου διαβίωσής τους,
αλλάζουν όλες τις κοινωνικές σχέσεις τους. (", 36)

> Λόγω του απλού γεγονότος ότι κάθε επόμενη γενιά βρίσκει
στην κατοχή της τις παραγωγικές δυνάμεις που απέκτησε η
προηγούμενη γενιά, που της χρησιμεύουν ως πρώτη ύλη για νέα
παραγωγή, προκύπτει μια συνοχή στην ανθρώπινη ιστορία, μια ιστορία της
ανθρωπότητας που παίρνει μορφή είναι ακόμη περισσότερο μια ιστορία της ανθρωπότητας καθώς
οι παραγωγικές δυνάμεις του ανθρώπου και συνεπώς οι κοινωνικές του σχέσεις
έχουν αναπτυχθεί περισσότερο. (", 129)

#### Κομμουνιστικό Μανιφέστο, 1848

> Στη θέση της παλιάς αστικής κοινωνίας, με τις τάξεις και τους ταξικούς
ανταγωνισμούς της, θα έχουμε μια ένωση, στην οποία η ελεύθερη
ανάπτυξη του καθενός θα είναι προϋπόθεση για την ελεύθερη ανάπτυξη
όλων.  45

> Η ιστορία όλων των μέχρι τώρα υπαρχουσών κοινωνιών είναι η ιστορία των
ταξικών αγώνων.

> Ελεύθερος και δούλος, πατρίκιος και πληβείος, άρχοντας και δουλοπάροικος, συντεχνιακός
κύριος και τεχνίτης, με μια λέξη, καταπιεστής και καταπιεζόμενος, στάθηκαν
σε συνεχή αντίθεση μεταξύ τους, συνέχισαν αδιάκοπα, έναν τώρα
κρυφό, τώρα ανοιχτό αγώνα, έναν αγώνα που κάθε φορά τελείωνε, είτε με μια
επαναστατική ανασύσταση της κοινωνίας γενικά ή με την κοινή
καταστροφή των ανταγωνιστικών τάξεων. (εναρκτήριες λέξεις).

> Απαιτείται βαθιά διαίσθηση για να κατανοήσουμε ότι οι ιδέες, οι απόψεις και συλλήψεις
του ανθρώπου, με μια λέξη, η συνείδηση ​​του ανθρώπου, αλλάζει με
κάθε αλλαγή στις συνθήκες της υλικής του ύπαρξης, στις
κοινωνικές σχέσεις του και την κοινωνική του ζωή;

> Τι άλλο αποδεικνύει η ιστορία των ιδεών, παρά το ότι η διανοητική
παραγωγή αλλάζει τον χαρακτήρα της αναλογικά με το πως αλλάζει η υλική
παραγωγή; Οι κυρίαρχες ιδέες κάθε εποχής ήταν πάντα
οι ιδέες της άρχουσας τάξης της. (123)

> Οι κομμουνιστές περιφρονούν να αποκρύπτουν τις απόψεις και τους στόχους τους. Δηλώνουν ανοιχτά
ότι οι στόχοι τους μπορούν να επιτευχθούν μόνο με τη βίαιη
ανατροπή όλων των υπαρχουσών κοινωνικών συνθηκών. (", 46)

> Το εκτελεστικό του σύγχρονου Κράτους δεν είναι παρά μια επιτροπή διαχείρισης
των κοινών υποθέσεων όλης της αστικής τάξης. (218)

> Το προλεταριάτο, το κατώτερο στρώμα της σημερινής μας κοινωνίας, δεν μπορεί
να εξεγερθεί (stir), δεν μπορεί να ανυψωθεί, χωρίς να τιναχθούν στον αέρα
όλα τα υπερκείμενα στρώματα της επίσημης κοινωνίας. (231)

> Όταν στην πορεία της ανάπτυξης, οι ταξικές διακρίσεις έχουν
εξαφανιστεί και όλη η παραγωγή έχει συγκεντρωθεί στα χέρια
μιας τεράστιας ένωσης ολόκληρου του έθνους, η δημόσια εξουσία θα
χάσει τον πολιτικό της χαρακτήρα. Η πολιτική εξουσία, ορθώς λεγόμενη,
είναι απλώς η οργανωμένη δύναμη μιας τάξης για την καταπίεση μιας άλλης. (239)

#### Ομιλία στον Κομμουνιστικό Σύνδεσμο, 1850

> Αλλά οι ίδιοι (οι προλετάριοι) πρέπει να κάνουν ό,τι καλύτερο για την
τελική τους νίκη, ξεκαθαρίζοντας στο νου τους ποια είναι τα
ταξικά τους συμφέροντα... 47

#### Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη, 1852

> Στο βαθμό που εκατομμύρια οικογένειες ζουν υπό οικονομικές συνθήκες
ύπαρξης που διαχωρίζουν τον τρόπο ζωής τους, τα συμφέροντά τους και
την κουλτούρα τους από αυτές των άλλων τάξεων, και τις θέτουν σε
εχθρική αντίθεση με τις τελευταίες, σχηματίζουν μια τάξη. 192

> Οι άνθρωποι φτιάχνουν τη δική τους ιστορία, αλλά δεν την φτιάχνουν όπως ακριβώς
επιθυμούν· δεν την φτιάχνουν υπό συνθήκες που επιλέγουν
οι ίδιοι, αλλά υπό συνθήκες που αντιμετωπίζονται άμεσα, δίνονται και
μεταδίδονται από το παρελθόν. (232)

#### Ο Marx στον Weydemeyer, 1852

> Αυτό που έκανα που ήταν καινούργιο ήταν να αποδείξω: (1) ότι η *ύπαρξη των*
*τάξεων* συνδέεται μόνο με *καθέκαστες ιστορικές φάσεις στην*
*ανάπτυξη της παραγωγής*, (2) ότι η ταξική πάλη αναγκαστικά
οδηγεί στη *δικτατορία του προλεταριάτου*, (3) ότι αυτή
η ίδια η δικτατορία συνιστά μόνο τη μετάβαση από την *κατάργηση*
*όλων των τάξεων* σε μια *αταξική κοινωνία*.  193

#### Σχεδιάγραμμα μιας Κριτικής της Πολιτικής Οικονομίας, 1857

> ...δεν ισχύει ότι η παραγωγή, η διανομή, η ανταλλαγή και η κατανάλωση
είναι όλες ταυτόσημες, αλλά ότι είναι όλες μέλη μιας οντότητας,
διαφορετικές πτυχές μιας ενότητας.  65

#### Grundrisse, 1857

> Ο ισχυρισμός ότι ο ελεύθερος ανταγωνισμός είναι η τελική μορφή της
ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων, και συνεπώς της ανθρώπινης ελευθερίας, σημαίνει
μόνο ότι η κυριαρχία της μεσαίας τάξης είναι το τέλος της
ιστορία του κόσμου... 68

> Το κεφάλαιο ξεπέρασε τα εθνικά σύνορα και τις προκαταλήψεις,
τη θεοποίηση της φύσης και την κληρονομημένη αυτάρκη ικανοποίηση
των υφιστάμενων αναγκών που περιορίζονται σε καλά καθορισμένα όρια, και την
αναπαραγωγή του παραδοσιακού τρόπου ζωής. Είναι καταστροφικό
όλων αυτών, και μόνιμα επαναστατικό, γκρεμίζοντας όλα
τα εμπόδια που εμποδίζουν την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, τη
διεύρυνση των αναγκών, την ποικιλομορφία της παραγωγής και την εκμετάλλευση
και ανταλλαγή των φυσικών και πνευματικών δυνάμεων. ("69)

> ...ένα τροποποιημένο μέσο διανομής θα προέλθει από μια τροποποιημένη νέα
βάση της παραγωγής που προκύπτει από την ιστορική διαδικασία. ("72)

#### Πρόλογος στο Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας, 1859

> Σε γενικές γραμμές ο ασιατικός, ο αρχαίος, ο φεουδαρχικός και ο νεότερος αστικός
τρόπος παραγωγής, μπορούν να χαρακτηριστούν ως προοδευτικές εποχές στην
οικονομική διαμόρφωση της κοινωνίας. Οι αστικές σχέσεις παραγωγής
είναι η τελευταία ανταγωνιστική μορφή της κοινωνικής διαδικασίας παραγωγής --
ανταγωνιστική όχι με την έννοια του ατομικού ανταγωνισμού, αλλά ενός
που προκύπτει από τις κοινωνικές συνθήκες ζωής των ατόμων·
την ίδια στιγμή οι παραγωγικές δυνάμεις που αναπτύσσονται στη μήτρα της
αστικής κοινωνίας δημιουργούν τις υλικές προϋποθέσεις για τη λύση
αυτού του ανταγωνισμού. Αυτός ο κοινωνικός σχηματισμός φέρνει, επομένως,
την προϊστορία της ανθρώπινης κοινωνίας στο τέλος της.  164

> Στην κοινωνική παραγωγή τους οι άνθρωποι, εισέρχονται
σε καθορισμένες σχέσεις που είναι απαραίτητες και ανεξάρτητες από τις
θελήσεις τους· αυτές οι σχέσεις παραγωγής αντιστοιχούν σε ένα καθορισμένο στάδιο
της ανάπτυξης των υλικών παραγωγικών δυνάμεων τους. Το συνολικό άθροισμα
αυτών των παραγωγικών σχέσεων αποτελεί την οικονομική δομή της
κοινωνίας -- το πραγματικό θεμέλιο πάνω στο οποίο υψώνονται νομικές και πολιτικές
υπερδομές, και στις οποίες αντιστοιχούν καθορισμένες μορφές κοινωνικής
συνείδησης. Ο τρόπος παραγωγής στην υλική ζωή καθορίζει
τον γενικό χαρακτήρα των κοινωνικών, πολιτικών και πνευματικών
διαδικασιών της ζωής. Δεν είναι η συνείδηση ​​των ανθρώπων
που καθορίζει την ύπαρξή τους, αλλά αντίθετα η κοινωνική τους
ύπαρξη που καθορίζει τη συνείδησή τους. Σε ένα ορισμένο στάδιο
της ανάπτυξή τους, οι υλικές παραγωγικές δυνάμεις της κοινωνίας έρχονται σε
σύγκρουση με τις υπάρχουσες σχέσεις παραγωγής, ή -- αυτό που δεν είναι παρά
μια άλλη νομική έκφραση για το ίδιο πράγμα -- με τις σχέσεις ιδιοκτησίας
εντός των οποίων εργάζονται μέχρι τώρα. Από μορφές
ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων αυτές οι σχέσεις μετατρέπονται σε
δεσμά τους. Τότε αρχίζει μια εποχή κοινωνικής επανάστασης. Με την αλλαγή
του οικονομικού θεμελίου ολόκληρο το τεράστιο εποικοδόμημα μετασχηματίζεται
περισσότερο ή λιγότερο γρήγορα.

> Καμία κοινωνική τάξη δεν εξαφανίζεται ποτέ, πριν να αναπτυχθούν όλες οι παραγωγικές
δυνάμεις, για τις οποίες υπάρχει χώρος σε αυτές, και οι νέες υψηλότερες
σχέσεις παραγωγής δεν εμφανίζονται ποτέ πριν από τις συνθήκες της
ύπαρξής τους να έχουν ωριμάσει στη μήτρα της παλιάς κοινωνίας...το πρόβλημα
το ίδιο προκύπτει μόνο όταν οι αναγκαίες υλικές συνθήκες για τη
λύση του υπάρχουν ήδη ή είναι τουλάχιστον στη διαδικασία σχηματισμού τους. (233)

#### Θεωρίες της Υπεραξίας, 1862

> από τη συγκεκριμένη μορφή υλικής παραγωγής προκύπτει αφενός
μια συγκεκριμένη δομή της κοινωνίας, αφετέρου μια
συγκεκριμένη σχέση των ανθρώπων με τη φύση. Το Κράτος τους και η πνευματική τους
νοοτροπία καθορίζεται και από τα δύο. Επομένως και το είδος
πνευματικής παραγωγής τους. 165

#### Εναρκτήρια Ομιλία, 1864

> Όπως η εργασία των δούλων, όπως η εργασία των δουλοπάροικων, η μισθωτή εργασία δεν είναι παρά μια παροδική
και κατώτερη μορφή, που προορίζεται να εξαφανιστεί από την συνεταιριστική εργασία
που κοπιάζει με πρόθυμο χέρι, έτοιμο νου και χαρούμενη
καρδιά.  178

> ότι η χειραφέτηση της εργατικής τάξης πρέπει να κατακτηθεί από την
ίδια την εργατική τάξη...ότι η οικονομική υποταγή του ανθρώπου
της εργασίας στον μονοπωλητή των μέσων εργασίας... βρίσκεται στη
βάση της υποτέλειας σε όλες τις μορφές της κοινωνικής δυστυχίας, ψυχικής
υποβάθμισης και πολιτικής εξάρτησης. Ότι η οικονομική χειραφέτηση
της εργατικής τάξης είναι λοιπόν το μεγάλο τέλος στο οποίο κάθε
πολιτικό κίνημα πρέπει να είναι υποδεέστερο ως μέσο. Ότι όλες αυτές
οι προσπάθειες που στοχεύουν σε αυτό το σπουδαίο τέλος έχουν αποτύχει μέχρι στιγμής λόγω έλλειψης
αλληλεγγύης μεταξύ των πολλαπλών διαιρέσεων της εργασίας σε κάθε χώρα,
και λόγω απουσίας ενός αδελφικού δεσμού ένωσης μεταξύ των
εργατικών τάξεων των διάφορων χωρών....για αυτά τα μέσα οι
υπογράφοντες... έχουν λάβει τα αναγκαία βήματα για την ίδρυση της
Διεθνούς Ένωσης των Εργατών. (Ι. Βερολίνο, 185)

#### Αποτελέσματα της άμεσης διαδικασίας παραγωγής, 1865

> Έτσι συντελείται μια ολοκληρωτική οικονομική επανάσταση. Από τη μια πλευρά,
αυτή η διαδικασία δημιουργεί πρώτα απ' όλα τις πραγματικές συνθήκες
κυριαρχίας του κεφαλαίου πάνω στην εργασία, τις τελειοποιεί και τους δίνει μια
επαρκή μορφή· από την άλλη φέρνει στη γέννηση, μέσα
στις παραγωγικές δυνάμεις της εργασίας και τις συνθήκες παραγωγής και
κυκλοφορίας που αναπτύχθηκαν σε βάρος των εργατών, τις πραγματικές
συνθήκες ενός νέου τρόπου παραγωγής, καταργώντας την ανταγωνιστική
μορφή του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και δημιουργώντας έτσι την
υλική βάση μιας νέας κοινωνικής ζωής, ενός νέου τύπου κοινωνίας.  234

#### Κεφάλαιο Ι, 1867

> Η εργασία είναι, καταρχήν, μια διαδικασία στην οποία τόσο ο άνθρωπος όσο και η Φύση
συμμετέχουν, και στην οποία ο άνθρωπος ξεκινά εκουσίως, ρυθμίζει
και ελέγχει τις υλικές αντιδράσεις μεταξύ του εαυτού του και της Φύσης...
ενεργώντας έτσι στον εξωτερικό κόσμο και αλλάζοντας τον, αλλάζει
ταυτόχρονα τη φύση του. Αναπτύσσει τις λανθάνουσες δυνάμεις του και
τις αναγκάζει να δρουν υπό την εξουσία του.  170

> Ο τρόπος αυτής της διανομής θα ποικίλλει ανάλογα με την παραγωγική
οργάνωση της κοινότητας, και τον βαθμό της ιστορικής
ανάπτυξης που επιτεύχθηκε από τους παραγωγούς. (178)

> Δεν είναι τα προϊόντα που φτιάχνονται, αλλά το πώς φτιάχνονται και με τι
εργαλεία, που μας επιτρέπει να διακρίνουμε διαφορετικές οικονομικές
εποχές. 180

>  Όπου ένα μέρος της κοινωνίας κατέχει το μονοπώλιο των μέσων
παραγωγής, ο εργάτης, ελεύθερος ή μη, πρέπει να προσθέσει στην αναγκαία
για τη δική του συντήρηση εργασία μια επιπλέον ποσότητα εργασίας προκειμένου
να παράγει τα μέσα διαβίωσης για τον ιδιοκτήτη των μέσων
παραγωγής. (1976:344 Penguin)

#### Κεφάλαιο II, 1869

> Η τελευταία αιτία όλων των πραγματικών κρίσεων παραμένει πάντα η φτώχεια και η
περιορισμένη κατανάλωση των μαζών σε σύγκριση με την τάση της
καπιταλιστικής παραγωγής να αναπτύσσει τις παραγωγικές δυνάμεις με τέτοιο τρόπο
που μόνο η απόλυτη δύναμη κατανάλωσης ολόκληρης της κοινωνίας
θα ήταν το όριο τους.  88

> Το εμπόριο έχει πάντα, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, μια διαλυτική επίδραση
στις προϋπάρχουσες οργανώσεις παραγωγής, οι οποίες σε όλες τους
τις διάφορες μορφές προσανατολίζονται κυρίως στην αξία χρήσης. Αλλά πόσο μακριά
οδηγεί τη διάλυση του παλιού τρόπου παραγωγής εξαρτάται πρώτα
και κύρια από τη στερεότητα και την εσωτερική άρθρωση αυτού του ίδιου
του τρόπου παραγωγής. Και αυτό που προκύπτει από αυτή τη διαδικασία
διάλυσης, δηλαδή ποιος νέος τρόπος παραγωγής προκύπτει στη θέση του
παλιού, δεν εξαρτάται από το εμπόριο, αλλά μάλλον από τον χαρακτήρα του
ίδιου του παλιού τρόπου παραγωγής. (1981:449 Penguin)

#### Σχέδια για το *Ο Εμφύλιος Πόλεμος στη Γαλλία*, 1871

> Η Κομμούνα δεν καταργεί τους ταξικούς αγώνες, μέσω των οποίων
οι εργατικές τάξεις αγωνίζονται για την κατάργηση όλων των τάξεων και
επομένως, όλης της ταξικής κυριαρχίας (επειδή δεν αντιπροσωπεύει ένα
ιδιαίτερο συμφέρον. Αντιπροσωπεύει την απελευθέρωση της «εργασίας», δηλαδή
της θεμελιώδους και φυσικής συνθήκης της ατομικής και κοινωνικής ζωής
που μόνο με σφετερισμό, απάτη και τεχνητές επινοήσεις μπορεί να
μετατοπιστεί από τους πολλούς στους λίγους), αλλά παρέχει το ορθολογικό
μέσο που αυτή η ταξική πάλη μπορεί να διατρέξει τις διαφορετικές της
φάσεις με τον πιο ορθολογικό και ανθρώπινο τρόπο. Θα μπορούσε να ξεκινήσει βίαιες
αντιδράσεις και βίαιες επαναστάσεις. Αρχίζει την *απελευθέρωση της*
*εργασίας* -- το μεγάλο της έργο των κρατικών παρασίτων, κόβοντας τις
πηγές που θυσιάζουν ένα τεράστιο μέρος της εθνικής παραγωγής
στην τροφοδοσία του κρατικού τέρατος από τη μία πλευρά, εκτελώντας, από την
άλλη, το πραγματικό έργο της διοίκησης, τοπικής και εθνικής, για
εργατικούς μισθούς. Ξεκινά επομένως με μια τεράστια εξοικονόμηση, με
οικονομική μεταρρύθμιση καθώς και πολιτικό μετασχηματισμό. 194

> μεγάλα βήματα μπορούν να γίνουν αμέσως μέσω της κοινής μορφής της
πολιτικής οργάνωσης και ότι ήρθε η ώρα να αρχίσουν αυτό
το κίνημα για τον εαυτό τους και την ανθρωπότητα. 235

#### Οι Υποτιθέμενες Διαιρέσεις στη Διεθνή, 1872

> Με αναρχία όλοι οι σοσιαλιστές κατανοούν αυτό: μόλις ο στόχος του
προλεταριακού κινήματος, η κατάργηση των τάξεων, επιτευχθεί...
η κρατική εξουσία εξαφανίζεται και οι κυβερνητικές λειτουργίες μεταμορφώνονται
σε απλές διοικητικές λειτουργίες.  220

#### Ομιλία στο Άμστερνταμ, 1872

> Στις περισσότερες χώρες της ηπειρωτικής Ευρώπης, είναι η δύναμη που πρέπει να είναι
ο μοχλός των επαναστάσεων μας· είναι τη δύναμη που είναι
αναγκαίο να επικαλεστούμε για ένα χρονικό διάστημα προκειμένου να καθιερωθεί η ηγεμονία της
εργασίας.  234

#### Ο Μαρξ για τον Μπακούνιν, 1875

> Όπου η μάζα των αγροτών είναι ακόμα ιδιοκτήτες ιδιωτικής περιουσίας,
όπου μάλιστα αποτελούν μια περισσότερο ή λιγότερο σημαντική πλειοψηφία του
πληθυσμού, όπως κάνουν στα κράτη της Δυτικής Ευρωπαϊκής
ηπείρου, δεν έχουν ακόμη εξαφανιστεί και αντικατασταθεί από
μισθωτούς αγροτικούς εργάτες, όπως στην Αγγλία· σε αυτές τις περιπτώσεις
προκύπτει η εξής κατάσταση: είτε η αγροτιά εμποδίζει κάθε
εργατική επανάσταση και προκαλεί την αποτυχία της, όπως έκανε στη Γαλλία
μέχρι τώρα· είτε το προλεταριάτο (γιατί ο γαιοκτήμονας αγρότης
δεν ανήκει στο προλεταριάτο και ακόμα και όταν η δική του θέση τον προκαλεί
να ανήκει σε αυτό, δεν *νομίζει* ότι ανήκει σε αυτό) πρέπει ως μια
κυβέρνηση να εγκαινιάσει μέτρα που βελτιώνουν άμεσα την κατάσταση
του χωρικού και που τον κερδίζουν έτσι για την επανάσταση· μέτρα
που στην ουσία διευκολύνουν τη μετάβαση από την ιδιωτική στη
συλλογική ιδιοκτησία στη γη έτσι ώστε να μετατραπεί ο ίδιος ο αγρότης
για οικονομικούς λόγους· το προλεταριάτο όμως δεν πρέπει να μπει σε
ανοιχτή σύγκρουση με την αγροτιά διακηρύσσοντας, για παράδειγμα, την
κατάργηση της κληρονομιάς ή την κατάργηση της ιδιοκτησίας· αυτό το τελευταίο
είναι δυνατό μόνο όταν ο καπιταλιστής ιδιοκτήτης έχει απαλλοτριώσει τον
αγρότη και ο πραγματικός εργάτης της γης είναι εξίσου ένας
προλετάριος μισθωτός εργάτης όπως ο εργάτης της πόλης, και έτσι έχει άμεσα
τα ίδια συμφέροντα. 235

#### Κριτική του προγράμματος της Γκότα, 1875

> Αυτό που πρέπει να αντιμετωπίσουμε εδώ είναι μια κομμουνιστική κοινωνία, όχι όπως έχει
αναπτυχθεί στα δικά της θεμέλια, αλλά, αντίθετα, ακριβώς όπως αυτή
αναδύεται από την καπιταλιστική κοινωνία· που εξακολουθεί λοιπόν να σφραγίζεται από κάθε άποψη,
οικονομικά, ηθικά και πνευματικά, με τα
σημάδια γέννησης της παλιάς κοινωνίας από την κοιλιά της οποίας αναδύεται.  249

#### Εγκύκλιος, 1879

> Για σχεδόν σαράντα χρόνια τονίζουμε την ταξική πάλη ως την
άμεση κινητήρια δύναμη της ιστορίας, και ειδικότερα την
ταξική πάλη μεταξύ της αστικής τάξης και του προλεταριάτου ως του μεγάλου
μοχλού της σύγχρονης κοινωνικής επανάστασης· είναι επομένως αδύνατο
να συνεργαστούμε με ανθρώπους που επιθυμούν να εξαφανίσουν αυτή την ταξική
πάλη από το κίνημα.  205

### Από McLellan (1995)

> Έτσι ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι παρήγαγαν τα μέσα επιβίωσής τους καθόριζε
ολόκληρη την κοινωνική, πολιτική και πνευματική τους ζωή. Σε ένα ορισμένο
στάδιο στην εξέλιξή τους οι δυνάμεις παραγωγής θα αναπτύσσονταν
πέρα από τις σχέσεις παραγωγής και αυτές θα λειτουργούσαν ως δεσμά.
Ένα τέτοιο στάδιο εγκαινίαζε μια περίοδο κοινωνικής επανάστασης. Αυτές
οι παραγωγικές δυνάμεις έπρεπε να αναπτυχθούν στο μέγιστο δυνατό βαθμό
κάτω από τις υπάρχουσες σχέσεις παραγωγής πριν η παλιά κοινωνική
τάξη χανόταν. (74)

> τη φύση των οικονομικών κρίσεων... [ο Μαρξ] την εντόπισε στη βασική
αντίφαση μεταξύ της αναγκαιότητας μιας καπιταλιστικής οικονομίας να
επεκτείνει την παραγωγή της χωρίς να λαμβάνει υπόψη το επίπεδο της
κατανάλωσης που μόνο αυτό θα μπορούσε να την κάνει εφικτή.

> Σε όλα τα πεδία η κοινή ιδέα ήταν ότι ο άνθρωπος είχε στερηθεί από κάποιον
ή εγκαταλείψει κάτι που ήταν ουσιώδες για τη φύση του -- κυρίως να
ελέγχει τις δικές του δραστηριότητες, να είναι ο εμπνευστής της ιστορικής
διαδικασίας. Στις διάφορες μορφές αλλοτρίωσης (alienation) κάποια άλλη οντότητα
αποκτούσε αυτό που αρμόζει στον άνθρωπο. Σελ.108

> Είναι η φύση του ανθρώπου, σύμφωνα με τον Μαρξ στα Χειρόγραφα του Παρισιού,
να αναπτύσσει συνεχώς, σε συνεργασία με άλλους ανθρώπους, τον εαυτό του
και τον κόσμο γύρω του. 110

> η εκμετάλλευση και η ανισότητα που ήταν εγγενείς στις σχέσεις
παραγωγής συγκαλύφθηκαν από την εμφάνιση της ελεύθερης ανταλλαγής
στη σφαίρα της κυκλοφορίας, η συγκέντρωση στην οποία προκάλεσε την
τυπικά καπιταλιστική ιδεολογία της ελευθερίας, της ισότητας και ούτω καθεξής. (155)

> Ο Μαρξ πίστευε ότι οι επαναστάσεις είχαν συμβεί όταν μια τάξη
ήταν σε θέση να ταυτίσει τα συμφέροντά της με αυτά της κοινωνίας στο σύνολό της.
(182)

> Η τάξη, όπως και το κράτος ή η αλλοτρίωση, ήταν ένα παροδικό φαινόμενο
που εκδηλώνεται στο μέγιστο βαθμό του στην καπιταλιστική κοινωνία. (182)

> η ανάπτυξη της καπιταλιστικής κοινωνίας απλοποιούσε ραγδαία την
κατάσταση παράγοντας δύο και μόνο δύο τάξεις: την αστική τάξη και
το προλεταριάτο. (183)

> Άρα το κριτήριο για να ανήκει κάποιος σε μια τάξη είναι η θέση του στον
κυρίαρχο τρόπο παραγωγής. (183)

> Αυτό που ισχυρίστηκε [ο Μαρξ] ήταν ότι το χάσμα στους πόρους μεταξύ αυτών
που κατείχαν τα μέσα παραγωγής και όσων δεν τα κατείχαν θα διευρύνονταν.
(183)

> Αυτές οι ομάδες [οι μικροαστοί και οι αγρότες] φαίνεται να καθιστούν
την τακτοποιημένη διαίρεση του κομμουνιστικού μανιφέστου ανεφάρμοστη, γιατί αυτές οι
δύο ομάδες προφανώς συγχωνεύονται στην αστική τάξη και το προλεταριάτο
ανάλογα με το πόσους εργάτες απασχολούν ή πόση γη κατέχουν.
(184)

> Ο Μαρξ πίστευε ότι πολιτικά οι αγρότες ήταν μια αντιδραστική ομάδα
και ήταν απρόθυμος να τους ομαδοποιήσει με το αστικό προλεταριάτο:
τα πιο πρόσφατα αγροτικά κινήματα στη Δυτική Ευρώπη είχαν φεουδαρχικές ή
μοναρχικές κλίσεις. (184)

> Έτσι ο ορισμός της τάξης του Μαρξ φαίνεται να ποικίλλει πολύ, όχι μόνο με
την ανάπτυξη της σκέψης του αλλά ακόμα και μέσα στην ίδια περίοδο. Ο Μαρξ
συχνά χρησιμοποιεί τον όρο, από κοινού με τη χρήση της εποχής του, ως ένα
συνώνυμο της φατρίας ή της ομάδας. (185)

> Μια τάξη πάντα έβλεπε τα δικά της συμφέροντα σε αντίθεση με αυτά των άλλων
ομάδων και έπρεπε να οργανωθεί πολιτικά για να πολεμήσει γι' αυτά. (185)

> Έτσι ο Μαρξ έχει πολλά κριτήρια για την εφαρμογή του όρου «τάξη»
και δεν ισχύουν όλα συνεχώς. Τα δύο κύρια κριτήρια είναι
η σχέση με τον κυρίαρχο τρόπο παραγωγής και η συνείδηση ​​μιας ομάδας
του εαυτού του ως τάξη με την συνοδό της πολιτική οργάνωση. (186)

> Ο Μαρξ ξεκίνησε να δείξει ότι ήταν ψευδαίσθηση να υποθέσουμε ότι το
κράτος είχε έναν οικουμενικό χαρακτήρα ικανό να εναρμονίσει το
ασύμβατα στοιχεία της κοινωνίας των πολιτών και να τα ενώσει σε ένα υψηλότερο
επίπεδο. (207)

> Η μορφή διακυβέρνησης που συνιστούσε ο Μαρξ, σε αντίθεση με τον Χέγκελ,
ήταν μία όπου δεν υπήρχε διαχωρισμός μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και του
κράτους και που αντιστοιχούσε άμεσα στην «ουσία του κοινωνικοποιημένου
ανθρώπου.» (207)

> Έτσι ο Μαρξ έβλεπε το κράτος, όπως και τη θρησκεία, ως μια δήλωση των ιδεατών στόχων
του ανθρώπου, και επίσης ως μια αντιστάθμιση για την έλλειψη πραγματοποίησής τους. (208)

> Στην πορεία της ιστορίας κάθε μέθοδος παραγωγής προκάλεσε μια
τυπική πολιτική οργάνωση που προάγει τα συμφέροντα της
κυρίαρχης τάξης. (209)

> Αυτή η ουσία είναι η κοινοτική δημιουργικότητα, το γεγονός ότι ο άνθρωπος ελέγχει τη
διαδικασία της δημιουργίας του εαυτού του και τη σχέση του με τη φύση, όλα τα οποία
αποτελούν μέρος της έννοιας του Μαρξ για την εργασία. Στη μελλοντική κομμουνιστική
κοινωνία όλοι θα είναι εργάτες: «με την εργασία χειραφετημένη κάθε άνθρωπος
γίνεται εργάτης και η παραγωγική εργασία παύει να είναι ταξικό
γνώρισμα.» 242

> Γιατί σύμφωνα με τον Μαρξ, ο κομμουνισμός κάθισε στους ώμους του καπιταλισμού
και δεν μπορείς να φτάσεις στον κομμουνισμό αν δεν έχεις περάσει αυτό
το καθέκαστο καθαρτήριο. (253)

> Η κατάρρευση του κομμουνισμού συμπαρέσυρε μαζί της τρία σημαντικά
δόγματα. Το πρώτο είναι αυτό του διαλεκτικού υλισμού που
προσέφερε μια συνολική ερμηνεία του κόσμου με μια μεταφυσική,
φιλοσοφική έννοια: νόμοι διέπουν τα πάντα από την αλλαγή της
ποσότητας στην ποιότητα στην ύλη μέχρι την ημερομηνία της επόμενης
επανάστασης. Η συνολική μεταφυσική που βασίζεται σε μια πρόχειρη
υλιστική ερμηνεία του κόσμου δεν πάρθηκε ποτέ τρομερά
σοβαρά από τους περισσότερους σκεπτόμενους ανθρώπους. Αλλά παρόλα αυτά ήταν κάτι
που --όπως ήταν μάλλον οι πιο απλοϊκές εκδοχές της θρησκείας--
διαδόθηκε ευρέως και πιθανώς έγινε αποδεκτό από εκατομμύρια ανθρώπους. 253

> κάθε μεταρρύθμιση που βασίζεται είτε στην ηθική ρητορική είτε απλά στο
νόμο, ή μόνο στη διεύρυνση των πολιτικών δικαιωμάτων, είναι απίθανο να πάει
στη βάση του προβλήματος: την έλλειψη οικονομικής ισχύος
ενός μεγάλου ποσοστού ατόμων στην κοινωνία και την εξατομίκευση και
ανομία που παράγει και αναπαράγει ο καπιταλισμός. 254

> Οι άνθρωποι φτιάχνουν τη δική τους ιστορία, αλλά δεν την φτιάχνουν όπως ακριβώς
επιθυμούν, δεν την φτιάχνουν υπό συνθήκες που επιλέγουν
οι ίδιοι, αλλά υπό συνθήκες που αντιμετωπίζονται άμεσα, δίνονται και
μεταδίδονται από το παρελθόν. (Μαρξ, 139)

> η διαλεκτική «περιλαμβάνει στην κατανόησή της και στην καταφατική
αναγνώριση τής υπάρχουσας κατάστασης των πραγμάτων ταυτόχρονα επίσης
την αναγνώριση της άρνησης αυτής της κατάστασης, της αναπόφευκτης
διάλυσής της· θεωρεί κάθε ιστορικά αναπτυγμένη κοινωνική μορφή ως
σε ρευστή κίνηση, και επομένως λαμβάνει υπόψη την παροδική της
φύση όχι λιγότερο από ό,τι τη στιγμιαία ύπαρξή της· γιατί δεν αφήνει τίποτα να
της επιβάλλεται και είναι στην ουσία της κριτική και επαναστατική.
(Έγραψε το 1872, 140)

> Η εξαφάνιση του κράτους αυτού καθαυτού επιφυλάσσεται για τη στιγμή που
«όλες οι πηγές του συνεταιριστικού πλούτου ρεύσουν πιο άφθονα», και
η άσκηση της «πολιτικής» εξουσίας δεν εξαναγκάζεται πλέον από
οικονομική πίεση. 240

### Engels, F. (1877) *Anti-Duhring: Selected Works*

> Όταν όμως βλέπουμε ότι οι τρεις τάξεις της σύγχρονης κοινωνίας, η φεουδαρχική
αριστοκρατία, η αστική τάξη και το προλεταριάτο, η καθεμία έχει τη δική της
ιδιαίτερη ηθική, μπορούμε να βγάλουμε μόνο ένα συμπέρασμα, ότι οι άνθρωποι,
συνειδητά ή ασυνείδητα, αντλούν τις ηθικές τους ιδέες σε τελευταία
ανάλυση από τις πρακτικές σχέσεις στις οποίες βασίζεται η ταξική θέση τους--
από τις οικονομικές σχέσεις στις οποίες επιτελούν
την παραγωγή και την ανταλλαγή. 248

> Υποστηρίζουμε αντίθετα ότι όλες οι προηγούμενες ηθικές θεωρίες είναι το
προϊόν, σε τελευταία ανάλυση, του οικονομικού σταδίου που η κοινωνία
έχει φτάσει σε αυτή την καθέκαστη εποχή. 249

> Μια πραγματικά ανθρώπινη ηθική που υπερβαίνει τον ταξικό ανταγωνισμό και την
κληρονομιά του στη σκέψη γίνεται δυνατή μόνο σε ένα στάδιο της κοινωνίας
που όχι μόνο έχει ξεπεράσει τις ταξικές αντιφάσεις αλλά  ακόμη τις
έχει ξεχάσει στην πρακτική ζωή. 249

> Πριν η αρχική σύλληψη της σχετικής ισότητας μπορούσε να οδηγήσει
στο συμπέρασμα ότι οι άνθρωποι πρέπει να έχουν ίσα δικαιώματα στο κράτος και στην
κοινωνία, πριν αυτό το συμπέρασμα μπορούσε να φανεί ακόμα και
ως κάτι φυσικό και αυτονόητο έπρεπε όμως να περάσουν χιλιάδες χρόνια
και όντως πέρασαν. 250

> Η ιδέα της ισότητας, λοιπόν, τόσο στην αστική όσο και στην
προλεταριακή μορφή της, είναι η ίδια ένα ιστορικό προϊόν, η δημιουργία του
οποίου απαιτούσε καθορισμένες ιστορικές συνθήκες οι οποίες με τη σειρά τους
προϋποθέτουν οι ίδιες μια μακρά προηγούμενη ιστορική εξέλιξη. 254

> Όσο περισσότερο τα προϊόντα της κοινότητας έπαιρναν την εμπορευματική μορφή,
δηλαδή, όσο λιγότερο παράγονταν για τη χρήση των παραγωγών τους,
και όσο περισσότερο με σκοπό την ανταλλαγή, τόσο ο πιο πρωτόγονος
φυσικός καταμερισμός της εργασίας αντικαταστάθηκε από την ανταλλαγή επίσης εντός της
κοινότητας, τόσο περισσότερο αναπτυσσόταν η ανισότητα στην ιδιοκτησία των
μεμονωμένων μελών της κοινότητας, τόσο πιο βαθιά υπονομευόταν η αρχαία
κοινή ιδιοκτησία της γης , και τόσο πιο γρήγορα η
κοινότητα προχώρησε προς τη διάλυσή της και τη μετατροπή της σε ένα
χωριό μικρών αγροτών. 267

> όλη η πολιτική εξουσία βασίζεται αρχικά σε μια οικονομική, κοινωνική
λειτουργία, και αυξάνεται αναλογικά με το πόσο τα μέλη της κοινωνίας,
μέσω της διάλυσης της πρωτόγονης κοινότητας,
μετατρέπονται σε ιδιώτες παραγωγούς, και έτσι διαχωρίζονται όλο και περισσότερο
από τους διαχειριστές των γενικών λειτουργιών της
κοινωνίας. 277

> Η υλιστική αντίληψη της ιστορίας ξεκινά από την αρχή ότι
η παραγωγή, και με την παραγωγή η ανταλλαγή των προϊόντων της, είναι η
βάση κάθε κοινωνικής τάξης (social order). 279

> Η συσσώρευση πλούτου σε έναν πόλο είναι, επομένως, ταυτόχρονα
συσσώρευση δυστυχίας, αγωνίας μόχθου (agony of toil), σκλαβιάς, άγνοιας,
βαρβαρότητας, ψυχικής υποβάθμισης, στον αντίθετο πόλο, δηλ. στην
πλευρά της τάξης που *παράγει το δικό της προϊόν με τη μορφή*
*κεφαλαίου.* 289

> Η επέκταση της αγοράς δεν μπορεί να συμβαδίσει με την επέκταση της
παραγωγής. Η σύγκρουση γίνεται αναπόφευκτη και, καθώς δεν μπορεί να προσφέρει
καμία λύση εφόσον δεν διαρρήξει τον ίδιο τον καπιταλιστικό τρόπο
παραγωγής, γίνεται περιοδική. 289

> ο τρόπος παραγωγής επαναστατεί ενάντια στον τρόπο ανταλλαγής·
οι παραγωγικές δυνάμεις επαναστατούν ενάντια στον τρόπο παραγωγής, τον οποίο
έχουν ξεπεράσει. 290

### Lenin, V. *Imperialism: The Highest Stage of Capitalsim*

> Εάν ήταν αναγκαίο να δοθεί ο συντομότερος δυνατός ορισμός του
ιμπεριαλισμού, θα έπρεπε να πούμε ότι ο ιμπεριαλισμός είναι το
μονοπωλιακό στάδιο του καπιταλισμού. 689

> Ο ιμπεριαλισμός είναι ο καπιταλισμός στο στάδιο ανάπτυξης στο οποίο
έχει διαμορφωθεί η κυριαρχία των μονοπωλίων και του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου· στο
οποίο η εξαγωγή κεφαλαίου έχει αποκτήσει έντονη σημασία· στο
οποίο έχει αρχίσει η διαίρεση του κόσμου από τα διεθνή τραστ,
και στο οποίο ο διαμερισμός όλης της επικράτειας της γης
από τις μεγαλύτερες καπιταλιστικές χώρες έχει ολοκληρωθεί. 690

> [Κάουτσκι] «Ο ιμπεριαλισμός είναι ένα προϊόν του υψηλά ανεπτυγμένου βιομηχανικού
καπιταλισμού. Συνίσταται στην προσπάθεια κάθε βιομηχανικού
καπιταλιστικού έθνους να θέσει υπό τον έλεγχό του και να προσαρτήσει όλο και μεγαλύτερες
*αγροτικές* περιοχές, ανεξάρτητα από τα έθνη που κατοικούν
σε αυτές.» 691

> Το πιο βαθύ οικονομικό θεμέλιο του ιμπεριαλισμού είναι το μονοπώλιο. 700

> [Sartorius von Waltershausen] Ο πιστωτής είναι πιο γερά
δεμένος με τον οφειλέτη από όσο ο πωλητής είναι με τον αγοραστή. 702

### Berlin, I. (1963) *Karl Marx: His Life and Environment*, Νέα Υόρκη: Time.

> [Ο Μαρξ] συμπέρανε ότι η ιστορία της κοινωνίας είναι η ιστορία του
ανθρώπου που επιδιώκει να επιτύχει την κυριαρχία του εαυτού του και του εξωτερικού
κόσμου μέσω της δημιουργικής του εργασίας. 6

> η πρόοδος συγκροτείται από τη διαδοχή νικών μιας τάξης
έναντι μιας άλλης, και ο άνθρωπος είναι ορθολογικός όταν ταυτίζει τον
εαυτό του με την προοδευτική τάξη στην κοινωνία του, είτε, αν χρειαστεί,
εγκαταλείποντας σκόπιμα το παρελθόν του και συμμαχώντας με αυτή,
είτε, αν η ιστορία τον έχει ήδη τοποθετήσει εκεί, αναγνωρίζοντας
συνειδητά την κατάστασή του και ενεργώντας υπό το πρίσμα αυτής. 6-7

> Ηθικές, πολιτικές, οικονομικές, συλλήψεις και ιδανικά αλλάζουν με τις
κοινωνικές συνθήκες από τις οποίες πηγάζουν: το να θεωρούμε οποιανδήποτε από αυτές
ως καθολικές και αμετάβλητες ισοδυναμεί με το να πιστεύουμε ότι η τάξη
στην οποία ανήκουν, στην προκειμένη περίπτωση η αστική τάξη -- είναι αιώνια. 8

> Εάν ο ταξικός πόλεμος είναι πραγματικός, αυτά τα συμφέροντα είναι εντελώς ασύμβατα. 8

> Τα μανιφέστα, οι ομολογίες πίστης και τα προγράμματα δράσης
στα οποία προσάρτησε το όνομά του, δεν περιέχουν σχεδόν καμία αναφορά
στην ηθική πρόοδο, την αιώνια δικαιοσύνη, την ισότητα του ανθρώπου, τα δικαιώματα των
ατόμων ή των εθνών, την ελευθερία της συνείδησης, τον αγώνα για
πολιτισμό, και άλλες τέτοιες φράσεις που ήταν το εμπόρευμα
(και είχαν κάποτε ενσαρκώσει γνήσια ιδανικά) των δημοκρατικών κινημάτων
της εποχής του· τα έβλεπε σαν τόσο άχρηστη αερολογία,
που υποδηλώνει σύγχυση σκέψης και αναποτελεσματικότητα στη δράση. 8-9

> Το να καταγγείλουμε την ίδια τη διαδικασία – τις οδυνηρές συγκρούσεις μέσω και
με τις οποίες η ανθρωπότητα αγωνίζεται να επιτύχει την πλήρη πραγματοποίησή των
δυνάμεων της – ήταν για τον Μαρξ ένα είδος παιδικού υποκειμενισμού, λόγω μιας
νοσηρής ή ρηχής άποψης της ζωής, κάποιας παράλογης προκατάληψης
υπέρ αυτής ή εκείνης της αρετής ή θεσμού· αποκάλυπτε προσκόλληση
στον παλιό κόσμο και ήταν σύμπτωμα ατελούς χειραφέτησης από
τις αξίες του. 10

> Γιατί ενώ ο ρεαλισμός του, ο εμπειρισμός του, οι επιθέσεις του στις αφηρημένες
αρχές, το αίτημά του ότι κάθε λύση πρέπει να δοκιμάζεται από την
εφαρμοσιμότητά της, και την ανάδυσή της από την πραγματική κατάσταση, η
περιφρόνησή του για συμβιβασμό ή σταδιακότητα (gradualism) ως τρόπους διαφυγής από την
αναγκαιότητα δραστικής πράξης, η πεποίθησή του ότι οι μάζες είναι
απείρως ευκολόπιστες και πρέπει πάση θυσία να διασωθούν, αν χρειαστεί
με τη βία, από τους παλιανθρώπους και τους ανόητους που τους επιβάλλονται, τον κάνουν
τον πρόδρομο της αυστηρότερης γενιάς των πρακτικών επαναστατών
του επόμενου αιώνα: η άκαμπτη πίστη του στην αναγκαιότητα μιας ολοκληρωμένης
ρήξης με το παρελθόν, στην ανάγκη για ένα εντελώς νέο κοινωνικό σύστημα ως το
μόνο ικανό να σώσει το άτομο, το οποίο, αν αφεθεί στον εαυτό του,
θα χάσει το δρόμο του και θα αφανιστεί, τον τοποθετεί ανάμεσα στους μεγάλους
αυταρχικούς ιδρυτές νέων θρησκειών, αδίστακτους ανατροπείς και
καινοτόμους που ερμηνεύουν τον κόσμο με όρους μιας ενικής, σαφούς,
με πάθος υποστηριζόμενης αρχής, καταγγέλλοντας και καταστρέφοντας όλα όσα
συγκρούονται με αυτή. 16

> Το πνευματικό του σύστημα ήταν κλειστό, ό,τι εισερχόταν
προσαρμοζόταν για να συμμορφωθεί με ένα προκαθορισμένο πρότυπο, αλλά
βασιζόταν στην παρατήρηση και την εμπειρία. 17

> έκανε περισσότερα από κάθε άλλον άνθρωπο για να επισπεύσει τη διαδικασία, επιδιώκοντας να
συντομεύσει την τελική αγωνία που προηγείται του τέλους. 18

> Ο λόγος είναι πάντα σωστός. Σε κάθε ερώτηση υπάρχει μόνο μία αληθινή
απάντηση που με αρκετή επιμέλεια μπορεί να ανακαλυφθεί αλάνθαστα,
και αυτό ισχύει όχι λιγότερο για ζητήματα ηθικής ή πολιτικής,
προσωπικής και κοινωνικής ζωής, όσο για προβλήματα φυσικής και
μαθηματικών. Μόλις βρεθεί, η εφαρμογή μιας λύσης είναι στην πράξη
θέμα απλής τεχνικής ικανότητας· αλλά οι παραδοσιακοί εχθροί της
προόδου πρέπει πρώτα να απομακρυνθούν, και οι άνθρωποι να διδαχθούν τη σημασία της
πράξης σε όλα τα ερωτήματα με τη συμβουλή ανιδιοτελών επιστημονικών
ειδικών, των οποίων η γνώση βασίζεται στη λογική και την εμπειρία. Μόλις
αυτό έχει επιτευχθεί, η διαδρομή είναι ξεκάθαρη για τη χιλιετία. 32-3

> Ο άνθρωπος είναι αντικείμενο στη φύση, και η ανθρώπινη ψυχή, όπως και η υλική
υπόσταση, δεν επηρεάζεται από καμία υπερφυσική επιρροή και δεν θέτει
απόκρυφες ιδιότητες· ολόκληρη η συμπεριφορά της μπορεί να υπολογιστεί επαρκώς
μέσω συνήθων επαληθεύσιμων φυσικών υποθέσεων. 33

> στη συνηθισμένη διαμάχη μεταξύ δύο αντιπάλων, όταν, στη σύγκρουση
ανάμεσα σε δύο επιμέρους ψεύδη, η νέα αλήθεια ανακαλύπτεται η ίδια μόνο
σχετική, δέχεται επίθεση η ίδια από μια αντίθετη αλήθεια, η καταστροφή της
καθεμίας από την άλλη οδηγεί για άλλη μια φορά σε ένα νέο επίπεδο στο οποίο
τα ανταγωνιστικά στοιχεία μεταμορφώνονται σε ένα νέο οργανικό σύνολο -- μια
διαδικασία που συνεχίζεται χωρίς τέλος. Ονόμασε αυτή τη διαδικασία
διαλεκτική. 46

> Η μεταρρύθμιση πρέπει να πηγάζει από ιστορικά προετοιμασμένο έδαφος· αλλιώς είναι
καταδικασμένη σε αποτυχία, καταδικασμένη εκ των προτέρων από τις δυνάμεις της ιστορίας
που κινούνται σύμφωνα με τη δική τους λογική στον δικό τους χρόνο και
με τον δικό τους ρυθμό. 47

> Ενώ ο ανταγωνισμός ζωντανεύει τις χειρότερες και πιο βάναυσες ποιότητες
των ανθρώπων, η συνεργασία, εκτός από την προώθηση της μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας, τους ηθικοποιεί
και τους εκπολιτίζει αποκαλύπτοντας το αληθινό τέλος της κοινοτικής ζωής. 95

> Η μόνη δυνατή περιοχή στην οποία μπορούμε να αναζητήσουμε τις αρχές της
ιστορικής κίνησης πρέπει να είναι μία που είναι ανοιχτή στον επιστημονικό, δηλαδή
εμπειρικό, έλεγχο. 104

> Το στάτους ενός ατόμου καθορίζεται από τον ρόλο που παίζει
στη διαδικασία της κοινωνικής παραγωγής και αυτός με τη σειρά του εξαρτάται
άμεσα από τον χαρακτήρα των παραγωγικών δυνάμεων και τον βαθμό
ανάπτυξής τους σε κάθε δεδομένο στάδιο. 105

> Η εργασία μεταμορφώνει τον κόσμο του ανθρώπου, αλλά και τον ίδιο, στην πορεία της
δραστηριότητάς της. 106

> Έχουν δημιουργηθεί τεράστιοι θεσμοί, κοινωνικοί, πολιτικοί, πολιτιστικοί για
να διατηρήσουν τα υπάρχοντά τους στα χέρια των σημερινών ιδιοκτητών τους,
όχι πράγματι από εσκεμμένη πολιτική, αλλά από μία που προκύπτει ασυνείδητα από
τη γενική στάση ζωής εκείνων που κυβερνούν μια δεδομένη κοινωνία. 109

> Η αλλοτρίωση συμβαίνει όταν τα αποτελέσματα των πράξεων των ανθρώπων έρχονται σε αντίθεση με τους δικούς τους
πραγματικούς σκοπούς, όταν οι επίσημες αξίες τους ή οι ρόλοι που παίζουν,
παραποιούν τα πραγματικά τους κίνητρα, τις ανάγκες και τους στόχους τους. Αυτή είναι η
περίπτωση, για παράδειγμα, όταν κάτι το οποίο οι άνθρωποι έχουν κάνει για να ανταποκριθούν
στις ανθρώπινες ανάγκες -- ας πούμε, ένα σύστημα νόμων ή οι κανόνες μιας μουσικής
σύνθεσης -- αποκτά μια ανεξάρτητη υπόσταση από μόνο του, και φαίνεται
στους ανθρώπους, όχι ως κάτι που δημιουργήθηκε από αυτούς για να ικανοποιήσει μια κοινή κοινωνική
ανάγκη (που μπορεί να έχει εξαφανιστεί εδώ και πολύ καιρό), αλλά ως ένας αντικειμενικός νόμος
ή θεσμός, που διαθέτει αιώνια, απρόσωπη εξουσία από μόνος του,
όπως οι αναλλοίωτοι νόμοι της Φύσης όπως συλλήφθηκαν από
τους επιστήμονες και τους συνηθισμένους ανθρώπους, όπως ο Θεός για έναν πιστό. 114

> Το μονοπώλιο των μέσων παραγωγής που κατέχει μια καθέκαστη ομάδα
ανθρώπων, της δίνει τη δυνατότητα να επιβάλλει τη θέλησή της στους άλλους και να τους αναγκάσει
να επιτελούν καθήκοντα ξένα προς τις ανάγκες τους. Έτσι η ενότητα της κοινωνίας
καταστρέφεται και οι ζωές και των δύο τάξεων παραμορφώνονται. 115

> Ο πιο καταπιεστικός από όλους, στη δαιμονολογία του Μαρξ, είναι η αστική
οικονομική επιστήμη, η οποία αναπαριστά την κίνηση των εμπορευμάτων ή του
χρήματος – πράγματι τη διαδικασία παραγωγής, κατανάλωσης και
διανομής – ως μια απρόσωπη διαδικασία, παρόμοια με αυτές της φύσης,
ένα αναλλοίωτο πρότυπο αντικειμενικών δυνάμεων ενώπιον των οποίων οι άνθρωποι μπορούν μόνο
να υποκλιθούν, και που θα ήταν τρελό να αντισταθούν. 116

> Η αλλοτρίωση – η υποκατάσταση φανταστικών σχέσεων μεταξύ, ή η
λατρεία, άψυχων αντικειμένων ή ιδεών για τις πραγματικές σχέσεις μεταξύ,
ή σε αναφορά με, προσώπων – θα τελειώσει μόνο όταν η τελική
τάξη – το προλεταριάτο – νικήσει την αστική τάξη. 117

> Όλη η απογοήτευση, για τον Μαρξ, είναι προϊόν αλλοτρίωσης – των
εμποδίων και των στρεβλώσεων που δημιουργούνται από τον αναπόφευκτο πόλεμο των
τάξεων, και αποκλείουν αυτό ή εκείνο το σώμα ανθρώπων από την αρμονική
συνεργασία μεταξύ τους για την οποία ποθεί η φύση τους. 118

> Οι «Αληθινοί Σοσιαλιστές» [Grün και Hess] αντιτάχθηκαν στο δόγμα της
αναγκαιότητας ενός ανοιχτού ταξικού πολέμου με το σκεπτικό ότι τύφλωνε τους
εργάτες για εκείνα τα δικαιώματα και τα ιδανικά για χάρη των οποίων
πολεμούσαν. Μόνο αντιμετωπίζοντας τους ανθρώπους ως ίσους από την αρχή, αντιμετωπίζοντας
τους ως ανθρώπινα όντα, δηλαδή με την παραίτηση από τη δύναμη, και
κάνοντας έκκληση στο αίσθημα της ανθρώπινης αλληλεγγύης, της ίσης δικαιοσύνης και των
γενναιόδωρων αισθημάτων της ανθρωπότητας, θα μπορούσε μια διαρκής αρμονία των συμφερόντων
να αποκτηθεί. 120

> Για τον Μαρξ αυτή ήταν η πιο παλιά, η πιο οικεία, η πιο ξεπερασμένη από όλες τις
ορθολογιστικές πλάνες. Την είχε συναντήσει στη χειρότερη μορφή της στην πεποίθηση
του ίδιου του πατέρα του και των συγχρόνων του ότι στο τέλος ο λόγος και
η ηθική καλοσύνη ήταν βέβαιο ότι θα θριάμβευαν, μια θεωρία που απαξιώθηκε εντελώς
από τα συμβάντα κατά τη διάρκεια των σκοτεινών μεθεόρτιων της Γαλλικής
Επανάστασης. 121

> Όποιες κι αν ήταν οι απόψεις του, οι πράξεις ενός ανθρώπου καθοδηγούνταν αναπόφευκτα από τα δικά του
πραγματικά συμφέροντα, από τις απαιτήσεις της υλικής του κατάστασης· 122

> Αλλά αυτοί οι άλλοι, που διακηρύσσουν την αλληλεγγύη τους με τους εργάτες,
και υποθέτουν ότι υπάρχουν πάντα καθολικά συμφέροντα της ανθρωπότητας
ως τέτοιας, κοινά για όλους τους ανθρώπους – ότι οι άνθρωποι έχουν συμφέροντα ανεξάρτητα από,
ή υπερβαίνοντα, την ταξική τους ένταξη – διαδίδουν το λάθος και το σκοτάδι
στο ίδιο το προλεταριακό στρατόπεδο, και έτσι το αποδυναμώνουν για την επερχόμενη
πάλη. 123

> Η αληθινή ελευθερία είναι ανέφικτη έως ότου η κοινωνία γίνει ορθολογική,
δηλαδή έχει ξεπεράσει τις αντιφάσεις που γεννούν ψευδαισθήσεις και
διαστρεβλώνουν την κατανόηση τόσο των κυρίων όσο και των δούλων. 129

> Η επιστημονική μελέτη των ιστορικά εξελισσόμενων οικονομικών σχέσεων,
και της επίδρασής τους σε άλλες πτυχές της ζωής των κοινοτήτων
και των ατόμων, ξεκίνησε με την εφαρμογή των μαρξιστικών κανόνων της
ερμηνείας. 130

> η εγελιανή θέση, σύμφωνα με την οποία το κράτος, ακόμα και στη δική του
παρούσα κατάσταση, αποτελεί την πιο προοδευτική και δυναμική
λειτουργία μιας συλλογής ανθρώπινων όντων που συγκεντρώθηκαν για να ακολουθήσουν μια κοινή
ζωή. 172

> Ο Μαρξ, όπως φάνηκε από την ομιλία του στην Κεντρική Κομμουνιστική
Επιτροπή το 1850, θεώρησε ότι είχε κάνει σοβαρό σφάλμα
υποθέτοντας ότι ήταν δυνατή μια συμμαχία με τη ριζοσπαστική αστική τάξη
και μάλιστα αναγκαία πριν την τελική νίκη του προλεταριάτου. 174.

> Οι άνθρωποι, απελευθερωμένοι επιτέλους από την τυραννία τόσο της φύσης όσο και των
δικών τους κακοπροσαρμοσμένων και κακοελεγχόμενων και άρα καταπιεστικών
θεσμών, θα αρχίσουν να αναπτύσσουν τις ικανότητές τους
στο έπακρο. 203

### Ollman, B. (1976) *Alienation: Marx's Conception of Man in Capitalist Society*, 2nd edn, Cambridge: Cambridge University Press.

> Η θεωρία της αλλοτρίωσης είναι το διανοητικό κατασκεύασμα στο οποίο ο Μαρξ
εμφανίζει την καταστροφική επίδραση της καπιταλιστικής παραγωγής των ανθρώπινων
όντων, στις σωματικές και νοητικές τους καταστάσεις και στις κοινωνικές τους
διαδικασίες στις οποίες αποτελούν μέρος. 131

> ως μια μεγάλη περίληψη, ως η σύλληψη του Μαρξ για τον άνθρωπο στην καπιταλιστική
κοινωνία, η θεωρία της αλλοτρίωσης μπορεί να εκτεθεί μόνο μετά από την λήψη υπόψη
των συστατικών της στοιχείων. 131

> Για τον Μαρξ, η μη αλλοτρίωση είναι η ζωή που κάνει ο άνθρωπος στον κομμουνισμό. 132

> Ο Μαρξ αναφέρεται στην αλλοτρίωση ως «ένα λάθος, ένα ελάττωμα, που δεν θα έπρεπε
να υπάρχει» (1844 Χειρόγραφα, 170).

> όλες οι τάξεις θεωρούνται αλλοτριωμένες κατά τον τρόπο και τον βαθμό
που τα μέλη τους υπολείπονται του κομμουνιστικού ιδεώδους. 132

> Ο αλλοτριωμένος άνθρωπος... έχει περιοριστεί στην επιτέλεση αδιαφοροποίητης εργασίας
σε ανθρωπίνως δυσδιάκριτα αντικείμενα μεταξύ ανθρώπων που στερούνται της
ανθρώπινης ποικιλίας και συμπόνιας τους. ... Λίγα απομένουν
από τις σχέσεις του με τη δραστηριότητά του, το προϊόν και τους συνεργάτες του που μας επιτρέπουν
να συλλάβουμε τις ιδιόμορφες ποιότητες του είδους του. 134

> Ο Μαρξ παρουσιάζει την αλλοτρίωση ως συμμετοχή σε τέσσερις ευρείες σχέσεις που
είναι έτσι κατανεμημένες ώστε να καλύπτουν ολόκληρη την ανθρώπινη ύπαρξη. Αυτές
είναι οι σχέσεις του ανθρώπου με την παραγωγική του δραστηριότητα, το προϊόν του, άλλους
ανθρώπους και το είδος του. 136

> Τι συνιστά, λοιπόν, την αλλοτρίωση της εργασίας; Ο Μαρξ προσφέρει την
ακόλουθη απάντηση. «Πρώτον, το γεγονός ότι η εργασία είναι εξωτερική προς τον
εργάτη, δηλ. δεν ανήκει στην ουσιαστική του υπόσταση· ότι στην
εργασία του, επομένως, δεν βεβαιώνει τον εαυτό του αλλά αρνείται τον εαυτό του,
δεν αισθάνεται ικανοποιημένος αλλά δυστυχισμένος, δεν αναπτύσσει ελεύθερα τη σωματική του
και νοητική ενέργεια, αλλά ταπεινώνει το σώμα του και καταστρέφει το νου του.» 136
(73-74).

> [Παραπάνω] ο Μαρξ περιγράφει μια κατάσταση όπου οι σχέσεις μεταξύ
της δραστηριότητας και των δυνάμεων του ανθρώπου υπάρχουν σε πολύ χαμηλό επίπεδο επιτευγμάτων. 137

> [Στην] κομμουνιστική κοινωνία... οι παραγωγικές δραστηριότητες του ανθρώπου εμπλέκουν όλες τις δυνάμεις του
και δημιουργεί ολοένα διευρυνόμενες ευκαιρίες για την
εκπλήρωσή τους. Με αυτόν τον τρόπο, η εργασία στον κομμουνισμό είναι μια βεβαίωση της
ανθρώπινης φύσης, ενώ η καπιταλιστική εργασία είναι η άρνησή της... 138

> οι σχέσεις της ανθρώπινης καπιταλιστικής παραγωγικής δραστηριότητας με το ίδιο το ανθρώπινο
είδος, το σώμα και το νου του, τα υποκειμενικά του συναισθήματα
όταν εργάζεται, τη θέλησή του να ασχοληθεί με την εργασία, με τον καπιταλιστή,
επίσης και με τις δικές του ανθρώπινες και ζωικές λειτουργίες και με αυτό που η παραγωγική
δραστηριότητα θα είναι η, στον κομμουνισμό, ίση αλλοτριωμένη εργασία. 140

> ο άνθρωπος αλλοτριώνεται από το προϊόν του επειδή η δραστηριότητα η οποία
το παρήγαγε αλλοτριώνεται. 141

> «το προϊόν δεν είναι παρά η σύνοψη της δραστηριότητας, της παραγωγής... Στην
αποξένωση (estrangement) του αντικειμένου της εργασίας συνοψίζεται απλώς η
η αποξένωση, η αλλοτρίωση, της ίδιας της δραστηριότητας της εργασίας. (73) 141.

> «Ο εργάτης έβαλε τη ζωή του στο αντικείμενο» (84) 141

> μέσω της αλλοτριωμένης εργασίας ο άνθρωπος όχι μόνο δημιουργεί τη σχέση του με
το αντικείμενο και την πράξη παραγωγής ως δυνάμεις που είναι ξένες και
εχθρικές μαζί του· γεννά επίσης τη σχέση στην οποία οι άλλοι
άνθρωποι στέκονται στην παραγωγή και στο προϊόν του, και τη σχέση
στην οποία στέκεται με αυτούς τους άλλους ανθρώπους. Όπως ακριβώς γεννά το δικό του
προϊόν ως μια απώλεια, ως ένα προϊόν που δεν του ανήκει· έτσι γεννά
την κυριαρχία αυτού που δεν παράγει πάνω στην παραγωγή και
πάνω στο προϊόν. Όπως ακριβώς αποξενώνεται από τη δική του
δραστηριότητα, έτσι εκχωρεί στον ξένο δραστηριότητα που δεν είναι δική του
... σε έναν άνθρωπο ξένο στην εργασία και που στέκεται έξω από αυτήν... στον καπιταλιστή,
ή όπως επιλέγει κανείς να αποκαλέσει τον κύριο της εργασίας» (79-80) 148

> τραβώντας σε αντίθετες κατευθύνσεις, υπό την προσταγή ανταγωνιστικών
συμφερόντων, οι σχέσεις τους είναι αναγκαστικά ανταγωνιστικές. 149

> Είδος... είναι η κατηγορία του δυνατού που δηλώνει τις καθέκαστες
εκείνες δυνατότητες που ξεχωρίζουν τον άνθρωπο από τα άλλα ζωντανά πλάσματα. 150

> ο κομμουνιστής άνθρωπος και το είδος του ανθρώπου είναι ταυτόσημα. 150

> «Απομακρύνοντας από τον άνθρωπο το αντικείμενο της παραγωγής του... η αποξενωμένη
εργασία αφαιρεί από αυτόν τη ζωή του είδους, την πραγματική ειδητική του αντικειμενικότητα,
και μετατρέπει το πλεονέκτημά του έναντι των ζώων στο μειονέκτημα ότι
το ανόργανο σώμα του, η φύση, αφαιρείται από αυτόν» (76) 150

> Για τον Μαρξ «η παραγωγική ζωή είναι η ζωή του είδους» (75).
Αυτή η δραστηριότητα είναι το κύριο μέσο μέσω του οποίου το άτομο
εκφράζει και αναπτύσσει τις δυνάμεις του. 151

[Από τα *Οικονομικά και Φιλοσοφικά Χειρόγραφα του 1844* , στο Fromm and Erich (επιμ.) (1963), *Marx's Conception of Man*, NY.]

### Huaco, G. (1999) *Marx and Sociobiology*, Lanham, MD: University Press of America.

> Οι φιλοσοφικές προτάσεις, όπως οι μεταφυσικοί, οντολογικοί ή
επιστημολογικοί ισχυρισμοί, είναι εγγενώς μη επαληθεύσιμες από οποιαδήποτε εμπειρική
απόδειξη. 1

> Ο Μαρξ περιγράφει την καπιταλιστική αγορά ως «μια φυσικά εξελιγμένη
ολότητα που κατακερματίζεται σε έναν κύκλο ιδιαιτεροτήτων.» (1857-61, CW
29: 468)

> Η διυποκειμενικότητα είναι ένα χαρακτηριστικό των πρωταρχικών ομαδικών δραστηριοτήτων,
και είναι άσκοπο να θρηνούμε το γεγονός ότι μια κοινωνία δεν μπορεί να είναι μια
κοινότητα. 3

> «Το ερώτημα αν η αντικειμενική αλήθεια μπορεί να αποδοθεί στην ανθρώπινη
σκέψη δεν είναι ένα ερώτημα θεωρίας αλλά είναι ένα *πρακτικό* ερώτημα.
Ο άνθρωπος πρέπει να αποδείξει την αλήθεια της σκέψης του στην πράξη.» (1845-47, CW
5:3) 4

> μια από τις σημασίες της λέξης «υλισμός» στον Μαρξ, είναι να μας
υπενθυμίζει ότι οι θεωρίες μπορούν να επαληθευτούν (ή να διαψευσθούν) μόνο από
εμπειρικά γεγονότα. 4

> η ιστορία επιτρέπει βραχυπρόθεσμους συσχετισμούς αλλά όχι επιστημονικούς
νόμους που θα ισχύουν πάντα. 8

> «Η κοινωνία δεν αποτελείται από άτομα, αλλά εκφράζει το άθροισμα των
σχέσεων και των συνθηκών στις οποίες βρίσκονται αυτά τα άτομα
το ένα με το άλλο.» (1857-61, CW, 28: 195) 9

> Οι αλλαγές στην κοινωνία προκαλούν αλλαγές στην κουλτούρα και οι αλλαγές στην
κουλτούρα προκαλούν αλλαγές στην κοινωνία. 9

> «όλη η επιστήμη θα ήταν περιττή αν η εξωτερική εμφάνιση και
η ουσία των πραγμάτων συνέπιπτε.» (Μαρξ, 1894, Κεφάλαιο III: 797)

> Οι «Πραγματικές Επιστήμες» επιδιώκουν να αποκαλύψουν την ουσία που κρύβεται πίσω από τις
κοινές εμφανίσεις, και που ως επί το πλείστον έρχεται σε αντίφαση με τη μορφή των
κοινών εμφανίσεων (όπως για παράδειγμα στην περίπτωση της κίνησης
του ήλιου γύρω από τη γη).» (1861, CW 34:86) 10

> «ο μοναδικός δεσμός που κρατά» τους ανθρώπους «μαζί είναι η φυσική αναγκαιότητα, η ανάγκη
και τα ιδιωτικά συμφέροντα, η διατήρηση της ιδιοκτησίας τους και οι
εγωιστικοί εαυτοί τους.»  (1843, CW 3:164) 14

> «Μόνο όταν ο πραγματικός, ατομικός άνθρωπος επαναπορροφήσει εκ νέου μέσα του τον
αφηρημένο πολίτη, και ως ένα ατομικό ανθρώπινο ον έχει γίνει ένα
*είδος-ον* στην καθημερινότητά του, στην ιδιαίτερη εργασία του, και στην
ιδιαίτερη κατάστασή του, μόνο τότε θα έχει ολοκληρωθεί η ανθρώπινη χειραφέτηση.»
(1843-44, CW 3:168) 15

> Είναι σαφές ότι ο Μαρξ θα ήθελε να μετατρέψει τις κοινωνίες ξανά σε
κοινότητες, αν αυτό ήταν κατά κάποιο τρόπο δυνατό. 15

> Ο Μαρξ υποστηρίζει ότι η «ανθρώπινη φύση» (ή «η ουσιώδης φύση του κάθε
ατόμου») είναι η ένταξη σε αυτό που ο Μαρξ αποκαλεί «η *αληθινή κοινότητα*»
ή «η *ανθρώπινη κοινότητα*». Ωστόσο, στον κόσμο του αστικού
βιομηχανικού καπιταλισμού, μια «*εμπορική κοινωνία*» που κυβερνάται από την «*ανταλλαγή*
*και το εμπόριο*», οι άνθρωποι ζουν σε διευθετήσεις που είναι αντίθετες με την
αληθινή κοινότητα. 15

> «Το να πούμε λοιπόν ότι ο άνθρωπος είναι αποξενωμένος από τον εαυτό του είναι το ίδιο
πράγμα με το να πούμε ότι η κοινωνία αυτού του αποξενωμένου ανθρώπου είναι μια
καρικατούρα της πραγματικής του κοινότητας, της αληθινής ειδητικής ζωής του, ότι
η δραστηριότητα του εμφανίζεται λοιπόν ως μαρτύριο, το δικό του δημιούργημα ως
μια ξένη δύναμη, ο πλούτος του ως φτώχεια, ο ουσιαστικός δεσμός
του με τους άλλους ανθρώπους ως μη ουσιαστικός δεσμός και χωρισμός από τους δικούς του
συνανθρώπους, από την άλλη πλευρά, ως ο αληθινός τρόπος της
ύπαρξης του.» (1843, CW 3:217) 15

> η βαρετή εργασία, η κοινωνική απομόνωση και η φτώχεια νοούνται ως
συνέπειες της απώλειας της κοινότητας. 16

> Δεν είναι δύσκολο να προσδιοριστεί η σύλληψη του Μαρξ για μια πραγματική
κοινότητα. Είναι μία στην οποία «ο παραγωγός» έχει «άμεση απόλαυση»
του προϊόντος του και το χρησιμοποιεί για να ικανοποιήσει «προσωπικές ανάγκες». Επί πλέον,
η εργασία «είναι για αυτόν η απόλαυση της προσωπικότητάς του και η
πραγματοποίηση των φυσικών ικανοτήτων και των πνευματικών στόχων του.» (1843, CW,
3:220). 16

> Σε μια πραγματική κοινότητα, «η άμεση, φυσική και αναγκαία σχέση
προσώπου προς πρόσωπο είναι η //σχέση άνδρα γυναίκας/.» «Αυτή είναι η
«σχέση φυσικού είδους». (1843, CW 3:295). Ως εκ τούτου, μια πραγματική
κοινότητα είναι μια ζεστή πρωταρχική ομάδα σημαντικών άλλων. 16

> Σε τι είδους κοινωνικό κόσμο θα ήταν όλοι οι άνθρωποι
χαρούμενοι στην εργασία τους και θα τη χρησιμοποιούσαν για να αναπτύξουν τη «φυσική και
νοητική ενέργειά τους»; Σε τι είδους κοινωνική διάταξη η εργασία θα
ικανοποιούσε τις εγγενείς ανθρώπινες ανάγκες των εργατών και θα ήταν κάτι άλλο
από ένα μέσο για να κερδίζεις τα προς το ζην; Αυτά είναι τα γνωρίσματα της
χαμένης ιδανικής κοινότητας του Μαρξ. 18

> Ο Μαρξ λέει ότι «η αποξενωμένη εργασία μετατρέπει...το είδος-είναι του ανθρώπου σε ένα
είναι ξένο προς αυτόν, σε ένα μέσο για την ατομική του
ύπαρξη.» (1843, CW, 3:277).

> εφόσον η κοινότητα (ή το είδος-είναι) είναι το «*ουσιαστικό είναι*» (1843,
CW 3:276) ή ο πυρήνας της ανθρώπινης φύσης, προκύπτει ότι ο άνθρωπος που ζει μέσα
στην κοινωνία αλλοτριώνεται από τον πυρήνα της ανθρώπινης φύσης του. 19

> Αυτό που είναι ιδιαίτερο για τα *Οικονομικά και Φιλοσοφικά Χειρόγραφα του 1844*
του Μαρξ, είναι ότι στο έργο αυτό, τα δύο μεγάλα θέματα της απώλειας της
κοινότητας και της οικονομικής εκμετάλλευσης συναντώνται για πρώτη φορά. 19

> Πίσω από όλη αυτή την [επιθυμία για κοινότητα] βρίσκεται μια πιθανή πηγή
στην ενόραση του Φρόιντ για μια καθολική ανθρώπινη επιθυμία να επιστρέψουμε στη μήτρα. 20

> οι οικογένειες μοιράζονται μια κοινή γονιδιακή δεξαμενή. Η φροντίζουσα και γενναιόδωρη συμπεριφορά
σε μια πραγματική κοινότητα είναι πιθανώς μια ασυνείδητη υπεράσπιση μιας κοινής
γονιδιακής δεξαμενής. 21

> Ενώ οι Γάλλοι συγκεντροποιήθηκαν και, ως εκ τούτου, συντόμευσαν τη βασιλεία
της τρομοκρατίας, οι Ισπανοί, πιστοί στις παραδόσεις τους, αποκεντρώθηκαν
και, κατά συνέπεια, κωλυσιέργησαν. Συμμορφούμενο με την ισπανική
παράδοση, το επαναστατικό κόμμα δεν ήταν πιθανό να αποδειχθεί
νικητής ανατρέποντας τον θρόνο (Marx and Engels, 1854-55, CW
13:659) 147

> Η τεχνολογία περιγράφεται από τον Μαρξ ως «μηχανές, ατμομηχανές, σιδηρόδρομοι,
ηλεκτρικοί τηλέγραφοι--η αντικειμενοποιημένη δύναμη της γνώσης.» CW 29:92 25

> «Η επιστήμη, που αναγκάζει τα άψυχα μέλη της μηχανής,
μέσω του σχεδιασμού τους, να λειτουργήσουν σκόπιμα ως ένα αυτόματο,
δεν υπάρχει στη συνείδηση ​​του εργάτη, αλλά ενεργεί πάνω του μέσω
της μηχανής ως μια ξένη δύναμη, ως δύναμη της ίδιας της μηχανής.»
(M&E, 1857-61, CW 29:83) 25

> Από το 1850, ο Μαρξ δεν εννοούσε την κατάργηση· το μόνο που εννοούσε ήταν μείωση
της κρατικής εξουσίας. 28

> η κυβέρνηση είναι το «κοινωνικό όργανο για τη διατήρηση της κοινωνικής
τάξης.» (M&E 1874-83, CW 24:82 28

> Γιατί ο Μαρξ θέλει να απαλλαγεί από αυτό που αποκαλεί το «κράτος παράσιτο»;
Επειδή είχε γίνει «ανεξάρτητο από την κοινωνία». Ο Μαρξ θέλει να αντικαταστήσει
αυτό το κράτος παράσιτο με μια αποκεντρωμένη και εξιδανικευμένη εκδοχή της
αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα στην περιγραφή του και
τον έπαινό του της Παρισινής Κομμούνας το 1871. 30

> Πρώτον, το 1871, ο Μαρξ πίστευε ακόμα σε μια εξισωτική οικονομική
τάξη. Δεύτερον, ο Μαρξ πίστευε στην *αντιπροσωπευτική* δημοκρατία. Δεν θα έκανε
καμία χρήση των εκδοχών της συμμετοχικής δημοκρατίας ή της άμεσης
δημοκρατίας την οποία είχαν υποστηρίξει αναρχικοί στοχαστές. 31

> Το επίπεδο ανάπτυξης των δυνάμεων εξηγεί αιτιακά το
χαρακτήρα των σχέσεων ιδιοκτησίας. 33

> Η δουλοκτησία στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αποθάρρυνε επινοήσεις εξοικονόμησης εργασίας,
και έτσι εμπόδισε την ανάπτυξη της τεχνολογίας. 35

> «η χαρακτηριστική 'φιγούρα' μιας κρίσης σε ένα τρόπο παραγωγής δεν είναι
κάποια στην οποία ορμάνε θριαμβευτικά ρωμαλέες (οικονομικές) παραγωγικές δυνάμεις
μέσα από ανάδρομες (κοινωνικές) σχέσεις παραγωγής,
και εγκαθιδρύουν αμέσως μια υψηλότερη παραγωγικότητα και κοινωνία πάνω στα
ερείπιά τους. Αντίθετα, οι παραγωγικές δυνάμεις τείνουν συνήθως σε
στασιμότητα και υποχωρούν μέσα στις υπάρχουσες παραγωγικές σχέσεις· αυτές
τότε οι ίδιες πρέπει πρώτα να αλλάξουν ριζικά και να αναδιαταχθούν πριν να
μπορέσουν να δημιουργηθούν νέες παραγωγικές δυνάμεις. (Perry Anderson, 1974:204) 37

> «Εφόσον μπορούμε να υποθέσουμε ότι ο *νομαδικός τρόπος ζωής*, είναι η πρώτη μορφή
της ύπαρξης· ότι η φυλή δεν εγκαθίσταται σε μια συγκεκριμένη τοποθεσία αλλά
ότι βόσκει ό,τι βρίσκει εκεί και προχωρά -- οι άνθρωποι δεν
εγκαθίστανται εκ φύσεως (εκτός αν ίσως σε μια τόσο εξαιρετικά γόνιμη
περιοχή που εγκαθίστανται σε ένα δέντρο όπως οι πίθηκοι· αλλιώς
περιφέρονται σαν άγρια ​​ζώα).» (M, 1857-61, CW 28:400) 42

> Οι ανθρωπολόγοι μας λένε ότι οι κυνηγοί και οι συλλέκτες εργάζονταν
κατά μέσο όρο τρεις ώρες την ημέρα και είχαν μια διατροφή πλούσια σε πρωτεΐνες,
φρούτα, και λαχανικά. 42

> Εάν ολόκληρη η εργάσιμη ημέρα (διαθέσιμος χρόνος εργασίας) ενός ανθρώπου (οποιουδήποτε
ανθρώπου) αρκούσε μόνο για να ταΐσει τον εαυτό του (και στην καλύτερη περίπτωση την *οικογένειά* του
επίσης), τότε *δεν θα υπήρχε υπερεργασία, υπεραξία*,
και *υπερπροϊόν*. (1861-63, M, CW, 33:369) 43

> Γιατί η κοινωνία των νομάδων κυνηγών-τροφοσυλλεκτών τελείωσε και γιατί άλλαξε
σε παραδοσιακή ταξική κοινωνία; Ο Μαρξ επισημαίνει δύο παράγοντες: 1) «την
αύξηση του πληθυσμού» και 2) «τον αντίκτυπο του πολέμου και των κατακτήσεων.» (Μ,
1857-61, CW, 28:410) 43

> «Ένας κατακτητής λαός μοιράζει τη γη στους κατακτητές και με
αυτό τον τρόπο επιβάλλει έναν ορισμένο τρόπο διανομής και μια μορφής
γαιοκτησίας, καθορίζοντας έτσι την παραγωγή. Ή μετατρέπει τους κατακτημένους
σε σκλάβους, καθιστώντας έτσι την εργασία των σκλάβων σε βάση της παραγωγής.» (Μ,
1857-61, CW, 28:33). 44

> Η καπιταλιστική βιομηχανική ταξική κοινωνία ανεβάζει το βιοτικό επίπεδο
για τις περισσότερες τάξεις και ομάδες και διπλασιάζει τη μέση διάρκεια ζωής (από
35 ετών έως 70 και πλέον). Οι παραγωγοί δεν είναι ούτε χωρικοί αγρότες, ούτε
δουλοπάροικοι, ούτε σκλάβοι, αλλά σε μεγάλο βαθμό αστικοί «τυπικά ελεύθεροι» εργάτες που κατέχουν
τη φυσική και νοητική εργατική δύναμή τους (M, 1861-64, CW, 34:95, 100,
118). 47

> Ο βιομηχανικός καπιταλισμός δημιουργεί την πρώτη κοινωνία που γίνεται
εχθρός της φύσης. «Για πρώτη φορά η φύση γίνεται αντικείμενο
των ανθρώπων, τίποτα περισσότερο από ένα αντικείμενο χρησιμότητας. Παύει να
αναγνωρίζεται ως δύναμη καθεαυτή» (Μ, 1857-51, 28:337)· και «Η
άποψη της φύσης που επιτυγχάνεται υπό την κυριαρχία της ιδιωτικής ιδιοκτησίας και
του χρήματος είναι μια πραγματική περιφρόνηση και πρακτική υποτίμηση
της φύσης.» (M&E, 1843-44, 3:172) 48

> Στις 8 Σεπτεμβρίου 1872, ο Μαρξ έδωσε μια ομιλία στο Άμστερνταμ στην οποία
είπε ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βρετανία η αλλαγή προς το σοσιαλισμό
θα είναι ειρηνική και όχι με βίαιη επανάσταση (M&E, 1871-1874,
23:255). 49

> Αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι η τελική άποψη του Μαρξ ήταν ότι ο βιομηχανικός
καπιταλισμός, που είναι επίσης αντιπροσωπευτική δημοκρατία, θα αλλάξει με
ειρηνικά μέσα. Στην εποχή του, ο καπιταλιστικός βιομηχανισμός και
η αντιπροσωπευτική δημοκρατία ήταν παρόντα μόνο στη Βρετανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σήμερα υπάρχουν σε ολόκληρο τον αστικό-βιομηχανικό
κόσμο. Έτσι, εάν η βίαιη επανάσταση δεν είναι στην ιστορική ατζέντα για
τον αστικό-βιομηχανικό τομέα του πλανήτη, τι επιφυλάσσει το μέλλον;
Η απάντηση είναι αυτοματοποίηση. 49

> «Στην Αγγλία, οι απεργίες έχουν γίνει τακτικά αφορμή για την εφεύρεση και
εφαρμογή νέων μηχανών. Οι μηχανές ήταν, μπορεί να ειπωθεί, το
όπλο που χρησιμοποιούσαν οι καπιταλιστές για να καταπνίξουν την εξέγερση της
εξειδικευμένης εργασίας. Η *αυτόματη κλωστική μηχανή*, η μεγαλύτερη εφεύρεση της
σύγχρονης βιομηχανίας, έθεσε εκτός δράσης τους κλώστες που ήταν σε εξέγερση.
Αν οι ενώσεις και οι απεργίες δεν είχαν άλλο αποτέλεσμα από το να κάνουν
τις προσπάθειες της μηχανικής ιδιοφυΐας να αντιδράσουν εναντίον τους,
θα εξακολουθούσαν να ασκούν τεράστια επιρροή στην ανάπτυξη της
βιομηχανίας.» (M&E, 1845-1848, 6:207) 49-50

> «Μια ανάπτυξη της παραγωγικής δύναμης που θα μείωνε τον απόλυτο αριθμό
των εργατών, δηλ. που στην πραγματικότητα θα επέτρεπε σε ολόκληρο το έθνος να εκτελεί
τη συνολική παραγωγή του σε μικρότερο χρονικό διάστημα, θα επέφερε
επανάσταση, γιατί θα αποχρηματοποιούσε την πλειοψηφία του
πληθυσμού.» (Μ, 1861-63, 33: 142) 50

> Η επιβίωση της καπιταλιστικής βιομηχανικής κοινωνίας εξαρτάται από την αποτελεσματική
καταναλωτική ζήτηση *εντός* του βιομηχανικού κόσμου. 51

> «μια αρχή μπορεί να φαίνεται 'λογική' από την πλευρά του οικονομολόγου και των
τάξεων των οποίων είναι το θεωρητικό φερέφωνο, και μπορεί,
ωστόσο, όχι μόνο να αποδεικνύεται αντίθετη με όλους τους νόμους της ανθρώπινης
συνείδησης, αλλά σαν ένας καρκίνος, να τρώει τα ίδια τα ζωτικά στοιχεία
ολόκληρης της γενιάς.» (M&E, 1858-60, 16:191) 51

> «Σήμερα όπως πάντα, οι άνθρωποι χωρίζονται σε δύο ομάδες: σκλάβους και ελεύθερους ανθρώπους.
Όποιος δεν έχει τα δύο τρίτα της ημέρας του για τον εαυτό του, είναι σκλάβος,
ό,τι κι αν είναι: πολιτικός, επιχειρηματίας, αξιωματούχος ή
λόγιος.» (Nietzsche, 1984, [1878]: 171, παρ. 283) 52

> Βασικά, ο Μαρξ ήθελε δημόσια ή «κοινή ιδιοκτησία των μέσων
παραγωγής» (M&E, 1874-83, 24:85) και ήθελε μια σχεδιασμένη οικονομία
ή μια «κοινωνία οργανωμένη ως μια συνειδητή και σχεδιασμένη
ένωση» (Marx, 1962, [1895] Capital III: 645). 56

> Δυστυχώς η εξιδανικευμένη αρχική ανθρώπινη κοινότητα έχει προ
πολλού χαθεί και δεν πρόκειται να επιστρέψει ποτέ. 56

> «Η ανάπτυξη του πολιτισμού και της βιομηχανίας γενικότερα έχει ανέκαθεν
εκδηλωθεί μέσω μιας τόσο έντονης καταστροφής των δασών, ώστε
οτιδήποτε γίνεται από αυτήν, αντιστρόφως, για τη διατήρηση και
την αποκατάστασή τους, φαίνεται απειροελάχιστο.» (M, [1893] 1961, Capital II: 244) 59

> «Ακόμα και μια ολόκληρη κοινωνία, ένα έθνος, ή ακόμα και όλες οι ταυτόχρονα υπάρχουσες
κοινωνίες μαζί, δεν είναι οι ιδιοκτήτες του πλανήτη. Είναι
μόνο οι κάτοχοί του, οι επικαρπωτές του, και αυτοί πρέπει να τον παραδώσουν
στις επόμενες γενιές σε μια βελτιωμένη κατάσταση. (Μ, 1962 [1895]
Capital III: 757) 59

> Οι βραχυπρόθεσμες πραγματικές απειλές του παγκόσμιου υπερπληθυσμού φαίνεται να είναι
(α) μια αύξηση του συνωστισμού/συμφόρησης (crowding), φτώχεια και μείωση της ποιότητας
της ζωής τόσο στις βιομηχανικές όσο και στις μη βιομηχανικές περιοχές· (β) την
εξολόθρευση των τροπικών δασών και της φυτικής ζωής· (γ) την
εξολόθρευση των μη ανθρώπινων ζώων. 60

> Αν όλοι οι άνθρωποι, παγκοσμίως, περιορίζονταν στο να έχουν το πολύ δύο
βιολογικά παιδιά ανά ζευγάρι, τότε ο παγκόσμιος πληθυσμός θα επέστρεφε
με τον καιρό σε ένα επίπεδο, όπου θα μπορούσε να σταθεροποιηθεί έχοντας
επιτρέψει τις γεννήσεις να αντιστοιχούν στον αριθμό των θανάτων. Αυτό θα παρείχε ένα
περιθώριο για την επιβίωση άλλων μορφών ζωής. 61

> Τα άμεσα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αστικές-βιομηχανικές κοινωνίες είναι τέτοια
που απαιτούν ισχυρές και αποτελεσματικές κεντρικές κυβερνήσεις. Σε αυτό
πλαίσιο, η ελπίδα και η προσδοκία του Μαρξ ότι το πολιτικό κράτος και
η πολιτική κυριαρχία θα εξαφανιστεί κάποια στιγμή στο μέλλον, μπορεί να
φαίνεται να είναι κάτι περισσότερο από μια αναρχική ψευδαίσθηση. 61

> Ό,τι απομένει από τα τροπικά δάση μπορεί να σωθεί μόνο από κάποια μάλλον
ακραία και δραστικά μέτρα: οι χώρες των βιομηχανικών
κοινωνιών θα έπρεπε πιθανότατα να συμμετάσχουν σε μια συντονισμένη στρατιωτική
παρέμβαση για την τοποθέτηση ολόκληρων περιοχών του πλανήτη εκτός ορίων
περαιτέρω ανθρώπινης καταπάτησης. 62

> «Χωρίς τις μεγάλες εναλλακτικές φάσεις της νωθρότητας, της ευημερίας,
της υπερδιέγερσης, των κρίσεων και της αγωνίας, που η σύγχρονη βιομηχανία διασχίζει
σε περιοδικά επαναλαμβανόμενους κύκλους, με άνοδο και πτώση των μισθών
που προκύπτουν από αυτές, όπως με τον συνεχή πόλεμο μεταξύ κυρίων
και ανθρώπων, που αντιστοιχούν στενά με αυτές τις διακυμάνσεις στους μισθούς και
τα κέρδη, οι εργατικές τάξεις της Βρετανίας και όλης της Ευρώπης, θα ήταν
μια συντετριμμένη, μια αδύναμη νοητικά, μια φθαρμένη, χωρίς αντίσταση μάζα, της οποίας
η αυτοχειραφέτηση θα αποδεικνυόταν τόσο αδύνατη όσο αυτή των σκλάβων της
Αρχαίας Ελλάδας και Ρώμης. (Μ&Ε, 1853-4, 12:169) 67

> η μείωση του οικονομικού πλαισίου (π.χ. η μείωση του μεγέθους του
κατώτερης τάξης) θα μείωνε αυτό το συγκεκριμένο είδος εγκληματικής δραστηριότητας.
Συγκεκριμένα, ο Μαρξ απέρριψε τη ρομαντική αντίληψη του Μπακούνιν ότι
ο εγκληματίας είναι κάποιο είδος επαναστατικού ήρωα (M&E, 1871-4,
23:519-555) 68

> Αν η αιτία του ρατσισμού είναι η κατάκτηση και η αποικιοκρατία, τότε μπορεί
να αναιρεθεί μόνο με αποαποικιοποίηση ή οικονομική αποκατάσταση. Ωστόσο,
μακροπρόθεσμα, οι προοπτικές είναι λιγότερο αισιόδοξες. Με δεδομένη την αρπακτική
επιθετικότητα του ανθρώπινου είδους, την οποία ο Μαρξ αναγνώρισε (M, 1936
[1867] Κεφάλαιο Ι: 785), θα έχουμε πάντα πόλεμο. Αν έχουμε
πόλεμο, θα έχουμε κατάκτηση και αποικιοκρατία με μια μορφή ή
άλλη. Αν έχουμε κατάκτηση και αποικιοκρατία, τότε η επαναλαμβανόμενη
ιδεολογία του ρατσισμού είναι πιθανό να είναι μαζί μας για το προβλέψιμο
μέλλον. 69

> «Η γραφειοκρατία είναι ένας κύκλος από τον οποίο κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει.
Η ιεραρχία της είναι μια *ιεραρχία γνώσης*. Η κορυφή εμπιστεύεται την
κατανόηση των λεπτομερειών στα κατώτερα επίπεδα, ενώ τα κατώτερα επίπεδα
πιστώνουν στην κορυφή την κατανόηση του στρατηγού, και έτσι είναι όλοι
αμοιβαία εξαπατημένοι.» (M&E, 1843-4, 3:46-47) 70

> η ιδεολογία είναι «διανοητική παραγωγή όπως εκφράζεται στη γλώσσα της
πολιτικής, των νόμων, της ηθικής, της θρησκείας, της μεταφυσικής κ.λπ. ενός λαού»
(M&E, 1845-7, 5:30, 36). 77

> Το γεγονός ότι ο Μαρξ ξεκινά την ανάλυσή του για την ιδεολογία με επίκεντρο
τον γραπτό και προφορικό λόγο, μας λέει ότι για αυτόν η ιδεολογία είναι ένα
διατομικό πολιτιστικό ομαδικό φαινόμενο. 77

> Η ιδεολογία είναι κάτι περισσότερο από μια πτυχή, γνώρισμα ή διάσταση του γραπτού
και προφορικού λόγου, η ιδεολογία είναι μια πτυχή του *πολιτιστικού λόγου*. 79

> Επειδή η επιστημονική γνώση είναι μία από τις τέσσερις δυνάμεις (στην κρυφή
δομή της κοινωνίας), έπεται ότι αποκλείεται από την ιδεολογία. Ωστόσο, αυτό ισχύει μόνο για την καθαρή επιστημονική γνώση που μπορεί να
εκφράζεται με μαθηματική σημειογραφία. Στο βαθμό που η επιστημονική
γνώση εκφράζεται στην προφορική ή γραπτή γλώσσα, γίνεται επίσης
μέρος του φαινομένου της ιδεολογίας. 78

> Ο Μαρξ λέει ότι ο Δαρβίνος οργάνωσε τα επιστημονικά του δεδομένα με τη
βοήθεια ενός οράματος της κοινωνίας, που προβάλλεται στη φύση. 78

> Ο ισομορφισμός μπορεί να οριστεί ως η ανάπτυξη ενός προτύπου της
φαινομενικής επιφάνειας της κοινωνίας, και η αναπαραγωγή ή η αντανάκλαση αυτού
του ίδιου μοτίβου σε κάποιο τομέα του πολιτισμού. 82

> για τον Μαρξ, η ιδεολογία είναι ένα γνώρισμα, πτυχή ή διάσταση της γραπτής ή
προφορικής γλώσσας. Περιλαμβάνει μη γλωσσικές μορφές όπως η ζωγραφική
ή η γλυπτική, αλλά αποκλείει την καθαρή επιστημονική γνώση. 83

> Είναι η παλιά ψευδαίσθηση ότι η αλλαγή των υπαρχουσών σχέσεων εξαρτάται μόνο
από την καλή θέληση των ανθρώπων και ότι οι υπάρχουσες σχέσεις είναι ιδέες.
Η μεταβολή της συνείδησης χωρισμένης από τις πραγματικές σχέσεις--μια
ενασχόληση που ακολουθείται από τους φιλοσόφους ως επάγγελμα, δηλ. ως
*επιχείρηση*--είναι η ίδια προϊόν υφιστάμενων σχέσεων και αδιαχώριστη
από αυτές. 85

> «Οι κοινωνικές αρχές του Χριστιανισμού κηρύττουν δειλία, αυτο-
περιφρόνηση, ταπείνωση, υποταγή και ταπεινότητα, εν ολίγοις, όλες
τις ποιότητες του όχλου (rabble).» (M&E, 1845-8, 6:231)

> Ο κόσμος της εξωτερικής πραγματικότητας παραμένει ανεξάρτητος, αδιάφορος και
πιο ισχυρός και πιο μακροχρόνιος από τα ανθρώπινα όντα. Ο Μαρξ θα
απέρριπτε τον υπερβολικό γλωσσικό ντετερμινισμό του Νίτσε. Η γλώσσα
δεν δημιουργεί όλη την πραγματικότητα. Η γλώσσα δεν δημιουργεί αλήθεια ή υποκείμενο
και αντικείμενο. 86

> Για τον Μαρξ, η εννοιολογική σκέψη είναι εσωτερικευμένη γλώσσα: «Οι ιδέες δεν
υπάρχουν χωριστά από τη γλώσσα» (M, 1857-61, 28:99). Ο Μαρξ έχει δίκιο, γιατί σκεφτόμαστε
όντως σε μια γλώσσα. Ωστόσο, ο περαιτέρω ισχυρισμός του ότι «η γλώσσα είναι
τόσο παλιά όσο η συνείδηση» (M&E, 1845-7, 5:43-44), είναι πολύ αμφίβολος. 87

> «Η ιδεολογία είναι μια διαδικασία που ολοκληρώνεται από τον λεγόμενο στοχαστή
συνειδητά, είναι αλήθεια, αλλά με μια ψευδή συνείδηση. Οι πραγματικές
κινητήριες δυνάμεις τον ωθούν να παραμείνει άγνωστος σε αυτόν, διαφορετικά
απλά δεν θα ήταν μια ιδεολογική διαδικασία.» (Feuer et. M&E, 1959:408)

> Εάν ο στοχαστής αποκτήσει συνείδηση ​​αυτού που προηγουμένως ήταν ασύνειδο,
τότε η σκέψη του δεν είναι πια «μια ιδεολογική διαδικασία». 89

> Υπάρχουν δύο βασικά προβλήματα με τη χρήση του όρου ψευδής
συνείδηση ​​ως ενός ορισμού της ιδεολογίας. Πρώτον, μετατοπίζει την
εστίαση της προσοχής από την τάξη ή την ομάδα στο άτομο.
Δεύτερον, μετατοπίζει την προσοχή από τον εξωτερικό, αντικειμενικό κόσμο,
κοινόχρηστο με άλλους, στον εσωτερικό, υποκειμενικό, ιδιωτικό,
ενδοσκοπικό τομέα του οποίου το περιεχόμενο δεν μπορεί να επιθεωρηθεί από άλλα.
Αυτό το δεύτερο πρόβλημα είναι μοιραίο. Αντιβαίνει στον ορισμό του Μαρξ της
ιδεολογίας ως κάτι στην κοινωνικά κοινοποιημένη γραπτή ή προφορική γλώσσα
(και μη λεκτικές μορφές πολιτισμικού λόγου), και επομένως ως
κάτι *εξωτερικό* που μπορεί να εξεταστεί από άλλα. 90

> Οι συντηρητικοί επικρίνουν το κοινωνικό παρόν και θα ήθελαν να
επιστρέψουν στο παρελθόν. Οι φιλελεύθεροι πιστεύουν ότι το κοινωνικό παρόν μπορεί να
διορθωθεί με μερικές μικρές αλλαγές. Οι αριστεροί ριζοσπάστες ασκούν κριτική
στο παρελθόν και στο παρόν και επικεντρώνονται στο μέλλον. 94

> οι άνθρωποι, αναπτύσσοντας την υλική τους παραγωγή και την υλική τους
συναναστροφή αλλάζουν, μαζί με τον πραγματικό κόσμο, επίσης τη σκέψη τους
και τα προϊόντα της σκέψης τους. Δεν είναι η συνείδηση ​που
καθορίζει τη ζωή, αλλά η ζωή που καθορίζει τη συνείδηση. (M&E,
1845-7, 5: 36-7). 97

> Εφόσον οι Τούρκοι είναι ένας ισλαμικός λαός, και η ειμαρμένη (predestination) προσδιορίζει
τον Καλβινιστικό Χριστιανισμό, ο Μαρξ λέει ότι ο πουριτανικός Προτεσταντικός
Χριστιανισμός ευνόησε τον καπιταλιστικό βιομηχανισμό, ενώ το Ισλάμ όχι. 106

> Ας πάρουμε, για παράδειγμα, τη σχέση της ελληνικής τέχνης, και αυτής του
Σαίξπηρ, με το σήμερα. Γνωρίζουμε ότι η ελληνική μυθολογία είναι
όχι μόνο το οπλοστάσιο της ελληνικής τέχνης, αλλά και η βάση της (M&E, 1857-61,
28:47). 110

> Η αρχή μιας υψηλής κουλτούρας φαίνεται να αποτελείται κυρίως από
πιστούς, το τέλος του πολιτισμού φαίνεται να αποτελείται κυρίως από
άθεους. 111

> Ο πληθυσμός εγκαταλείπει την ύπαιθρο και συνωστίζεται σε γιγάντιες
κοσμοπόλεις όπου απαιτεί ψωμί και τσίρκα (ή πρόνοια και
διασκεδαστικά θεάματα). 117

> Ο Μαρξ ήθελε μια βιομηχανική κοινωνία χωρίς φτώχεια και χωρίς
οικονομική εκμετάλλευση. Πίστευε ότι η μεταφορά πλεονάσματος από
τους παραγωγούς στους ιδιοκτήτες θα μπορούσε να σταματήσει εάν η αγορά αντικατασταθεί από τον
οικονομικό σχεδιασμό και αν εξαλείφονταν οι καπιταλιστές με την αντικατάσταση
τους με κυβερνητική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής. Γνωρίζουμε
ότι αυτές οι προτάσεις είναι αποτυχίες γιατί παράγουν γραφειοκρατική
στασιμότητα στην οικονομία και δίνουν συντριπτική δύναμη στην κεντρική
κυβέρνηση. Παρόλα αυτά, η δυνατότητα δημιουργίας μας βιομηχανικής
κοινωνίας χωρίς φτώχεια και χωρίς οικονομική εκμετάλλευση παραμένει.
Θα μπορούσαμε να διατηρήσουμε μια αγορά και θα μπορούσαμε να διατηρήσουμε ανταγωνιστικούς επιχειρηματίες
αλλά να θέσουμε εκτός νόμου την περισσότερη οικονομική κληρονομιά. 122

> Σταματήστε και αντιστρέψτε την έκρηξη του ανθρώπινου πληθυσμού θέτοντας όρια
στην ανθρώπινη αναπαραγωγή. Θέστε όρια στην οικονομική κληρονομιά και περιορίστε
την στους άμεσους απογόνους. Χρησιμοποιήστε το μεγαλύτερο μέρος του ανακτημένου πλεονάσματος για την
εξάλειψη της φτώχειας. Αυτό το ονομάζω δημοκρατικό σοσιαλισμό. Κάποιος άλλος
μπορεί να το ονομάσει μεταρρυθμισμένο και εξανθρωπισμένο καπιταλισμό. Και οι δύο έχουν δίκιο. 122

> Ο Μαρξ είχε μια φιλοσοφία, αλλά δεν ήταν πρωτότυπη και ήταν σχετικά
ασήμαντη. Αυτό που είναι σημαντικό είναι η δόκιμη κοινωνική θεωρία του (δηλ.
το μοντέλο του για την κοινωνία και τον πολιτισμό και οι σχετικές υποθέσεις) και
αυτό είναι ένα έργο μιας ιδιοφυΐας που υψώνεται πάνω από τον ανταγωνισμό
τους τελευταίους δύο αιώνες. 123

### Barbalet, J. (1983) *Marx's Construction of Social Theory*, Λονδίνο: Routledge και Kegal Paul.

> η αποξένωση του ανθρώπου είναι συνέπεια της φύσης της κοινωνίας των πολιτών,
και η χειραφέτηση από την αλλοτρίωση απαιτεί τον ολοκληρωτικό μετασχηματισμό
της κοινωνίας των πολιτών, τον οποίο ο εκδημοκρατισμός της είναι ανίκανος
να επιτύχει. 129

Όποιες κι αν ήταν οι απόψεις του, οι πράξεις ενός ανθρώπου καθοδηγούνταν αναπόφευκτα από τα δικά του πραγματικά συμφέροντα, από τις απαιτήσεις της υλικής του κατάστασης

Όποιες κι αν ήταν οι απόψεις του, οι πράξεις ενός ανθρώπου καθοδηγούνταν αναπόφευκτα από τα δικά του πραγματικά συμφέροντα, από τις απαιτήσεις της υλικής του κατάστασης· 122

Berlin, Isaiah. (1963) *Karl Marx: His Life and Environment*, Νέα Υόρκη: Time.

Το στάτους ενός ατόμου καθορίζεται από τον ρόλο που παίζει στη διαδικασία της κοινωνικής παραγωγής και αυτός με τη σειρά του εξαρτάται άμεσα από τον χαρακτήρα των παραγωγικών δυνάμεων και τον βαθμό ανάπτυξής τους σε κάθε δεδομένο στάδιο.

Το στάτους ενός ατόμου καθορίζεται από τον ρόλο που παίζει
στη διαδικασία της κοινωνικής παραγωγής και αυτός με τη σειρά του εξαρτάται
άμεσα από τον χαρακτήρα των παραγωγικών δυνάμεων και τον βαθμό
ανάπτυξής τους σε κάθε δεδομένο στάδιο. 105

--- Berlin, Isaiah. (1963) Karl Marx: His Life and Environment, Νέα Υόρκη: Time.
 

Πριν η αρχική σύλληψη της σχετικής ισότητας μπορούσε να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι οι άνθρωποι πρέπει να έχουν ίσα δικαιώματα στο κράτος και στην κοινωνία, πριν αυτό το συμπέρασμα μπορούσε να φανεί ακόμα και ως κάτι φυσικό και αυτονόητο έπρεπε όμως να περάσουν χιλιάδες χρόνια και όντως πέρασαν.

> Πριν η αρχική σύλληψη της σχετικής ισότητας μπορούσε να οδηγήσει
στο συμπέρασμα ότι οι άνθρωποι πρέπει να έχουν ίσα δικαιώματα στο κράτος και στην
κοινωνία, πριν αυτό το συμπέρασμα μπορούσε να φανεί ακόμα και
ως κάτι φυσικό και αυτονόητο έπρεπε όμως να περάσουν χιλιάδες χρόνια
και όντως πέρασαν. 250

> Η ιδέα της ισότητας, λοιπόν, τόσο στην αστική όσο και στην
προλεταριακή μορφή της, είναι η ίδια ένα ιστορικό προϊόν, η δημιουργία του
οποίου απαιτούσε καθορισμένες ιστορικές συνθήκες οι οποίες με τη σειρά τους
προϋποθέτουν οι ίδιες μια μακρά προηγούμενη ιστορική εξέλιξη. 254

Engels, F. (1877) Anti-Duhring: Selected Works

από τη συγκεκριμένη μορφή υλικής παραγωγής προκύπτει αφενός μια συγκεκριμένη δομή της κοινωνίας, αφετέρου μια συγκεκριμένη σχέση των ανθρώπων με τη φύση. Το Κράτος τους και η πνευματική τους νοοτροπία καθορίζεται και από τα δύο. Επομένως και το είδος πνευματικής παραγωγής τους.

από τη συγκεκριμένη μορφή υλικής παραγωγής προκύπτει αφενός
μια συγκεκριμένη δομή της κοινωνίας, αφετέρου μια
συγκεκριμένη σχέση των ανθρώπων με τη φύση. Το Κράτος τους και η πνευματική τους
νοοτροπία καθορίζεται και από τα δύο. Επομένως και το είδος
πνευματικής παραγωγής τους. 165

[Θεωρίες της Υπεραξίας, 1862 στο McLellan, D. (1995) The Thought of Karl Marx, Λονδίνο: Papermac.]

 

Όταν στην πορεία της ανάπτυξης, οι ταξικές διακρίσεις έχουν εξαφανιστεί και όλη η παραγωγή έχει συγκεντρωθεί στα χέρια μιας τεράστιας ένωσης ολόκληρου του έθνους, η δημόσια εξουσία θα χάσει τον πολιτικό της χαρακτήρα. Η πολιτική εξουσία, ορθώς λεγόμενη, είναι απλώς η οργανωμένη δύναμη μιας τάξης για την καταπίεση μιας άλλης.

Όταν στην πορεία της ανάπτυξης, οι ταξικές διακρίσεις έχουν
εξαφανιστεί και όλη η παραγωγή έχει συγκεντρωθεί στα χέρια
μιας τεράστιας ένωσης ολόκληρου του έθνους, η δημόσια εξουσία θα
χάσει τον πολιτικό της χαρακτήρα. Η πολιτική εξουσία, ορθώς λεγόμενη,
είναι απλώς η οργανωμένη δύναμη μιας τάξης για την καταπίεση μιας άλλης. (239)

Κομμουνιστικό Μανιφέστο, 1848 στο McLellan, D. (1995) The Thought of Karl Marx, Λονδίνο: Papermac.

Αν ο άνθρωπος είναι από τη φύση του κοινωνικός, τότε αναπτύσσει την αληθινή του φύση μόνο μέσα στην κοινωνία και η δύναμη της φύσης του πρέπει να μετρηθεί όχι από τη δύναμη του μεμονωμένου ατόμου αλλά από τη δύναμη της κοινωνίας.

Αν ο άνθρωπος είναι από τη φύση του κοινωνικός, τότε αναπτύσσει την αληθινή του φύση μόνο μέσα στην κοινωνία και η δύναμη της φύσης του πρέπει να μετρηθεί όχι από τη δύναμη του μεμονωμένου ατόμου αλλά από τη δύναμη της κοινωνίας. (", 32)

[Η Αγία Οικογένεια, 1844-5 στο McLellan, D. (1995) The Thought of Karl Marx, Λονδίνο: Papermac.]

 

130 Αποφθέγματα του Καρλ Μαρξ & 30 Αποφθέγματα του Φρέντερικ Ένγκελς (marxists.org)

130 Αποφθέγματα του Καρλ Μαρξ & 30 Αποφθέγματα του Φρέντερικ Ένγκελς

Μετάφραση της σελίδας: https://www.marxists.org/archive/marx/works/subject/quotes/

Η μόνη γνήσια πηγή αποσπασμάτων του Μαρξ στο διαδίκτυο, στην οποία
κάθε απόσπασμα προέρχεται από έναν σύνδεσμο προς το αρχικό πλαίσιο.


*****

Αν έχουμε επιλέξει στη ζωή τη θέση στην οποία μπορούμε περισσότερο από όλα
να εργαστούμε για την ανθρωπότητα, κανένα βάρος δεν μπορεί να μας λυγίσει, γιατί είναι
θυσίες προς όφελος όλων· τότε θα βιώσουμε όχι
μια μικρή, περιορισμένη, εγωιστική χαρά, αλλά η ευτυχία μας θα ανήκει
σε εκατομμύρια, οι πράξεις μας θα συνεχίσουν να ζουν ήσυχα αλλά διαρκώς σε λειτουργία,
και πάνω από τις στάχτες μας θα χυθούν τα καυτά δάκρυα ευγενών ανθρώπων.

Marx, *Reflections of a Young Man* (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1837-pre/marx/1835-ref.htm#q1) (1835)

Η ιστορία αποκαλεί εκείνους τους ανθρώπους σπουδαιότερους που έχουν εξευγενιστεί
εργαζόμενοι για το κοινό καλό· η εμπειρία αναγνωρίζει/επιδοκιμάζει (acclaims) ως πιο ευτυχισμένο τον άνθρωπο
που έχει κάνει τους περισσότερους ανθρώπους ευτυχισμένους.

Marx, *Reflections of a Young Man* (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1837-pre/marx/1835-ref.htm#q2) (1835)

Όπως ο Προμηθέας, έχοντας κλέψει τη φωτιά από τον ουρανό, αρχίζει να χτίζει
σπίτια και να εγκαθίσταται στη γη, έτσι η φιλοσοφία, εκτεινόμενη σε
όλο τον κόσμο, στρέφεται ενάντια στον κόσμο της εμφάνισης (appearance). Το ίδιο και τώρα
με τη φιλοσοφία του Χέγκελ.

Μαρξ, *Τετράδια για την Επικούρεια Φιλοσοφία* (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1839/notebook/ch06.htm) (1839)

Οι πραγματικοί αφηγητές έχουν την ίδια ύπαρξη που έχουν οι φανταστικοί θεοί. Έχει
ένας πραγματικός αφηγητής οποιαδήποτε ύπαρξη εκτός της  φαντασίας, έστω και μόνο στη
γενική ή μάλλον κοινή φαντασία του ανθρώπου; Φέρτε χαρτονομίσματα
σε μια χώρα όπου αυτή η χρήση χαρτιού είναι άγνωστη και όλοι θα
γελάσουν με την υποκειμενική φαντασία σας.

Μαρξ, *Διδακτορική Διατριβή*, Παράρτημα (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1841/dr-theses/appendix.htm) (1841)

Η ελληνική φιλοσοφία φαίνεται να συνάντησε κάτι το οποίο μια καλή
τραγωδία υποτίθεται ότι δεν συναντά, δηλαδή, ένα βαρετό τέλος.

Μαρξ, *Διδακτορική Διατριβή*, Κεφάλαιο 1 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1841/dr-theses/ch01.htm) (1841)

Ό,τι είναι γνήσιο αποδεικνύεται στη φωτιά, ό,τι είναι ψεύτικο δεν θα
λείψει στις τάξεις μας. Οι αντίπαλοι πρέπει να μας αναγνωρίσουν ότι η νεολαία δεν συνέρρευσε ποτέ
πριν στα χρώματά μας σε τέτοιους αριθμούς, ... στο τέλος, ένα
θα βρεθεί ανάμεσά μας που θα αποδείξει ότι το ξίφος του ενθουσιασμού
είναι εξίσου καλό με το ξίφος της ιδιοφυΐας.

Engels, Anti-Schelling (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1841/anti-schelling/ch01.htm#017) (1841)

Η εκπροσώπηση των ιδιωτικών συμφερόντων ... καταργεί όλες τις φυσικές
και πνευματικές διακρίσεις ενθρονίζοντας στη θέση τους την ανήθικη,
παράλογη και άψυχη αφαίρεση ενός καθέκαστου υλικού αντικειμένου
και μιας καθέκαστης συνείδησης ​​που υποτάσσεται δουλικά σʼ
αυτό το αντικείμενο.

Marx, On the Thefts of Wood, στο *Rheinische Zeitung* (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1842/10/25.htm) (1842)

o «αθεϊσμός»... θυμίζει τα παιδιά, διαβεβαιώνοντας τον καθένα που είναι
έτοιμος να τα ακούσει ότι δεν φοβούνται τον άνθρωπο σκιάχτρο.

Marx, Letter to Arnold Ruge (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1842/letters/42_11_30.htm) (30 Νοεμβρίου 1842)

Το έτος 1842-43, ως εκδότης της *Rheinische Zeitung*, βρέθηκα
πρώτα στην αμήχανη θέση να πρέπει να συζητήσω αυτά που
είναι γνωστά ως υλικά συμφέροντα. ... οι συζητήσεις για το ελεύθερο εμπόριο και
τους προστατευτικούς δασμούς με προκάλεσαν σε πρώτη φάση να στρέψω την
προσοχή μου στα οικονομικά ζητήματα. ... Όταν οι εκδότες της
*Rheinische Zeitung* συνέλαβαν την ψευδαίσθηση ότι με μια πιο συμμορφούμενη
πολιτική από την πλευρά της εφημερίδας, μπορεί να είναι δυνατή η εξασφάλιση της
κατάργησης της θανατικής ποινής που της επιβλήθηκε, συνέλαβα φλογερά
την ευκαιρία να αποσυρθώ από τη δημόσια σκηνή στη μελέτη μου.

Μαρξ, Πρόλογος στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1859/critique-pol-economy/preface.htm) (1859)

Η πολιτική οικονομία δημιουργήθηκε ως φυσικό αποτέλεσμα της
επέκτασης του εμπορίου, και με την εμφάνισή της το στοιχειώδες, αντιεπιστημονικό
μικρεμπόριο (huckstering) αντικαταστάθηκε από ένα ανεπτυγμένο σύστημα αδειοδοτημένης απάτης, μια
ολόκληρη επιστήμη του πλουτισμού.

Engels, Outlines of Political Economy (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/df-jahrbucher/outlines.htm) (1844)

Η γραφειοκρατία είναι ένας κύκλος από τον οποίο κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει.
Η ιεραρχία της είναι μια ιεραρχία γνώσης.

Μαρξ, Κριτική της Φιλοσοφίας του Δικαίου του Χέγκελ (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1843/critique-hpr/ch03.htm#027) (1843)

Για να συμπέσουν, η *επανάσταση ενός έθνους*, και η *χειραφέτηση μιας*
*καθέκαστης τάξης* της αστικής κοινωνίας (civil society), για να αναγνωριστεί μια κοινωνική θέση (estate)
ως κοινωνική θέση ολόκληρης της κοινωνίας, όλα τα ελαττώματα της
κοινωνίας πρέπει αντίστροφα να συγκεντρωθούν σε μια άλλη τάξη, μια
καθέκαστη κοινωνική θέση πρέπει να είναι η κοινωνική θέση του γενικού εμποδίου,
η ενσωμάτωση του γενικού περιορισμού, μια καθέκαστη κοινωνική
σφαίρα πρέπει να αναγνωριστεί ως το περιβόητο έγκλημα του συνόλου της
κοινωνίας, έτσι ώστε η απελευθέρωση από αυτή τη σφαίρα να εμφανίζεται ως γενική
αυτοαπελευθέρωση.

Μαρξ, Κριτική της Φιλοσοφίας του Δικαίου του Χέγκελ (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1843/critique-hpr/ch03.htm#042) (1843)

Ο γραφειοκράτης έχει τον κόσμο ως ένα απλό αντικείμενο της πράξης του.

Κριτική της Φιλοσοφίας του Δικαίου του Χέγκελ (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1843/critique-hpr/ch03.htm#028) (1843)

Αυτό είναι ένα είδος κοινωνίας αμοιβαίας συμφιλίωσης... Τα ενεργεία άκρα
δεν μπορούν να διαμεσολαβηθούν μεταξύ τους ακριβώς επειδή είναι ενεργεία
άκρα. Ούτε όμως χρειάζονται μεσολάβηση, γιατί αντιτίθενται στην ουσία.

Μαρξ, Κριτική της Φιλοσοφίας του Δικαίου του Χέγκελ (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1843/critique-hpr/ch05.htm#051) (1843)

Όλες οι μορφές του κράτους έχουν τη δημοκρατία για την αλήθεια τους, και για αυτό
το λόγο είναι ψευδείς στο βαθμό που δεν είναι δημοκρατία.

Μαρξ, Κριτική της Φιλοσοφίας του Δικαίου του Χέγκελ (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1843/critique-hpr/ch02.htm) (1843)

<nb eidoj="class_consciousness"/>Αναπτύσσουμε νέες αρχές για τον κόσμο από τις αρχές
του ίδιου του κόσμου. Δεν λέμε στον κόσμο: Σταματήστε τους αγώνες σας,
είναι ανόητοι· θα σας δώσουμε το αληθινό σύνθημα του αγώνα. Εμείς απλώς
δείχνουμε στον κόσμο για το τι πραγματικά αγωνίζεται, και η συνείδηση ​​είναι
κάτι που *πρέπει* να αποκτήσει, ακόμα κι αν δεν το θέλει.

Μαρξ, Γράμμα από τις *Γερμανογαλλικές Επετηρίδες* στον Ruge
(https://www.marxists.org/archive/marx/works/1843/letters/43_09.htm#p144) (1843)

Ο λόγος υπήρχε πάντα, αλλά όχι πάντα σε ορθολογική μορφή.

Μαρξ, Γράμμα από τις *Γερμανογαλλικές Επετηρίδες* στον Ruge
(https://www.marxists.org/archive/marx/works/1843/letters/43_09.htm#p144) (1843)

Αλλά, εάν η οικοδόμηση του μέλλοντος, και η τακτοποίηση των πάντων για όλους
τους καιρούς, δεν είναι δική μας υπόθεση, είναι ακόμη πιο ξεκάθαρο τι πρέπει να επιτύχουμε
επί του παρόντος: αναφέρομαι στην *αδίστακτη κριτική* όλων
όσων υπάρχουν, αδίστακτη τόσο με την έννοια του να μην φοβάται τα
αποτελέσματα στα οποία φτάνει, και με την έννοια του να φοβάται
εξίσου λίγο τη σύγκρουση με τις εξουσίες.

Μαρξ, Γράμμα από τις *Γερμανογαλλικές Επετηρίδες* (https://
[www.marxists.org/archive/marx/works/1843/letters/43_09.htm#criticism](www.marxists.org/archive/marx/works/1843/letters/43_09.htm#criticism)) (1843)

Το όπλο της κριτικής δεν μπορεί φυσικά να αντικαταστήσει την κριτική των
όπλων, η υλική δύναμη πρέπει να ανατραπεί με υλική δύναμη. αλλά
η θεωρία γίνεται επίσης υλική δύναμη μόλις κυριεύσει τις
μάζες.
Η θεωρία είναι ικανή να κυριεύσει τις μάζες αμέσως μόλις
αποδεικνύει *ad hominem*, και αποδεικνύει *ad hominem* μόλις
γίνει ριζοσπαστική. Το να είσαι ριζοσπαστικός σημαίνει να συλλαμβάνεις τη ρίζα του
ζητήματος. Όμως, για τον άνθρωπο, η ρίζα είναι ο ίδιος ο άνθρωπος.

Μαρξ, Κριτική της Φιλοσοφίας του Δικαίου του Χέγκελ. Εισαγωγή
(https://www.marxists.org/archive/marx/works/1843/critique-hpr/intro.htm#32) (1843)

Ο θρησκευτικός πόνος είναι, ταυτόχρονα, η έκφραση του
πραγματικού πόνου, και η διαμαρτυρία ενάντια στον πραγματικό πόνο. Η θρησκεία είναι ο
αναστεναγμός του καταπιεσμένου πλάσματος, η καρδιά ενός άκαρδου κόσμου, και
η ψυχή άψυχων συνθηκών. Είναι το όπιο του λαού.

Μαρξ, Κριτική της Φιλοσοφίας του Δικαίου του Χέγκελ. Εισαγωγή
(https://www.marxists.org/archive/marx/works/1843/critique-hpr/intro.htm#05) (1843)

Το κράτος βασίζεται σε αυτή την αντίφαση. Βασίζεται στην
αντίφαση μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής ζωής, μεταξύ καθολικών και
καθέκαστων συμφερόντων. Για το λόγο αυτό το κράτος πρέπει να περιοριστεί
σε τυπικές, αρνητικές δραστηριότητες.

Μαρξ, Κριτικές σημειώσεις για το άρθρο «Ο βασιλιάς της Πρωσίας και η Κοινωνική
Μεταρρύθμιση. Από έναν Πρώσο» (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/08/07.htm) (1844)

<nb eidoj="need_for_society"/>Όταν οι κομμουνιστές *τεχνίτες* συνεργάζονται μεταξύ τους, η θεωρία,
η προπαγάνδα κ.λπ., είναι ο πρώτος σκοπός τους. Αλλά ταυτόχρονα, ως ένα
αποτέλεσμα αυτής της συσχέτισης, αποκτούν μια νέα ανάγκη -- την ανάγκη για
κοινωνία -- και αυτό που εμφανίζεται ως μέσο γίνεται σκοπός. ...
η αδελφότητα των ανθρώπων δεν είναι μια απλή φράση γι αυτούς, αλλά ένα γεγονός της ζωής,
και η ευγένεια του ανθρώπου λάμπει πάνω μας από τα σκληραγωγημένα σώματά τους.

Μαρξ, Ανθρώπινες Ανάγκες & Καταμερισμός της Εργασίας (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/manuscripts/needs.htm) (1844)

<nb eidoj="polecon"/>Υπακούω στους οικονομικούς νόμους αν αποσπάσω χρήματα προσφέροντας το σώμα μου για
πώληση;... -- Τότε ο πολιτικός οικονομολόγος μου απαντά: Δεν
παραβαίνεις τους νόμους μου· αλλα δες τι η Ξαδέρφη Ηθική  και η Ξαδέρφη Θρησκεια
έχουν να πουν για αυτό. Η *πολιτικο-οικονομική* ηθική και θρησκεία μου
δεν έχουν να σε κατηγορήσουν σε τίποτα, αλλά -- Αλλά ποιον πρέπει τώρα να
πιστέψω, την πολιτική οικονομία ή την ηθική; -- Η ηθική της πολιτικής
οικονομίας είναι η *απόκτηση* (*acquisition*), η εργασία, η λιτότητα/οικονομία (thrift), η νηφαλιότητα -- αλλά η πολιτική
οικονομία υπόσχεται να ικανοποιήσει τις ανάγκες μου. ... Πηγάζει από την ίδια τη
φύση της αποξένωσης ότι κάθε σφαίρα εφαρμόζει σε μένα ένα διαφορετικό
και αντίθετο μέτρο -- η ηθική το ένα και η πολιτική οικονομία το άλλο·
γιατί η καθεμία είναι μια συγκεκριμένη αποξένωση του ανθρώπου και εστιάζει την προσοχή σε
ένα συγκεκριμένο πεδίο αποξενωμένης ουσιαστικής δραστηριότητας, και η καθεμία στέκεται
σε μια αποξενωμένη σχέση με την άλλη.

Μαρξ, Ανθρώπινες Ανάγκες & Καταμερισμός Εργασίας (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/manuscripts/needs.htm) (1844)

<nb eidoj="reification"/>Η μόνη κατανοητή γλώσσα με την οποία συνομιλούμε μεταξύ μας
αποτελείται από τα αντικείμενά μας στη σχέση τους μεταξύ τους. Δεν θα
κατανοούσαμε μια ανθρώπινη γλώσσα, και αυτή θα παρέμενε χωρίς αποτέλεσμα.
Από τη μια πλευρά θα αναγνωριζόταν και θα γινόταν αισθητή ως αίτημα,
παράκληση, και ως εκ τούτου ως *ταπείνωση*.

Μαρξ, Σχόλιο για τον Τζέιμς Μιλ (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/james-mill/index.htm#078) (1844)

<nb eidoj="reification"/>Η αμοιβαία αξία μας είναι για εμάς η αξία των αμοιβαίων αντικειμένων μας.
Επομένως για εμάς ο ίδιος ο άνθρωπος είναι αμοιβαία χωρίς αξία.

Μαρξ, Σχόλιο για τον Τζέιμς Μιλ (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/james-mill/index.htm#078) (1844)

Η Πολιτική Οικονομία βλέπει τον προλετάριο ... σαν άλογο, που πρέπει να
λαμβάνει αρκετά ώστε να μπορέσει να εργαστεί. Δεν τον θεωρεί,
την ώρα που δεν εργάζεται, ως ένα άνθρωπο. Το αφήνει
αυτό στο ποινικό δίκαιο, στους γιατρούς, στη θρησκεία, στους στατιστικούς πίνακες,
στην πολιτική, και στον επίτροπο της εκκλησίας.

Μαρξ, Μισθοί της Εργασίας (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/manuscripts/wages.htm) (1844)

<nb eidoj="beyond"/>Ο κομμουνισμός είναι ο γρίφος της ιστορίας που λύθηκε και ξέρει ότι είναι
αυτή τη λύση.

Μαρξ, Ιδιωτική Ιδιοκτησία και Κομμουνισμός (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/manuscripts/comm.htm#44CC4) (1844)

Ολόκληρη η κίνηση της ιστορίας, ως απλώς η πράξη της *ενεργεία* πράξης γένεσης
του κομμουνισμού -- η πράξη γέννησης της εμπειρικής του ύπαρξης -- είναι,
επομένως, για τη σκεπτόμενη συνείδησή της, η *κατανοημένη* και
*γνωστή* διαδικασία του γίγνεσθαι της.

Μαρξ, Ιδιωτική Ιδιοκτησία και Κομμουνισμός (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/manuscripts/comm.htm#44CC4) (1844)

<nb eidoj="intersubjectivity"/>Αλλά και όταν είμαι δραστήριος *επιστημονικά*, κ.λπ. -- μια δραστηριότητα την οποία
σπάνια μπορώ να εκτελέσω σε άμεση κοινότητα με άλλα -- τότε η
η δραστηριότητα μου είναι *κοινωνική*, γιατί την εκτελώ ως ένας άνθρωπος. Δεν είναι μόνο το
υλικό της δραστηριότητάς μου, που μου δόθηκε ως κοινωνικό προϊόν (όπως είναι ακόμη και
η γλώσσα στην οποία δραστηριοποιείται ο στοχαστής): η δική μου ύπαρξη είναι
κοινωνική δραστηριότητα, και επομένως αυτό που κάνω για τον εαυτό μου, το κάνω
για την κοινωνία, και με τη συνείδηση ​​του εαυτού μου ως ένα
κοινωνικό ον.

Ιδιωτική Ιδιοκτησία και Κομμουνισμός (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/manuscripts/comm.htm#44CC5) (1844)

Η φυσική επιστήμη με τον καιρό θα ενσωματώσει μέσα της την επιστήμη του
ανθρώπου, όπως η επιστήμη του ανθρώπου θα ενσωματώσει μέσα της τη φυσική
επιστήμη: θα υπάρξει *μία* επιστήμη.

Μαρξ, Ιδιωτική Ιδιοκτησία και Κομμουνισμός (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/manuscripts/comm.htm#44CC8) (1844)

Η φυσική επιστήμη έχει εισβάλει και έχει μεταμορφώσει την ανθρώπινη ζωή
περισσότερο *πρακτικά* μέσω της βιομηχανίας· και έχει προετοιμάσει την
ανθρώπινη χειραφέτηση, αν και η άμεση επίδρασή της έπρεπε να είναι η
προώθηση της απανθρωποποίησης του ανθρώπου. Η *βιομηχανία* είναι η *ενεργεία*,
ιστορική σχέση της φύσης, .... (Η φύση που αναπτύσσεται
στην ανθρώπινη ιστορία -- η γένεση της ανθρώπινης κοινωνίας -- είναι η πραγματική φύση του ανθρώπου·
συνεπώς η φύση, καθώς αναπτύσσεται μέσω της βιομηχανίας, αν και σε
μια *αποξενωμένη* μορφή, είναι η αληθινή *ανθρωπολογική* φύση.)

Μαρξ, Ιδιωτική Ιδιοκτησία και Κομμουνισμός (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/manuscripts/comm.htm#44CC8) (1844)

<nb eidoj="praxis"/>Η υποκειμενικότητα και η αντικειμενικότητα, η πνευματικότητα και η υλικότητα, η δραστηριότητα
[Tätigkeit] και ο πόνος/δυστυχία (suffering), χάνουν τον αντιθετικό τους χαρακτήρα, και
άρα την ύπαρξή τους ως τέτοιων αντιθέσεων μόνο στο πλαίσιο της
κοινωνίας· (βλέπουμε πώς η επίλυση των *θεωρητικών* αντιθέσεων
είναι δυνατή *μόνο* με *πρακτικό* τρόπο, δυνάμει της πρακτικής
ενέργειας του ανθρώπου. Επομένως, η επίλυσή τους δεν είναι απλώς ένα
πρόβλημα κατανόησης, αλλά ένα *πραγματικό* πρόβλημα ζωής, το οποίο η
*φιλοσοφία* δεν μπόρεσε να λύσει ακριβώς επειδή συνέλαβε
αυτό το πρόβλημα ως *απλώς* θεωρητικό.

Μαρξ, Ιδιωτική Ιδιοκτησία και Κομμουνισμός (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/manuscripts/comm.htm#art) (1844)

Γενικά μιλάμε πάντα για εμπειρικούς επιχειρηματίες
όταν αναφερόμαστε στους πολιτικούς οικονομολόγους, (που εκπροσωπούν) την
*επιστημονική* τους πίστη (creed) και μορφή ύπαρξης.

Μαρξ, Ανθρώπινες Ανάγκες και Καταμερισμός της Εργασίας (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/manuscripts/needs.htm) (1844)

<nb eidoj="intersubjectivity"/>Υπό την ιδιωτική ιδιοκτησία ... Ο καθένας προσπαθεί να καθιερώσει πάνω στην άλλη μια
ξένη δύναμη, για να βρει έτσι ικανοποίηση της δικής του εγωιστικής
ανάγκης. Η αύξηση της ποσότητας των αντικειμένων
συνοδεύεται επομένως από την επέκταση αυτής της επικράτειας των ξένων δυνάμεων στις οποίες
υποβάλλεται ο άνθρωπος, και κάθε νέο προϊόν αντιπροσωπεύει μια νέα
*δυνατότητα* αμοιβαίας απάτης και αμοιβαίας λεηλασίας.

Μαρξ, Ανθρώπινες Ανάγκες και Καταμερισμός Εργασίας (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/manuscripts/needs.htm) (1844)

Ο *άνθρωπος* είναι άμεσα ένα *φυσικό ον*. Ως ένα φυσικό ον και ως ένα
ζωντανό φυσικό ον είναι, από τη μία πλευρά, προικισμένο με *φυσικές*
*δυνάμεις, ζωτικές δυνάμεις* -- είναι ένα *ενεργό* φυσικό ον. Αυτές οι
δυνάμεις υπάρχουν μέσα του ως τάσεις και ικανότητες -- ως *ένστικτα*.
Από την άλλη πλευρά, ως ένα φυσικό, σωματικό, αισθησιακό ον
είναι ένα *πάσχον*, εξαρτημένο και περιορισμένο πλάσμα, όπως τα ζώα και
τα φυτά. ... Ένα ον που δεν έχει τη φύση του έξω από τον εαυτό του,
δεν είναι ένα *φυσικό* ον, και δεν παίζει κανένα ρόλο στο σύστημα της φύσης. Ένα
ον που δεν έχει ένα αντικείμενο έξω από τον εαυτό του δεν είναι ένα αντικειμενικό ον.

Marx, Critique of Hegel’s Philosophy in General (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/manuscripts/hegel.htm#44H12) (1844)

Λίγες μέρες στο εργοστάσιο του γέρου μου είναι αρκετές για να με φέρουν πρόσωπο με
πρόσωπο με αυτήν την θηριωδία, την οποία είχα μάλλον αγνοήσει. ...,
είναι αδύνατο να συνεχίσω την κομμουνιστική προπαγάνδα σε μεγάλη κλίμακα και
ταυτόχρονα να ασχολούμαι με το μικρεμπόριο (huckstering) και τη βιομηχανία.

Ένγκελς, Γράμμα στον Μαρξ (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/letters/45_01_20.htm) (20 Ιανουαρίου 1845)

<nb eidoj="beyond"/>Ο κομμουνισμός για εμάς δεν είναι μια *κατάσταση πραγμάτων* που πρέπει
να επιβληθεί, ένα *ιδεατό* στο οποίο η πραγματικότητα [θα] πρέπει να προσαρμοστεί.
Ονομάζουμε κομμουνισμό την *πραγματική* κίνηση που καταργεί την
παρούσα κατάσταση των πραγμάτων. Οι συνθήκες αυτής της κίνησης προκύπτουν από
τις προκείμενες που υπάρχουν τώρα.

Μαρξ, *Γερμανική Ιδεολογία* (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/german-ideology/ch01a.htm#p48) (1845)

<nb eidoj="historical_materialism"/>Οι προκείμενες από τις οποίες ξεκινάμε δεν είναι αυθαίρετες, ούτε δόγματα,
αλλά πραγματικές προκείμενες από τις οποίες μπορεί να γίνει  αφαίρεση μόνο στη
φαντασία. Είναι τα πραγματικά άτομα, η δραστηριότητά τους και οι
υλικές συνθήκες κάτω από τις οποίες ζουν, τόσο αυτές που
βρίσκουν ήδη υπάρχουσες όσο και αυτές που παράγονται από τη δραστηριότητά τους. Αυτές
οι προκείμενες μπορούν επομένως να επαληθευτούν με έναν καθαρά εμπειρικό τρόπο.

Μαρξ, *Γερμανική Ιδεολογία* (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/german-ideology/ch01a.htm#a2) (1845)

<nb eidoj="historical_materialism"/>Η ηθική, η θρησκεία, η μεταφυσική, όλη η υπόλοιπη ιδεολογία και οι
αντίστοιχες τους μορφές συνείδησης, επομένως δεν διατηρούν πλέον την
επίφαση (semblance) της ανεξαρτησίας. Δεν έχουν καμία ιστορία, καμία εξέλιξη· αλλά οι
άνθρωποι, αναπτύσσοντας την υλική τους παραγωγή και την υλική τους
επικοινωνία, μεταβάλουν, μαζί με αυτή την πραγματική τους ύπαρξη, τη
σκέψη τους και τα προϊόντα της σκέψης τους.

Μαρξ, *Γερμανική Ιδεολογία* (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/german-ideology/ch01a.htm#5a4) (1845)

Γνωρίζουμε μόνο μια επιστήμη, την επιστήμη της ιστορίας. Μπορεί κανείς να κοιτάξει
την ιστορία από δύο πλευρές και να την χωρίσει στην ιστορία της φύσης
και την ιστορία των ανθρώπων. Ωστόσο, οι δύο πλευρές είναι αχώριστες·
η ιστορία της φύσης και η ιστορία των ανθρώπων εξαρτώνται η μία από την άλλη
όσο υπάρχουν άνθρωποι. Η ιστορία της φύσης, που ονομάζεται φυσική επιστήμη,
δεν μας αφορά εδώ· αλλά θα πρέπει να εξετάσουμε την ιστορία των
ανθρώπων, αφού σχεδόν ολόκληρη η ιδεολογία ισοδυναμεί είτε με διαστρεβλωμένη
αντίληψη αυτής της ιστορίας ή με μια πλήρη αφαίρεση από αυτήν.
Η ίδια η ιδεολογία είναι μόνο μία από τις πτυχές αυτής της ιστορίας.

Μαρξ, *Γερμανική Ιδεολογία* (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/german-ideology/ch01a.htm#science) (1845)

<nb eidoj="beyond"/>Στην κομμουνιστική κοινωνία, όπου κανείς δεν έχει μια αποκλειστική σφαίρα
δραστηριότητας αλλά ο καθένας μπορεί να εκπαιδευθεί σε όποιο κλάδο επιθυμεί,
η κοινωνία ρυθμίζει τη γενική παραγωγή και έτσι κάνει δυνατό
για μένα να κάνω ένα πράγμα σήμερα και ένα άλλο αύριο, να κυνηγάω το
πρωί, να ψαρεύω το απόγευμα, να εκτρέφω βοοειδή το βράδυ,
να κρίνω μετά το δείπνο, όπως έχω ένα νου, χωρίς ποτέ να γίνω
κυνηγός, ψαράς, βοσκός ή κριτικός.

Μαρξ, *Γερμανική Ιδεολογία* (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/german-ideology/ch01a.htm#a4) (1845)

<nb eidoj="historical_materialism"/>Οι ιδέες της άρχουσας τάξης είναι σε κάθε εποχή οι κυρίαρχες ιδέες,
δηλαδή η τάξη που είναι η κυρίαρχη υλική δύναμη της κοινωνίας, είναι
την ίδια στιγμή η κυρίαρχη πνευματική της δύναμη. Η τάξη που έχει τα
μέσα υλικής παραγωγής στη διάθεσή της, έχει τον έλεγχο
ταυτόχρονα πάνω στα μέσα της διανοητικής παραγωγής, έτσι ώστε,
μιλώντας γενικά, οι ιδέες εκείνων που στερούνται τα μέσα διανοητικής
παραγωγής υπόκεινται σε αυτήν. Οι κυρίαρχες ιδέες δεν είναι τίποτα άλλο από
την ιδεατή έκφραση των κυρίαρχων υλικών σχέσεων, των
κυρίαρχων υλικών σχέσεων που συλλαμβάνονται ως ιδέες.

Μαρξ, *Γερμανική Ιδεολογία* (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/german-ideology/ch01b.htm#b3) (1845)

Γιατί κάθε νέα τάξη που θέτει τον εαυτό της στη θέση μιας που κυβερνούσε πριν
από αυτή, αναγκάζεται, απλώς και μόνο για να πετύχει τον στόχο της,
να εκπροσωπήσει το συμφέρον της, ως το κοινό συμφέρον όλων των μελών
της κοινωνίας, δηλαδή εκφρασμένο σε ιδεατή μορφή: πρέπει να δώσει στις
ιδέες της τη μορφή της καθολικότητας, και να τις αναπαραστήσει ως τις μοναδικές
ορθολογικές, και καθολικά έγκυρες ιδέες.

Μαρξ, *Γερμανική Ιδεολογία* (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/german-ideology/ch01b.htm#b3) (1845)

Όσο ο Φόιερμπαχ είναι υλιστής, δεν ασχολείται με την ιστορία,
και όσο θεωρεί την ιστορία δεν είναι υλιστής.

Μαρξ, *Γερμανική Ιδεολογία* (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/german-ideology/ch01b.htm#5b2) (1845)

<nb eidoj="beyond"/>Τόσο για την παραγωγή σε μια μαζική κλίμακα αυτής της κομμουνιστικής
συνείδησης, όσο ​​και για ... τη μεταβολή των ανθρώπων σε μια μαζική κλίμακα είναι,
αναγκαία, ... μια επανάσταση· αυτή η επανάσταση είναι αναγκαία,
επομένως, όχι μόνο επειδή η άρχουσα τάξη δεν μπορεί να ανατραπεί
με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, αλλά και γιατί η τάξη που την ανατρέπει μπορεί μόνο
μέσα σε μια επανάσταση να κατορθώσει να απαλλάξει τον εαυτό της από όλα τα βάρη των αιώνων,
και να γίνει ικανή να ιδρύσει εκ νέου την κοινωνία.

Μαρξ, *Γερμανική Ιδεολογία* (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/german-ideology/ch01d.htm#d4) (1845)

<nb eidoj="historical_materialism"/>Η πρώτη προκείμενη όλης της ανθρώπινης ιστορίας είναι, φυσικά, η ύπαρξη
των ζωντανών ανθρώπινων ατόμων. Έτσι το πρώτο γεγονός που διαπιστώνεται
είναι η φυσική οργάνωση αυτών των ατόμων και η
συνακόλουθη σχέση τους με την υπόλοιπη φύση....Οι άνθρωποι μπορούν να
διακριθούν από τα ζώα από τη συνείδηση, από τη θρησκεία ή οτιδήποτε άλλο
σας αρέσει. Οι ίδιοι αρχίζουν να ξεχωρίζουν από
τα ζώα μόλις αρχίσουν να παράγουν τα μέσα επιβίωσής τους,
ένα βήμα που εξαρτάται από τη φυσική τους οργάνωση. Με
την παραγωγή των μέσων επιβίωσής τους οι άνθρωποι παράγουν έμμεσα
την ενεργεία υλική ζωή τους.

Μαρξ, *Γερμανική Ιδεολογία* (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/german-ideology/ch01a.htm#a2) (1845)

<nb eidoj="objective_truth"/>Το ερώτημα αν η αντικειμενική αλήθεια μπορεί να αποδοθεί στην ανθρώπινη
σκέψη δεν είναι ένα ερώτημα θεωρίας αλλά ένα *πρακτικό* ερώτημα.

Marx, Theses On Feuerbach: Thesis 2 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/theses/theses.htm#003) (1845)

Η υλιστική διδασκαλία σχετικά με την αλλαγή των συνθηκών
και της ανατροφής ξεχνά ότι οι συνθήκες αλλάζουν από τους ανθρώπους, και
ότι είναι ουσιαστικό να εκπαιδευτεί ο ίδιος ο παιδαγωγός. Αυτή η διδασκαλία
πρέπει, επομένως, να χωρίσει την κοινωνία σε δύο μέρη, ένα εκ των οποίων είναι
ανώτερο από την κοινωνία.

Marx, Theses On Feuerbach: Thesis 3 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/theses/theses.htm#004) (1845)

Οι φιλόσοφοι έχουν μόνο ερμηνεύσει τον κόσμο, με διάφορους τρόπους·
το θέμα είναι να τον αλλάξουμε.

Marx, Theses On Feuerbach: Thesis 11 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/theses/theses.htm#018) (1845)

Ένα από τα πιο δύσκολα καθήκοντα που αντιμετωπίζουν οι φιλόσοφοι είναι να
κατέβουν από τον κόσμο της σκέψης στον ενεργεία (actual) κόσμο. Η *γλώσσα* είναι
η άμεση πραγμάτωση (actuality) της σκέψης. Όπως ακριβώς οι φιλόσοφοι έχουν δώσει
στη σκέψη μια ανεξάρτητη ύπαρξη, έτσι ήταν υποχρεωμένοι να κάνουν
τη γλώσσα μια ανεξάρτητη επικράτεια.

Μαρξ, Γερμανική Ιδεολογία, Κεφάλαιο 3 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/german-ideology/ch03p.htm#447) (1846)

<nb eidoj="determinism"/>Η *ιστορία* δεν κάνει *τίποτα*, «δεν κατέχει κανένα απέραντο πλούτο»,
«δεν διεξάγει *καμία* μάχη». Είναι ο *άνθρωπος*, ο πραγματικός, ζωντανός άνθρωπος που τα κάνει όλα
αυτά, που κατέχει και αγωνίζεται· η «ιστορία» δεν είναι, θα λέγαμε, ένα
ξεχωριστό πρόσωπο που χρησιμοποιεί τον άνθρωπο ως μέσο για την επίτευξη των *δικών της* στόχων.
Η ιστορία δεν είναι *τίποτα παρά* η δραστηριότητα του ανθρώπου που επιδιώκει τους στόχους του.

Marx, The Holy Family, Κεφάλαιο 6 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/holy-family/ch06_2.htm#history) (1846)

<nb eidoj="determinism"/>Οι παραγωγικές δυνάμεις είναι το αποτέλεσμα της πρακτικής ενέργειας του ανθρώπου, αλλά
αυτή η ενέργεια περιορίζεται με τη σειρά της από τις συνθήκες στις οποίες ο άνθρωπος
τοποθετείται από τις παραγωγικές δυνάμεις που έχουν ήδη αποκτηθεί, από τη μορφή της
κοινωνίας, που δεν δημιουργεί, που υπάρχει πριν από αυτόν, που είναι
το προϊόν της προηγούμενης γενιάς.

Marx, Letter to Annenkov (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1846/letters/46_12_28.htm) (1846)

<nb eid="historical_materialism"/>Ο χειρόμυλος σας δίνει μια κοινωνία με φεουδάρχη· ο ατμόμυλος
μια κοινωνία με βιομηχανικό καπιταλιστή.

Marx, Poverty of Philosophy (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1847/poverty-philosophy/ch02.htm#s2) (1847)

Οι οικονομολόγοι εξηγούν πώς η παραγωγή συμβαίνει στις προαναφερθείσες
σχέσεις, αλλά αυτό που δεν εξηγούν είναι πώς αυτές οι σχέσεις
παράγονται οι ίδιες, δηλαδή την ιστορική κίνηση που τις
γέννησε. Ο Μ. Προυντόν, θεωρώντας αυτές τις σχέσεις ως αρχές,
κατηγορίες, έχει απλώς να βάλει σε τάξη αυτές τις σκέψεις.

Marx, Poverty of Philosophy (https://www.marxists.org/archive/marx/>
works/1847/poverty-philosophy/ch02.htm#s1) (1847)

<nb eidoj="machinery"/>Οι μηχανές ήταν, μπορεί να ειπωθεί, το όπλο που χρησιμοποίησε ο καπιταλιστής
για να καταπνίξει την εξέγερση της εξειδικευμένης εργασίας.

Marx, Poverty of Philosophy (https://www.marxists.org/archive/marx/>
works/1847/poverty-philosophy/ch02e.htm) (1847)

<nb eidoj="beyond"/>Η εργατική τάξη, κατά την πορεία της ανάπτυξής της, θα αντικαταστήσει
την παλιά αστική κοινωνία (civil society) με μια ένωση (association) που θα αποκλείει τις τάξεις
και τον ανταγωνισμό τους, και δεν θα υπάρχει πλέον πολιτική εξουσία
με την κυριολεκτική έννοια, αφού η πολιτική εξουσία αποτελεί ακριβώς
την επίσημη έκφραση του ανταγωνισμού στην αστική κοινωνία.

Marx, Poverty of Philosophy (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1847/poverty-philosophy/ch02e.htm#3b) (1847)

Αλλά στο μέτρο που η ιστορία προχωρά, και μαζί της
ο αγώνας του προλεταριάτου παίρνει σαφέστερα περιγράμματα, δεν χρειάζεται πλέον
να αναζητήσουν την επιστήμη στο νου τους· πρέπει μόνο να λάβουν υπόψη
τι συμβαίνει μπροστά στα μάτια τους και να γίνουν το φερέφωνό του.
Όσο αναζητούν την επιστήμη και απλώς φτιάχνουν συστήματα, όσο
είναι στην αρχή του αγώνα, δεν βλέπουν στη φτώχεια
τίποτα άλλο παρά φτώχεια, χωρίς να βλέπουν μέσα της την επαναστατική,
ανατρεπτική πλευρά, που θα ανατρέψει την παλιά κοινωνία. Από αυτή τη
στιγμή, η επιστήμη, που είναι προϊόν της ιστορικής κίνησης, έχει
συνδεθεί συνειδητά με αυτή, έπαψε να είναι δογματική
και έχει γίνει επαναστατική.

Marx, Poverty of Philosophy (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1847/poverty-philosophy/ch02.htm#a1) (1847)

Ο δούλος ελευθερώνεται όταν, από όλες τις σχέσεις της ιδιωτικής
ιδιοκτησίας, καταργεί μόνο τη σχέση δουλείας και ως εκ τούτου
γίνεται προλετάριος· ο προλετάριος μπορεί να ελευθερωθεί μόνο με
*την κατάργηση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας γενικά*.

Ένγκελς, Αρχές του Κομμουνισμού (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1847/11/prin-com.htm) (1847)

<nb eidoj="beyond"/>Τι είναι ο κομμουνισμός; Ο κομμουνισμός είναι η διδασκαλία των συνθηκών της
απελευθέρωσης του προλεταριάτου. Τι είναι το προλεταριάτο;
Το προλεταριάτο είναι εκείνη η τάξη στην κοινωνία που ζει εξ ολοκλήρου από την
πώληση της εργασίας της, και δεν αντλεί κέρδος από κανένα είδος κεφαλαίου·
του οποίου η ευδαιμονία και η δυστυχία, του οποίου η ζωή και ο θάνατος, του οποίου η μοναδική ύπαρξη
εξαρτάται από τη ζήτηση εργασίας....

Ένγκελς, Αρχές του Κομμουνισμού (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1847/11/prin-com.htm) (1847)

Ένα έθνος δεν μπορεί να γίνει ελεύθερο και ταυτόχρονα να συνεχίσει να καταπιέζει
άλλα έθνη. Επομένως, η απελευθέρωση της Γερμανίας δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί
χωρίς την απελευθέρωση της Πολωνίας από τη γερμανική καταπίεση.

Ένγκελς, Ομιλία για την Πολωνία (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1847/12/09.htm#engels) (1847)

<nb eidoj="free_trade"/>Υπό την ελευθερία του εμπορίου όλη η αυστηρότητα των νόμων της
πολιτικής οικονομίας θα εφαρμοστεί στις εργατικές τάξεις. Σημαίνει αυτό ότι
ότι είμαστε κατά του Ελεύθερου Εμπορίου; Όχι, είμαστε υπέρ του Ελεύθερου Εμπορίου,
γιατί με το Ελεύθερο Εμπόριο όλοι οι οικονομικοί νόμοι, με τις πιο
εκπληκτικές αντιφάσεις τους, θα δράσουν σε μια μεγαλύτερη κλίμακα, σε μια
μεγαλύτερη εδαφική έκταση, σε ολόκληρη την επικράτεια της γης·
και επειδή από τη συνένωση όλων αυτών των αντιφάσεων σε μια
ενιαία ομάδα, όπου στέκονται πρόσωπο με πρόσωπο, θα προκύψει ο
αγώνας που θα καταλήξει ο ίδιος στη χειραφέτηση των
προλετάριων.

Ένγκελς, στο συνέδριο ελεύθερου εμπορίου στις Βρυξέλλες (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1847/09/30.htm) (1847)

<nb eidoj="wage_labour"/>Και αυτή τη δραστηριότητα της ζωής [ο εργάτης] την πουλά σε ένα άλλο άτομο, για
να εξασφαλίσει τα αναγκαία μέσα της ζωής. ... Εργάζεται για να μπορεί να κρατηθεί
ζωντανός. Δεν υπολογίζει την ίδια την εργασία ως μέρος της ζωής του·
είναι μάλλον μια θυσία της ζωής του. Είναι ένα εμπόρευμα που έχει
δημοπρατηθεί σε ένα άλλο.

Μαρξ, Μισθωτή Εργασία και Κεφάλαιο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1847/wage-labour/ch02.htm) (1847)

<nb eidoj="capital"/>Τι είναι ένας νέγρος σκλάβος; Ένας άνθρωπος της μαύρης φυλής. ... Ένας Νέγρος είναι ένας
Νέγρος. Μόνο υπό ορισμένες συνθήκες γίνεται σκλάβος.
Μια μηχανή κλώσης βαμβακιού είναι μια μηχανή για την κλώση βαμβακιού. Μόνο κάτω
από ορισμένες συνθήκες γίνεται κεφάλαιο. Αποσπασμένη από αυτές
τις συνθήκες, είναι τόσο λίγο κεφάλαιο όσο ο χρυσός είναι ο ίδιος χρήμα, ή
η ζάχαρη είναι η τιμή της ζάχαρης

Μαρξ, Μισθωτή Εργασία και Κεφάλαιο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1847/wage-labour/ch05.htm) (1847)

<nb eidoj="inequality"/>Ένα σπίτι μπορεί να είναι μεγάλο ή μικρό· στο βαθμό που τα γειτονικά σπίτια είναι
επίσης μικρά, ικανοποιεί όλες τις κοινωνικές απαιτήσεις για κατοικία.
Αλλά ας προκύψει δίπλα στο σπιτάκι ένα παλάτι, και το
σπιτάκι συρρικνώνεται σε μια καλύβα. Το σπιτάκι τώρα το ξεκαθαρίζει
ότι ο τρόφιμος του δεν έχει καμία κοινωνική θέση να διατηρήσει.

Μαρξ, Μισθωτή Εργασία και Κεφάλαιο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1847/wage-labour/ch06.htm) (1847)

<nb eidoj="free_trade"/>Τι είναι το ελεύθερο εμπόριο, τι είναι το ελεύθερο εμπόριο υπό τις παρούσες συνθήκες
της κοινωνίας; Είναι η ελευθερία του κεφαλαίου. Όταν έχετε ανατρέψει το
λίγα εθνικά εμπόδια που εξακολουθούν να περιορίζουν την πρόοδο του κεφαλαίου,
απλά θα του έχετε δώσει πλήρη ελευθερία δράσης. ...

Αλλά, γενικά, το προστατευτικό σύστημα της εποχής μας είναι συντηρητικό,
ενώ το σύστημα ελεύθερου εμπορίου είναι καταστροφικό. Διαλύει παλιές
εθνικότητες και σπρώχνει τον ανταγωνισμό του προλεταριάτου και της
αστικής τάξης στο ακραίο σημείο. Με μια λέξη, το σύστημα ελεύθερου εμπορίου
επισπεύδει την κοινωνική επανάσταση. Είναι με αυτή την επαναστατική έννοια
μόνο, κύριοι, που ψηφίζω υπέρ του ελεύθερου εμπορίου.

Marx & Engels, On Free Trade (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1848/01/09ft.htm) (1848)

<nb eidoj="beyond"/>Ένα φάντασμα στοιχειώνει την Ευρώπη -- το φάντασμα του κομμουνισμού.

Μαρξ & Ένγκελς, Κομμουνιστικό Μανιφέστο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1848/communist-manifesto/ch01.htm) (1848)

Όλες οι σταθερές, γρήγορα παγιωμένες σχέσεις, με την ακολουθία τους των αρχαίων και
σεβαστών προκαταλήψεων και απόψεων, παρασύρονται, όλες οι νεοσχηματισμένες
γίνονται απαρχαιωμένες πριν προλάβουν να απολιθωθούν. Ό,τι είναι στερεό
λιώνει στον αέρα, ό,τι είναι ιερό βεβηλώνεται...

Μαρξ & Ένγκελς, Κομμουνιστικό Μανιφέστο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1848/communist-manifesto/ch01.htm#025) (1848)

<nb eidoj="beyond"/>Στην αστική κοινωνία, λοιπόν, το παρελθόν κυριαρχεί στο παρόν· στην
Κομμουνιστική κοινωνία, το παρόν κυριαρχεί στο παρελθόν. Στην αστική
κοινωνία το κεφάλαιο είναι ανεξάρτητο και έχει ατομικότητα, ενώ
ο ζωντανός άνθρωπος είναι εξαρτημένος και δεν έχει ατομικότητα.

Μαρξ & Ένγκελς, Κομμουνιστικό Μανιφέστο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1848/communist-manifesto/ch02.htm#085) (1848)

<nb eidoj="beyond"/>Στη θέση της παλιάς αστικής κοινωνίας (bourgeois society), με τις τάξεις και τους ταξικούς
ανταγωνισμούς της, θα έχουμε μια ένωση (association) στην οποία η ελεύθερη
ανάπτυξη του καθενός είναι η συνθήκη για την ελεύθερη ανάπτυξη όλων.

Μαρξ & Ένγκελς, Κομμουνιστικό Μανιφέστο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1848/communist-manifesto/ch02.htm#135) (1848)

<nb eidoj="beyond"/>Οι κομμουνιστές περιφρονούν να αποκρύψουν τις απόψεις και τους στόχους τους. Δηλώνουν ανοιχτά
ότι οι στόχοι τους μπορούν να επιτευχθούν μόνο με τη βίαια
ανατροπή όλων των υπαρχουσών κοινωνικών συνθηκών.
Ας τρέμουν οι κυρίαρχες τάξεις σε μια κομμουνιστική επανάσταση.
*Οι προλετάριοι δεν έχουν τίποτα να χάσουν παρά μόνο τις αλυσίδες τους.* Έχουν
έναν κόσμος να κερδίσουν.
Εργάτες Όλων των Χωρών, Ενωθείτε!

Μαρξ & Ένγκελς, Κομμουνιστικό Μανιφέστο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1848/communist-manifesto/ch04.htm#210) (1848)

Δεν έχουμε συμπόνια και δεν ζητάμε συμπόνια από εσάς. Όταν
έρθει η σειρά μας, δεν θα δικαιολογηθούμε για τον τρόμο. Αλλά οι βασιλικοί
τρομοκράτες, οι τρομοκράτες με τη χάρη του Θεού και του νόμου, είναι
πρακτικά βάναυσοι, περιφρονητικοί και κακοί, θεωρητικά δειλοί,
μυστικοπαθείς, και απατηλοί, και από τις δύο απόψεις ανυπόληπτοι..

Marx, Editorial στην τελική έκδοση της *Neue Rheinische Zeitung*
(https://www.marxists.org/archive/marx/works/1849/05/19c.htm#terror) (1849)

<nb eidoj="beyond"/>Θα είναι οι εργάτες, με το θάρρος, την αποφασιστικότητα και την αυτοθυσία τους,
που θα είναι κυρίως υπεύθυνοι για την επίτευξη της νίκης.
Η μικροαστική τάξη θα διστάσει όσο μπορεί και θα παραμείνει
φοβισμένη, αναποφάσιστη και αδρανής· αλλά όταν η νίκη είναι σίγουρη
θα την οικειοποιηθεί, θα καλέσει τους εργάτες να συμπεριφερθούν
με τάξη, και θα αποκλείσει το προλεταριάτο από τους
καρπούς της νίκης. ... η κυριαρχία/διακυβέρνηση των αστών δημοκρατών, από την
πρώτη κιόλας στιγμή, θα φέρει μέσα της τους σπόρους της δικής της καταστροφής,
και η επακόλουθη εκτόπισή τους από το προλεταριάτο
θα καταστεί σημαντικά ευκολότερη..

Μαρξ, Ομιλία της Κεντρικής Επιτροπής στον Κομμουνιστικό Σύνδεσμο
(https://www.marxists.org/archive/marx/works/1847/communist-league/1850-ad1.htm) (1850)

<nb eidoj="revolution"/>Η επανάσταση σημείωσε πρόοδο, όχι με τα άμεσα τραγικοκωμικά της
επιτεύγματα αλλά με τη δημιουργία μιας ισχυρής, ενωμένης
αντεπανάστασης, ενός αντιπάλου στη μάχη με τον οποίο το κόμμα της ανατροπής
ωρίμασε σε ένα πραγματικά επαναστατικό κόμμα.

Μαρξ, Ταξική πάλη στη Γαλλία (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1850/class-straggles-france/index.htm) (1850)

<nb eidoj="revolution"/>Οι επαναστάσεις είναι οι ατμομηχανές της ιστορίας.

Ταξική πάλη στη Γαλλία (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1850/class-struggles-france/ch03.htm#locomotives) (1850)

Το χειρότερο πράγμα που μπορεί να συμβεί σε έναν αρχηγό ενός ακραίου κόμματος είναι να
να αναγκαστεί να αναλάβει μια κυβέρνηση σε μια εποχή που το κίνημα
δεν είναι ακόμη ώριμο για την κυριαρχία της τάξης που εκπροσωπεί,
και για την υλοποίηση των μέτρων που θα υπονοούσε αυτή η κυριαρχία...

Ένγκελς, Ο Αγροτικός Πόλεμος στη Γερμανία (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1850/peasant-war-germany/ch06.htm) (1850)

Ο δημοκρατικοί μικροαστοί, κάθε άλλο παρά θέλουν να μεταμορφώσουν
ολόκληρη την κοινωνία προς το συμφέρον των επαναστατών προλετάριων,
φιλοδοξούν μόνο να κάνουν την υπάρχουσα κοινωνία όσο πιο ανεκτή γίνεται για τον εαυτό τους.
... Η κυριαρχία του κεφαλαίου πρέπει να αντιμετωπιστεί περαιτέρω,
εν μέρει με την περιστολή του δικαιώματος κληρονομιάς και εν μέρει με
τη μεταφορά όσο το δυνατόν περισσότερων θέσεων εργασίας στο κράτος.
Όσον αφορά τους εργάτες, ένα πράγμα, πάνω απ' όλα, είναι σίγουρο:
θα παραμείνουν μισθωτοί εργάτες όπως πριν. Ωστόσο, οι δημοκρατικοί
μικροαστοί θέλουν καλύτερους μισθούς και ασφάλεια για τους εργάτες·
με λίγα λόγια, ελπίζουν να δωροδοκήσουν τους εργάτες...

Μαρξ & Ένγκελς, Ομιλία στην Κεντρική Επιτροπή της Κομμουνιστικής
Λίγκας (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1847/communist-league/1850-ad1.htm) (1850)

Ο Χέγκελ παρατηρεί κάπου ότι όλα τα μεγάλα κοσμοϊστορικά γεγονότα και
πρόσωπα εμφανίζονται, τρόπον τινά, δύο φορές. Ξέχασε να προσθέσει: την πρώτη
φορά ως *τραγωδία*, τη δεύτερη φορά ως *φάρσα*.

Μαρξ, Δέκατη όγδοη Μπρυμέρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1852/18th-brumaire/ch01.htm) (1852)

<nb eidoj="determinism"/>Οι άνθρωποι φτιάχνουν την ιστορία τους, αλλά δεν την κάνουν όπως θέλουν·
δεν την φτιάχνουν κάτω από συνθήκες που επιλέγουν οι ίδιοι, αλλά υπό
ήδη υπάρχουσες συνθήκες, δεδομένες και μεταδοσμένες από το παρελθόν.
Η παράδοση όλων των νεκρών γενεών βαραίνει σαν εφιάλτης
στα μυαλά των ζωντανών.

Μαρξ, Δέκατη όγδοη Μπρυμέρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1852/18th-brumaire/ch01.htm) (1852)

... η μεγάλη μάζα του γαλλικού έθνους σχηματίζεται από την απλή προσθήκη
ομόλογων μεγεθών, όπως οι πατάτες σε ένα σάκο σχηματίζουν ένα σάκο
πατάτες.

Μαρξ, Δέκατη όγδοη Μπρυμέρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1852/18th-brumaire/ch07.htm#s1) (1852)

Αλλά η επανάσταση είναι ολοσχερής. Ακόμα ταξιδεύει μέσα
από το καθαρτήριο. Εκτελεί το έργο της μεθοδικά. ... Και όταν έχει
ολοκληρώσει αυτό το δεύτερο μισό των προκαταρκτικών εργασιών της, η Ευρώπη θα
σηκωθεί από τη θέση της και θα αναφωνήσει με αγαλλίαση:
Καλό λαγούμι, γέρο τυφλοπόντικα!

Μαρξ, Δέκατη όγδοη Μπρυμέρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1852/18th-brumaire/ch07.htm#staterev) (1852)

<nb eidoj="beyond"/>Και τώρα όσον αφορά εμένα, δεν μου οφείλεται καμία πίστωση για την ανακάλυψη της
ύπαρξης των τάξεων στη σύγχρονη κοινωνία ή της μεταξύ τους πάλης.
Πολύ πριν από εμένα αστοί ιστορικοί είχαν περιγράψει την ιστορική
εξέλιξη αυτής της ταξικής πάλης, και οι αστοί οικονομολόγοι, την
οικονομική ανατομία των τάξεων. Αυτό που έκανα εγώ, το οποίο ήταν νέο, ήταν να αποδείξω:
(1) ότι η ύπαρξη των τάξεων συνδέεται μόνο με
καθέκαστες, ιστορικές φάσεις στην ανάπτυξη της παραγωγής,
(2) ότι η ταξική πάλη οδηγεί αναγκαστικά στη δικτατορία του
προλεταριάτου,
(3) ότι αυτή η ίδια η δικτατορία συνιστά μόνο τη μετάβαση
στην κατάργηση όλων των τάξεων και σε μια αταξική κοινωνία.

Marx, Letter to Weydemeyer (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1852/letters/52_03_05-ab.htm) (1852)

Η ιστορία είναι ο δικαστής -- ο δήμιός της, ο προλετάριος.

Marx, Speech at Anniversary of *The People’s Paper* (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1856/04/14.htm) (1856)

Οι Αφγανοί είναι μια γενναία, ανθεκτική και ανεξάρτητη φυλή· ακολουθούν
ποιμενικές ή αγροτικές ασχολίες μόνο ... Με αυτούς ο πόλεμος είναι ένας
ενθουσιασμός και μια ανακούφιση από τη μονότονη ενασχόληση των βιομηχανικών
επιδιώξεων.

Ένγκελς, Για το Αφγανιστάν (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/afghanistan/index.htm) (1857)

<nb eidoj="intersubjectivity" det="political_animal"/>Το ανθρώπινο ον είναι με την κυριολεκτική έννοια ένα *πολιτικό ζώο*
όχι απλώς ένα αγελαίο (gregarious) ζώο, αλλά ένα ζώο που μπορεί να εξατομικευτεί
μόνο στο μέσο της κοινωνίας. Παραγωγή από ένα απομονωμένο
άτομο έξω από την κοινωνία ... είναι τόσο παράλογη όσο και η
ανάπτυξη της γλώσσας χωρίς άτομα που ζουν *μαζί* και
μιλούν μεταξύ τους.

Marx, The Grundrisse (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/grundrisse/ch01.htm#loc1) (1857)

<nb eidoj="method"/>Φαίνεται ότι είναι σωστό να ξεκινήσουμε με το πραγματικό και το συγκεκριμένο, με
την πραγματική προϋπόθεση, έτσι να ξεκινήσουμε, στα οικονομικά, με π.χ. τον
πληθυσμό, που είναι το θεμέλιο και το αντικείμενο της συνολικής
κοινωνικής πράξης της παραγωγής. Ωστόσο, με μια πιο προσεκτική εξέταση αυτό αποδεικνύεται
ψευδές. Ο πληθυσμός είναι μια *αφαίρεση* αν αφήσω έξω, για
για παράδειγμα, τις τάξεις από τις οποίες αποτελείται. ... αν ξεκινούσα
με τον πληθυσμό, αυτή θα ήταν μια χαοτική αντίληψη του
όλου, και τότε, μέσω περαιτέρω προσδιορισμού, θα κινούμουν
αναλυτικά προς όλο και πιο απλές έννοιες, από το φανταστικό
συγκεκριμένο προς όλο και πιο λεπτές αφαιρέσεις μέχρι να φτάσω
στους απλούστερους προσδιορισμούς. Από εκεί το ταξίδι θα έπρεπε να
επαναληφθεί ανάποδα, μέχρι που τελικά να φτάσω ξανά στον πληθυσμό, αλλά
αυτή τη φορά όχι ως χαοτική σύλληψη ενός συνόλου (whole), αλλά ως μια πλούσια
ολότητα (totality) πολλών προσδιορισμών και σχέσεων.

Marx, The Grundrisse (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/grundrisse/ch01.htm#loc3) (1857)

<nb eidoj="method"/>Η ανθρώπινη ανατομία περιέχει ένα κλειδί για την ανατομία του πιθήκου.

Marx, The Grundrisse (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/grundrisse/ch01.htm#p109) (1857)

Σε όλες τις μορφές κοινωνίας υπάρχει ένα συγκεκριμένο είδος παραγωγής
που υπερισχύει των υπολοίπων, ... ένας γενικός φωτισμός που
λούζει όλα τα άλλα χρώματα και τροποποιεί την ιδιαιτερότητά τους.

Marx, The Grundrisse (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/grundrisse/ch01.htm#p107) (1857)

Οι σχέσεις προσωπικής εξάρτησης είναι οι πρώτες κοινωνικές μορφές, στις οποίες
η ανθρώπινη παραγωγική ικανότητα αναπτύσσεται μόνο σε μικρό βαθμό και σε
απομονωμένα σημεία. Η προσωπική ανεξαρτησία, βασισμένη σε αντικειμενική εξάρτηση,
είναι η δεύτερη μεγάλη μορφή, στην οποία ένα σύστημα γενικού
κοινωνικού μεταβολισμού, των καθολικών σχέσεων, των ολόπλευρων αναγκών, και των
καθολικών ικανοτήτων σχηματίζεται για πρώτη φορά. Η ελεύθερη
ατομικότητα, βασισμένη στην καθολική ανάπτυξη των ατόμων και
στην υπόταξή τους της κοινοτικής, κοινωνικής τους παραγωγικότητας, ως
του κοινωνικού πλούτου τους, είναι το τρίτο στάδιο.

Marx, The Grundrisse (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/grundrisse/ch03.htm) (1857)

Η κοινωνία δεν αποτελείται από άτομα, αλλά εκφράζει το άθροισμα των
αλληλοσυσχετίσεων, τις σχέσεις μέσα στις οποίες βρίσκονται αυτά τα άτομα.

Marx, The Grundrisse (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/grundrisse/ch05.htm#individuals) (1857)

<nb eidoj="beyond"/>Το κεφάλαιο και η εργασία σχετίζονται μεταξύ τους εδώ όπως το χρήμα και το
εμπόρευμα· το πρώτο είναι η γενική μορφή πλούτου, το άλλο μόνο
η υπόσταση που προορίζεται για άμεση κατανάλωση. Η αδιάκοπη
προσπάθεια του κεφαλαίου για τη γενική μορφή του πλούτου οδηγεί την εργασία
πέρα από τα όρια της φυσικής της ευτέλειας, και έτσι δημιουργεί τα
υλικά στοιχεία για την ανάπτυξη της πλούσιας ατομικότητας
που είναι τόσο ολόπλευρη στην παραγωγή όσο και στην κατανάλωσή της, και
της οποίας η εργασία επίσης δεν εμφανίζεται πλέον ως εργασία, αλλά ως η
πλήρης ανάπτυξη της ίδιας της δραστηριότητας, στην οποία η φυσική αναγκαιότητα
στην άμεση μορφή της έχει εξαφανιστεί· γιατί η φυσική ανάγκη
αντικαταστάθηκε από την ιστορικά παραγόμενη ανάγκη. Γι' αυτό το *κεφάλαιο είναι*
*παραγωγικό· δηλαδή μια ουσιαστική σχέση για την ανάπτυξη των*
*κοινωνικών παραγωγικών δυνάμεων.* Παύει να υπάρχει ως τέτοιο μόνο όπου η
ανάπτυξη αυτών των παραγωγικών δυνάμεων των ίδιων συναντά το
εμπόδιο της στο ίδιο το κεφάλαιο.

Marx, The Grundrisse (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/grundrisse/ch06.htm#iiic) (1857)

H αμοιβή του απλού στρατιώτη μειώνεται στο ελάχιστο, και
καθορίζεται απλά από το κόστος παραγωγής που απαιτείται για την προμήθεια του.
Αλλά, ανταλλάσσει την εκτέλεση των υπηρεσιών του όχι με *κεφάλαιο*,
αλλά με τα έσοδα του κράτους.
Στην ίδια την αστική κοινωνία, κάθε ανταλλαγή προσωπικών υπηρεσιών για
εισόδημα, συμπεριλαμβανομένης της εργασίας για προσωπική κατανάλωση, το μαγείρεμα, το ράψιμο
κ.λπ., οι εργασίες κήπου κ.λπ., μέχρι και όλες οι μη παραγωγικές
τάξεις, δημόσιοι υπάλληλοι, γιατροί, δικηγόροι, λόγιοι κ.λπ.
ανήκουν σε αυτή τη ρουμπρίκα, σε αυτήν την κατηγορία. Όλοι οι ταπεινοί υπηρέτες
κ.λπ. Μέσω των υπηρεσιών τους -- συχνά εξαναγκασμένων -- όλοι αυτοί οι εργάτες,
από τον κατώτερο στον ανώτερο, αποκτούν για τον εαυτό τους ένα μερίδιο του
πλεονασματικού προϊόντος, των *εσόδων* του καπιταλιστή.
Αλλά δεν περνάει από το νου κανενός να σκεφτεί ότι μέσω της
ανταλλαγής των εσόδων του για τέτοιες υπηρεσίες, δηλαδή μέσω ιδιωτικής
κατανάλωσης, ο καπιταλιστής θέτει τον εαυτό του ως καπιταλιστή. Μάλλον αυτός
ξοδεύει έτσι τους καρπούς του κεφαλαίου του. Δεν αλλάζει τη
φύση της σχέσης, ότι οι αναλογίες στις οποίες το εισόδημα
ανταλλάσσεται με αυτό το είδος ζωντανής εργασίας, καθορίζονται οι ίδιες
από τους γενικούς νόμους της παραγωγής.

Marx, The Grundrisse (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/grundrisse/ch09.htm) (1857)

Για παράδειγμα, όταν ο χωρικός παίρνει έναν περιπλανώμενο ράφτη, του είδους
που υπήρχε στο παρελθόν, στο σπίτι του, και του δίνει το
υλικό για να φτιάξει ρούχα. ... Ο άνθρωπος που παίρνει το ύφασμα που του
προμήθευσα, και μου κάνει ένα ρούχο από αυτό, δίνει σε
εμένα μια αξία χρήσης. Αλλά αντί να τη δώσει απευθείας σε αντικειμενική μορφή,
τη δίνει με τη μορφή δραστηριότητας. Του δίνω μια ολοκληρωμένη αξία
χρήσης· ολοκληρώνει μια άλλη για μένα. Η διαφορά μεταξύ των προηγούμενης,
αντικειμενοποιημένης εργασίας και της ζωντανής, η παρούσα εργασία εμφανίζεται εδώ ως μια
απλώς τυπική διαφορά μεταξύ των διαφορετικών *χρόνων* της εργασίας,
τη μια στιγμή στον παρακείμενο και την άλλη στον ενεστώτα.

Marx, The Grundrisse (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/grundrisse/ch09.htm) (1857)

Ο διαχωρισμός των *δημόσιων έργων* από το κράτος και η μεταφορά τους
στον τομέα των έργων που αναλαμβάνει το ίδιο το κεφάλαιο, δείχνει
τον βαθμό στον οποίο η πραγματική κοινότητα έχει συγκροτηθεί στη
μορφή του κεφαλαίου.

Marx, The Grundrisse (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/grundrisse/ch10.htm) (1857)

<nb eidoj="historical_materialism"/>Στην κοινωνική παραγωγή της ύπαρξής τους οι άνθρωποι μπαίνουν αναπόφευκτα
σε καθορισμένες σχέσεις, που είναι ανεξάρτητες από τη θέλησή τους, δηλαδή σε
σχέσεις παραγωγής κατάλληλες για ένα δεδομένο στάδιο της
ανάπτυξης των υλικών δυνάμεων παραγωγής τους. Το σύνολο
αυτών των σχέσεων παραγωγής συνιστούν την οικονομική δομή της
κοινωνίας, το πραγματικό θεμέλιο, πάνω στο οποίο προκύπτει ένα νομικό και πολιτικό
εποικοδόμημα και στο οποία αντιστοιχούν καθορισμένες μορφές κοινωνικής
συνείδησης.

Μαρξ, Πρόλογος στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1859/critique-pol-economy/preface.htm#005) (1859)

<nb eidoj="historical_materialism"/>Ο τρόπος παραγωγής της υλικής ζωής καθορίζει την κοινωνική,
πολιτική και πνευματική διαδικασία της ζωής γενικότερα. Δεν είναι η
συνείδηση ​​των ανθρώπων που καθορίζει την ύπαρξή τους, αλλά,
αντίθετα, το *κοινωνικό τους είναι που καθορίζει τη συνείδησή τους*.

Μαρξ, Πρόλογος στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1859/critique-pol-economy/preface.htm#005) (1859)

<nb eidoj="historical_materialism"/>Σε ένα ορισμένο στάδιο ανάπτυξης, οι υλικές παραγωγικές δυνάμεις της
κοινωνίας έρχονται σε σύγκρουση με τις υπάρχουσες σχέσεις παραγωγής
ή -- αυτό απλώς εκφράζει το ίδιο πράγμα με νομικούς όρους -- με τις
σχέσεις ιδιοκτησίας στο πλαίσιο των οποίων έχουν λειτουργήσει
μέχρι τώρα. Από μορφές ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων αυτές
οι σχέσεις μετατρέπονται σε δεσμά τους. Τότε αρχίζει μια εποχή κοινωνικής
επανάστασης. Οι αλλαγές στην οικονομική βάση οδηγούν νωρίτερα ή
αργότερα στη μεταμόρφωση ολόκληρου του τεράστιου εποικοδομήματος.

Μαρξ, Πρόλογος στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1859/critique-pol-economy/preface.htm#005) (1859)

<nb eidoj="historical_materialism"/>Κατά τη μελέτη τέτοιων μετασχηματισμών είναι πάντα αναγκαίο να
διακρίνουμε μεταξύ του υλικού μετασχηματισμού των οικονομικών
συνθηκών παραγωγής, οι οποίες μπορούν να προσδιοριστούν με την ακρίβεια
των φυσικών επιστημών, και των νομικών, πολιτικών, θρησκευτικών, καλλιτεχνικών ή
φιλοσοφικών, εν ολίγοις, ιδεολογικών μορφών στις οποίες οι άνθρωποι
συνειδητοποιούν αυτή τη σύγκρουση και τη διεξάγουν.

Μαρξ, Πρόλογος στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1859/critique-pol-economy/preface.htm#006) (1859)

<nb eidoj="historical_materialism"/>Καμία κοινωνική τάξη δεν καταστρέφεται ποτέ πριν αναπτυχθούν όλες οι παραγωγικές δυνάμεις
για τις οποίες αυτή επαρκεί, και νέες ανώτερες
σχέσεις παραγωγής δεν αντικαθιστούν ποτέ τις παλαιότερες πριν
να έχουν ωριμάσει οι υλικές συνθήκες της ύπαρξής τους στο πλαίσιο της
παλιάς κοινωνίας. Έτσι, η ανθρωπότητα αναπόφευκτα θέτει στον εαυτό της μόνο τέτοια καθήκοντα
που είναι σε θέση να λύσει, αφού η πιο προσεκτική εξέταση θα δείχνει πάντα
ότι το ίδιο το πρόβλημα προκύπτει μόνο όταν οι υλικές συνθήκες για
τη λύση του είναι ήδη παρούσες ή τουλάχιστον σε πορεία σχηματισμού.

Μαρξ, Πρόλογος στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1859/critique-pol-economy/preface.htm) (1859)

Σε κάθε κοινωνικό σχηματισμό υπάρχει ένας συγκεκριμένος κλάδος παραγωγής
που καθορίζει τη θέση και τη σημασία όλων των άλλων, και
οι σχέσεις που επικρατούν σε αυτόν τον κλάδο καθορίζουν επίσης ανάλογα τις
σχέσεις όλων των άλλων κλάδων. Είναι σαν το φως μιας
ιδιαίτερης απόχρωσης να έπεφτε σε όλα, δίνοντας τόνο σε όλα τα άλλα χρώματα,
τροποποιώντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους.

Μαρξ, Πρόλογος στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1859/critique-pol-economy/appx1.htm#p211) (1859)

Προσπάθησα να διαλύσω την παρεξήγηση που προέκυψε από την
εντύπωση ότι με τον όρο «κόμμα» (party) εννοούσα μια «Λίγκα» (League) που έληξε οκτώ
χρόνια πριν, ή μια συντακτική επιτροπή (editorial board) που διαλύθηκε δώδεκα χρόνια
πριν. Λέγοντας κόμμα, εννοούσα το κόμμα με την ευρεία ιστορική έννοια.

Marx, Letter to Freiligrath, 29 Φεβρουαρίου 1860 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1860/letters/60_02_29.htm) (1860)

Ένας φιλόσοφος παράγει ιδέες, ένας ποιητής ποιήματα, ένας κληρικός κηρύγματα, ένας
καθηγητής compendia {συλλογές, επιτομές} και ούτω καθεξής. Ένας εγκληματίας παράγει εγκλήματα. Αν
ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά στη σύνδεση μεταξύ αυτού του τελευταίου κλάδου
παραγωγής και της κοινωνίας συνολικά, θα απαλλαγούμε από πολλές
προκαταλήψεις. Ο εγκληματίας παράγει όχι μόνο εγκλήματα αλλά και ποινικό
δίκαιο, και μαζί με αυτό και τον καθηγητή που δίνει διαλέξεις για το ποινικό
δίκαιο, και επιπλέον αυτού, την αναπόφευκτη συλλογή (compendium) στην οποία
αυτός ο ίδιος καθηγητής ρίχνει τις διαλέξεις του στη γενική αγορά ως
«εμπορεύματα».

Marx, Theories of Surplus Value (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1861/economic/ch33.htm) (1861)

<nb eidoj="polecon"/>Όλοι οι οικονομολόγοι μοιράζονται το λάθος της εξέτασης της υπεραξίας (surplus-value) όχι ως
τέτοιας, στην καθαρή της μορφή, αλλά στις ιδιαίτερες μορφές του κέρδους (profit) και της προσόδου (rent).

Marx, Theories of Surplus Value (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1863/theories-surplus-value/ch01.htm) (1863)

Μόνο ο στενόμυαλος/μικρόψυχος (small-minded) Γερμανός Φιλισταίος που μετρά την παγκόσμια ιστορία
με τον πήχη, και με βάση ό,τι τυχαίνει να πιστεύει ότι είναι «ενδιαφέρουσες ειδήσεις»,
θα μπορούσε να θεωρήσει ότι 20 χρόνια είναι κάτι παραπάνω από μια μέρα, όταν πρόκειται
για μεγάλες εξελίξεις αυτού του είδους, αν και αυτές μπορεί να ακολουθούνται από μέρες
μέσα στις οποίες συμπιέζονται 20 χρόνια.

Marx, Marx To Engels (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1863/letters/63_04_09.htm) (9 Απριλίου 1863)

Δεν νομίζω ότι θα μπορέσω να παραδώσω το χειρόγραφο του
πρώτου τόμου στο Αμβούργο πριν από τον Οκτώβριο. ... Δεν μπορώ να πάω στη Γενεύη.
Θεωρώ ότι αυτό που κάνω μέσα από αυτό το έργο είναι πολύ περισσότερο
σημαντικό για την εργατική τάξη από οτιδήποτε θα μπορούσα να κάνω
προσωπικά σε οποιοδήποτε συνέδριο.

Marx, Letter to Kugelmann (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1866/letters/66_08_23.htm) (1866)

<nb eidoj="commodity"/>Ο πλούτος εκείνων των κοινωνιών στις οποίες ο καπιταλιστικός τρόπος
παραγωγής επικρατεί, παρουσιάζεται ως «μια τεράστια συσσώρευση
εμπορευμάτων», η μονάδα του όντας ένα ενικό εμπόρευμα. Η έρευνά μας
πρέπει επομένως να ξεκινήσει με την ανάλυση ενός εμπορεύματος.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο Πρώτο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch01.htm#015) (1867)

<nb eidoj="unskilled_labour"/>Οι διαφορετικές αναλογίες στις οποίες βρίσκονται τα διαφορετικά είδη εργασίας
ανάγονται στην ανειδίκευτη εργασία ως πρότυπο (standard) τους, καθορίζονται από μια
κοινωνική διαδικασία που λαμβάνει χώρα πίσω από την πλάτη των παραγωγών και,
κατά συνέπεια, φαίνεται να έχει καθοριστεί από το έθιμο.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο Πρώτο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch01.htm#15a) (1867)

<nb eidoj="wealth"/>Η εργασία ... δεν είναι η μόνη πηγή υλικού πλούτου, δηλαδή των αξιών
χρήσης που παράγει. Όπως λέει ο William Petty, η εργασία είναι ο πατέρας του
υλικού πλούτου, η γη η μητέρα του.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο Πρώτο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch01.htm#054) (1867)

<nb eidoj="equality-commodity"/>Το μυστικό της έκφρασης της αξίας, δηλαδή, ότι όλα τα είδη
εργασίας είναι ίσα και ισοδύναμα, επειδή, και στο βαθμό που είναι
ανθρώπινη εργασία γενικά, δεν μπορεί να αποκρυπτογραφηθεί, μέχρι η έννοια της
ανθρώπινης ισότητας να έχει ήδη αποκτήσει τη σταθερότητα μιας δημοφιλούς
προκατάληψης. Αυτό, ωστόσο, είναι δυνατό μόνο σε μια κοινωνία στην οποία
η μεγάλη μάζα του προϊόντος της εργασίας παίρνει τη μορφή εμπορευμάτων,
στην οποία, κατά συνέπεια, η κυρίαρχη σχέση μεταξύ ανθρώπου και ανθρώπου,
είναι αυτή των ιδιοκτητών εμπορευμάτων.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο Πρώτο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch01.htm#137) (1867)

<nb eidoj="commodity"/>Ένα εμπόρευμα φαίνεται, εκ πρώτης όψεως, ένα πολύ απλό πράγμα, και
εύκολα κατανοητό. Η ανάλυσή του δείχνει ότι είναι, στην πραγματικότητα, πολύ
παράξενο πράγμα, που αφθονεί σε μεταφυσικές λεπτολογίες και θεολογικές
αποχρώσεις.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο Πρώτο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch01.htm#198) (1867)

... η ύπαρξη των πραγμάτων ως εμπορεύματα και η σχέση αξίας (value-relation)
ανάμεσα στα προϊόντα της εργασίας που τα σφραγίζει ως εμπορεύματα,
δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με τις φυσικές τους ιδιότητες (physical properties) και
με τις υλικές σχέσεις (material relations) που απορρέουν από αυτές. Υπάρχει μια
ορισμένη κοινωνική σχέση (social relation) μεταξύ των ανθρώπων, που παίρνει, στα μάτια τους,
τη φανταστική μορφή μιας *σχέσης μεταξύ πραγμάτων*. ... Αυτό καλώ
*Φετιχισμό*... των εμπορευμάτων.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο Πρώτο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch01.htm#204) (1867)

Οι στοχασμοί του ανθρώπου για τις μορφές της κοινωνικής ζωής και κατά συνέπεια,
επίσης, η επιστημονική του ανάλυση αυτών των μορφών, παίρνει μια πορεία
ευθέως *αντίθετη* από αυτήν της πραγματικής ιστορικής τους εξέλιξης.
Ξεκινά, *post festum* {μετά το συμπόσιο / πολύ αργά, ή μετά το γεγονός}, με τα αποτελέσματα της διαδικασίας της
εξέλιξης έτοιμα μπροστά του.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο Πρώτο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch01.htm#211) (1867)

<nb eidoj="commodity"/>Οι κατηγορίες της αστικής οικονομίας αποτελούνται από παρόμοιες μορφές.
Είναι μορφές σκέψης που εκφράζουν με κοινωνική εγκυρότητα τις συνθήκες
και τις σχέσεις ενός ορισμένου, ιστορικά καθορισμένου τρόπου
παραγωγής, δηλαδή, της παραγωγής εμπορευμάτων. Όλο το μυστήριο
των εμπορευμάτων, όλη η μαγεία και η νεκρομαντεία που περιβάλλει το
τα προϊόντα της εργασίας στο βαθμό που παίρνουν τη μορφή εμπορευμάτων,
εξαφανίζεται επομένως, μόλις φτάσουμε σε άλλες μορφές παραγωγής.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο Πρώτο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch01.htm#212) (1867)

<nb eidoj="polecon"/>Η Πολιτική Οικονομία έχει πράγματι αναλύσει, έστω και ατελώς, την αξία
και το μέγεθός της, και έχει ανακαλύψει τι κρύβεται κάτω από αυτές τις μορφές.
Αλλά ποτέ δεν έθεσε το ερώτημα γιατί η εργασία αναπαριστάνεται
από την αξία του προϊόντος της, και ο χρόνος εργασίας από το μέγεθος αυτής της
αξίας. Αυτές οι φόρμουλες, που φέρουν ανεξίτηλα χαραγμένο πάνω τους
το γεγονός ότι ανήκουν σε μια κατάσταση της κοινωνίας, όπου
η διαδικασία παραγωγής έχει την κυριαρχία πάνω στον άνθρωπο, αντί να
ελέγχεται από αυτόν, τέτοιες φόρμουλες εμφανίζονται στην αστική
διανόηση να είναι μια αυτονόητη αναγκαιότητα που επιβάλλει η Φύση
όσο και η ίδια η παραγωγική εργασία.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο Πρώτο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch01.htm#222) (1867)

<nb eidoj="intersubjectivity"/>Είναι με τον άνθρωπο όπως και με τα εμπορεύματα. Εφόσον δεν έρχεται στον κόσμο
ούτε με έναν καθρέφτη στο χέρι, ούτε ως ένας Φιχτιανός
φιλόσοφος, στον οποίο αρκεί το «εγώ είμαι εγώ», ο άνθρωπος πρώτα βλέπει και
αναγνωρίζει τον εαυτό του στους άλλους ανθρώπους. Ο Πέτρος δημιουργεί τη δική του
ταυτότητα ως ένας άνθρωπος, συγκρίνοντας πρώτα τον εαυτό του με τον Παύλο ως κάποιον του
ίδιου είδους. Και έτσι ο Παύλος, ακριβώς όπως στέκεται μέσα στην παυλιανή του
προσωπικότητα, γίνεται για τον Πέτρο ο τύπος του γένους *homo*.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο Πρώτο (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch01.htm#19) (1867)

<nb eidoj="ideal"/>Η τιμή ή η χρηματική μορφή των εμπορευμάτων είναι, όπως η μορφή της αξίας τους
γενικά, μια μορφή αρκετά διαφορετική από την ψηλαφητή σωματική τους μορφή·
είναι επομένως μια καθαρά ιδεατή ή νοητική μορφή.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο 3 (https://www.marxists.org/>
archive/marx/works/1867-c1/ch03.htm#a3) (1867)

Η σύγχρονη κοινωνία, η οποία, αμέσως μετά τη γέννησή της,
τράβηξε τον Πλούτο από τα
έγκατα της γης, πιάνοντάς τον από τα μαλλιά, χαιρετίζει το χρυσό ως το
Άγιο Δισκοπότηρο της, ως την αστραφτερή ενσάρκωση της ίδιας της αρχής της
δικής της ζωής.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο 3 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch03.htm#a44) (1867)

<nb eidoj="miser"/>Ενώ ο τσιγκούνης (miser) είναι απλώς ένας καπιταλιστής που έχει τρελαθεί, ο καπιταλιστής είναι ένας
ορθολογικός τσιγκούνης.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο 4 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch04.htm#9a) (1867)

<nb eidoj="capital"/>Το κεφάλαιο είναι χρήμα: Το κεφάλαιο είναι εμπορεύματα. ... Επειδή είναι αξία,
έχει αποκτήσει την απόκρυφη ποιότητα να μπορεί να προσθέτει αξία
στον εαυτό του. Γεννά ζωντανούς απογόνους ή, τουλάχιστον, γεννά
χρυσά αυγά.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο 4 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch04.htm#13a) (1867)

<nb eidoj="labour-nature"/>Η εργασία είναι, καταρχήν, μια διαδικασία στην οποία συμμετέχει τόσο ο άνθρωπος όσο και
η φύση, και στην οποία ο άνθρωπος ξεκινά από μόνος του,
ρυθμίζει και ελέγχει τις υλικές αντιδράσεις μεταξύ του ίδιου και
της Φύσης. Αντιτίθεται στη Φύση ως μια από τις δικές της δυνάμεις, ....

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο 7 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch07.htm) (1867)

<nb eidoj="capital" det="vampire"/>Ως καπιταλιστής, είναι μόνο προσωποποιημένο κεφάλαιο. Η ψυχή του είναι η ψυχή
του κεφαλαίου. Αλλά το κεφάλαιο έχει μία και μοναδική ώθηση ζωής, την τάση να
δημιουργεί αξία και υπεραξία, να κάνει τον σταθερό παράγοντα του, τα
μέσα παραγωγής, να απορροφούν τη μεγαλύτερη δυνατή ποσότητα υπερεργασίας.
Το κεφάλαιο είναι νεκρή εργασία, που, σαν βαμπίρ, ζει μόνο
με το να εκμυζεί ζωντανή εργασία, και όσο περισσότερο ζει, τόση περισσότερη εργασία εκμυζεί.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο 10 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch10.htm) (1867)

<nb eidoj="capital" det="vampire"/>Το κεφάλαιο είναι νεκρή εργασία, που, σαν βαμπίρ, ζει μόνο με την εκμύζηση
ζωντανής εργασίας, και ζει τόσο περισσότερο, όσο περισσότερη εργασία εκμυζεί. Ο
χρόνος κατά τον οποίο εργάζεται ο εργάτης, είναι ο χρόνος κατά τον οποίο
ο καπιταλιστής καταναλώνει την εργατική δύναμη που έχει αγοράσει από αυτόν.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο 10 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch10.htm#4a) (1867)

Στις Ηνωμένες Πολιτείες της Βόρειας Αμερικής, κάθε ανεξάρτητο κίνημα των
εργατών παρέλυε όσο η δουλεία παραμόρφωνε ένα μέρος της
Δημοκρατίας (Republic). Η εργασία δεν μπορεί να χειραφετηθεί στο λευκό δέρμα
όπου στο μαύρο είναι μαρκαρισμένη (branded^*).

^* Ο Μαρξ χρησιμοποιεί αυτόν τον όρο για να υπογραμμίσει το γεγονός ότι οι
μαύροι δούλοι ήταν σωματικά «μαρκαρισμένοι» .

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο 10 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch10.htm#161a) (1867)

Σε κάθε χρηματιστηριακή (stockjobbing) απάτη όλα γνωρίζουν ότι κάποια στιγμή ή
άλλη η συντριβή πρέπει να έρθει, αλλά όλα ελπίζουν ότι αυτή θα πλήξει
το κεφάλι του γείτονά του, αφού πρώτα το ίδιο έχει πιάσει τη βροχή του
χρυσού και την έχει τοποθετήσει σε ασφαλές μέρος. Après moi le deluge!^* είναι το σύνθημα
κάθε καπιταλιστή και κάθε καπιταλιστικού έθνους. Επομένως το Κεφάλαιο δεν
ενδιαφέρεται για την υγεία ή τη διάρκεια ζωής του εργάτη, εκτός
υπό τον εξαναγκασμό της κοινωνίας.

^* Η φράση "Après moi, le déluge!" («Μετά από εμένα, ο κατακλυσμός!») αποδίδεται
στον Λουδοβίκο ΙΕ' της Γαλλίας (Louis XV). Πιθανολογείται ότι την είπε είτε ο ίδιος είτε η ερωμένη
του, Μαντάμ ντε Πομπαντούρ (Madame de Pompadour), εκφράζοντας μια αδιάφορη ή
μοιρολατρική στάση απέναντι στις συνέπειες των πράξεών του ή στην επικείμενη κατάρρευση της
μοναρχίας μετά τη βασιλεία του.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο 10
(https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch10.htm#80a) (1867)

<nb eidoj="machinery"/>... τα μηχανήματα αύξησαν πολύ τον αριθμό των ευκατάστατων αργόσχολων.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο 15 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch15.htm#n1) (1867)

<nb eidoj="wealth"/>Η καπιταλιστική παραγωγή, επομένως, αναπτύσσει την τεχνολογία, και τον
συνδυασμό διάφορων διαδικασιών σε ένα κοινωνικό σύνολο, μόνο με την
απομύζηση των αρχικών πηγών κάθε πλούτου -- του εδάφους και του εργάτη.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο 15 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch15.htm#a245) (1867)

.. ένας δάσκαλος είναι παραγωγικός εργάτης όταν, επιπλέον
από το να παιδεύει τα κεφάλια των μαθητών του, εργάζεται σαν άλογο για να
πλουτίσει τον ιδιοκτήτη του σχολείου. Ότι ο τελευταίος έχει επενδύσει το
κεφάλαιο του σε ένα εργοστάσιο διδασκαλίας, αντί σε ένα εργοστάσιο αλλαντικών,
δεν αλλάζει τη σχέση.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο 16 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch16.htm) (1867)

Στην επίπεδη πεδιάδα, οι απλοί τύμβοι μοιάζουν με λόφους· και η ανόητη
επιπεδότητα της παρούσας αστικής τάξης πρέπει να μετρηθεί με το
υψόμετρο των μεγάλων διανοιών της..

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο 16 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch16.htm#12a) (1867)

<nb eidoj="polecon"/>Αυτό που έρχεται απευθείας πρόσωπο με πρόσωπο με τον κάτοχο του χρήματος
στην αγορά, στην πραγματικότητα δεν είναι η εργασία, αλλά ο εργάτης. Αυτό που ο
τελευταίος πουλάει είναι η εργατική του δύναμη. Μόλις η εργασία του αρχίσει στην
πραγματικότητα, έχει ήδη πάψει να του ανήκει· δεν μπορεί επομένως
να πουληθεί πια από αυτόν. Η εργασία είναι η υπόσταση και το εγγενές
μέτρο της αξίας, αλλά από μόνη της δεν έχει αξία. ... Ότι στην
εμφάνισή τους τα πράγματα συχνά αναπαριστάνουν τον εαυτό τους με ανεστραμμένη μορφή είναι
αρκετά γνωστό σε κάθε επιστήμη εκτός από την Πολιτική Οικονομία.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο 19 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch19.htm#5a) (1867)

Η αύξηση της τιμής της εργασίας, ως συνέπεια της συσσώρευσης
του κεφαλαίου, σημαίνει μόνο, στην πραγματικότητα, ότι το μήκος και το βάρος της
χρυσής αλυσίδας που ο μισθωτός εργάτης έχει ήδη σφυρηλατήσει για τον εαυτό του, επιτρέπει
μια χαλάρωση της έντασης της.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο 25 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch25.htm#6a) (1867)

Σε τι αναλύεται η πρωταρχική συσσώρευση του κεφαλαίου, δηλ
η ιστορική γένεση του κεφαλαίου; ... στη διάλυση της
ιδιωτικής ιδιοκτησίας βασισμένης στην εργασία του ιδιοκτήτη της.

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο 32 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch32.htm) (1867)

<nb eidoj="beyond"/>Η συγκεντροποίηση των μέσων παραγωγής και η κοινωνικοποίηση της εργασίας
φτάνουν επιτέλους σε ένα σημείο που γίνονται ασυμβίβαστα με το
καπιταλιστικό τους περίβλημα. Έτσι το περίβλημα διασπάται. Η καμπάνα χτυπά
πένθιμα για την καπιταλιστική ιδιωτική ιδιοκτησία.
*Οι απαλλοτριωτές απαλλοτριώνονται.*

Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφάλαιο 32 (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch32.htm#1a) (1867)

... εδώ τα άτομα αντιμετωπίζονται μόνο στο βαθμό που είναι
προσωποποιήσεις οικονομικών κατηγοριών, ενσωματώσεις ιδιαίτερων
ταξικών σχέσεων και ταξικών συμφερόντων. Η στάση μου, από την οποία
η εξέλιξη της οικονομικής διαμόρφωσης της κοινωνίας θεωρείται ως μια
διαδικασία της φυσικής ιστορίας, μπορεί λιγότερο από κάθε άλλη να κάνει το
άτομο υπεύθυνο για σχέσεις των οποίων παραμένει κοινωνικά δημιούργημα,
όσο και να μπορεί υποκειμενικά να υψωθεί πάνω από αυτές.

Μαρξ, Πρόλογος στην πρώτη γερμανική έκδοση του κεφαλαίου (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/p1.htm) (1867)

Η χώρα που είναι πιο ανεπτυγμένη βιομηχανικά δείχνει μόνο, στην
λιγότερο ανεπτυγμένη, την εικόνα του δικού της μέλλοντος.

Μαρξ, Πρόλογος στην πρώτη γερμανική έκδοση του κεφαλαίου (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/p1.htm#1b) (1867)

<nb eidoj="woman"/>Είναι και η σύζυγός σας δραστήρια στη μεγάλη εκστρατεία χειραφέτησης των Γερμανίδων κυριών;
Νομίζω ότι οι Γερμανίδες πρέπει να ξεκινήσουν οδηγώντας τους
τους συζύγους τους στην αυτοχειραφέτηση.

Marx, Letter to Kugelmann (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1868/letters/68_12_05.htm) (1868)

<nb eidoj="woman"/>Όλα όσα γνωρίζουν οτιδήποτε από την ιστορία γνωρίζουν επίσης ότι οι μεγάλες κοινωνικές
επαναστάσεις είναι αδύνατες χωρίς τη γυναικεία ζύμωση. Η κοινωνική
πρόοδος μπορεί να μετρηθεί ακριβώς από την κοινωνική θέση του
ωραίου φύλου (fair sex) (συμπεριλαμβανομένου και του λιγότερο εντυπωσιακού).

Marx, Letter to Kugelmann (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1868/letters/68_12_12.htm) (1868)

Οι Άγγλοι έχουν στη διάθεσή τους όλες τις αναγκαίες υλικές
προϋποθέσεις για μια κοινωνική επανάσταση. Αυτό που τους λείπει είναι το πνεύμα
της γενίκευσης και του επαναστατικού πάθους. Μόνο το Γενικό
Συμβούλιο [της Διεθνούς] μπορεί να τους το παρέχει αυτό, και έτσι
να επιταχύνει ένα αληθινά επαναστατικό κίνημα εδώ και, κατά
συνέπεια, *παντού*.

Marx, Confidential Communication on Bakunin (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1870/03/28.htm) (1870)

<nb eidoj="beyond"/>Όμως η εργατική τάξη δεν μπορεί απλώς να *διατηρήσει* τον έτοιμο
κρατικό μηχανισμό και να τον χρησιμοποιήσει για τους δικούς της σκοπούς.

Μαρξ, Η Κομμούνα του Παρισιού (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1871/civil-war-france/ch05.htm#p221-years) (1871)

Αντί να αποφασίζει μια φορά στα τρία ή έξι χρόνια ποιο μέλος της
της άρχουσας τάξης θα παραποιεί τη βούληση του λαού στο Κοινοβούλιο, η καθολική
ψηφοφορία προοριζόταν να υπηρετεί το λαό, ....

Μαρξ, Η Κομμούνα του Παρισιού (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1871/civil-war-france/ch05.htm#p221-years) (1871)

Στα γερμανικά: ʽStatt einmal in drei oder sechs Jahren zu entscheiden,
welches Mitglied der herrschenden Klasse das Volk im Parlament ver-
und zertreten sollʹ ...

Μετάφραση του Ένγκελς στα γερμανικά (https://www.marxists.org/deutsch/archiv/marx-engels/1871/05/teil3.htm) (1891)

Είναι γενικά η μοίρα των εντελώς νέων ιστορικών δημιουργιών
να συγχέονται με τις αντίστοιχες παλαιότερων, ακόμη και ξεπερασμένων, μορφών
της κοινωνικής ζωής, με τις οποίες μπορεί να έχουν κάποια ομοιότητα.

Μαρξ, Η Κομμούνα του Παρισιού (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1871/civil-war-france/ch05.htm) (1871)

<nb eidoj="authority"/>Μια επανάσταση είναι σίγουρα ό,τι πιο εξουσιαστικό (authoritarian) υπάρχει·
είναι η πράξη με την οποία ένα μέρος του πληθυσμού επιβάλλει τη βούλησή του
στο άλλο μέρος με τουφέκια, ξιφολόγχες και κανόνια --
αυταρχικά μέσα, αν αυτά υπάρχουν καθόλου· και αν το νικητήριο
κόμμα δεν θα ήθελε να έχει πολεμήσει μάταια, θα έπρεπε να διατηρήσει αυτή
την κυβέρνηση μέσω του τρόμου που εμπνέουν τα όπλα στους
αντιδραστικούς. Θα άντεχε μια μέρα η Παρισινή Κομμούνα αν
δεν είχε κάνει χρήση αυτής της εξουσίας (authority) των ενόπλων κατά των
αστών; Δεν θα έπρεπε, αντίθετα, να την κατηγορήσουμε για το ότι
δεν την χρησιμοποίησε αρκετά ελεύθερα;

Engels, On Authority (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1872/10/authority.htm), (1872)

<nb eidoj="method"/>Φυσικά η μέθοδος παρουσίασης πρέπει να διαφέρει ως προς τη μορφή από αυτήν
της έρευνας. H τελευταία πρέπει να οικειοποιηθεί το υλικό λεπτομερώς, να
αναλύσει τις διαφορετικές μορφές ανάπτυξής του, να εντοπίσει την εσωτερική τους
σύνδεση. Μόνο αφού ολοκληρωθεί αυτή η εργασία, μπορεί η πραγματική κίνηση να
περιγραφεί επαρκώς. Αν αυτό γίνει με επιτυχία, αν η ζωή του
θέματος αντικατοπτρισθεί ιδεατά σαν σε καθρέφτη, τότε μπορεί
να φανεί σαν να είχαμε μπροστά μας μια απλή a priori κατασκευή.

Marx, Afterword to the Second German Edition of /Capital/ (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/p3.htm#inquiry) (1873)

<nb eidoj="method"/>Η διαλεκτική μου μέθοδος όχι μόνο διαφέρει από την εγελιανή, αλλά είναι
το άμεσο αντίθετό της. .... Μαζί του στέκεται με το κεφάλι. Θα
πρέπει να αναποδογυριστεί, αν θέλατε να ανακαλύψετε τον
λογικό πυρήνα μέσα στο μυστικιστικό κέλυφος.

Marx, Afterword to the Second German Edition of /Capital/ (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/p3.htm#method) (1873)

<nb eidoj="polecon" det="vulgar"/>Η Πολιτική Οικονομία μπορεί να παραμείνει επιστήμη μόνο εφόσον η ταξική
πάλη είναι λανθάνουσα ή εκδηλώνεται μόνο σε μεμονωμένα και σποραδικά
φαινόμενα. ... Στη Γαλλία και στην Αγγλία η αστική τάξη είχε
κατακτήσει την πολιτική εξουσία. Από δω και πέρα ​​η ταξική πάλη,
πρακτικά όσο και θεωρητικά, έπαιρνε όλο και περισσότερο
ειλικρινείς και απειλητικές μορφές. Ακούστηκε η καμπάνα θανάτου της επιστημονικής
αστικής οικονομίας. Δεν ήταν πλέον θέμα, αν
αυτό ή εκείνο το θεώρημα ήταν αλήθεια, αλλά αν ήταν χρήσιμο για το κεφάλαιο
ή επιβλαβές, συμφεροντολογικό ή μη, πολιτικά επικίνδυνο ή μη.
Στη θέση των αδιάφορων ερευνητών, προσλήφθηκαν μαχητές
βραβείων· στη θέση της γνήσιας επιστημονικής έρευνας, η κακή (bad)
συνείδηση ​​και η κακή (evil) πρόθεση της απολογητικής.

Marx, Afterword to the Second German Edition of /Capital/ (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/p3.htm) (1873)

<nb eidoj="method"/>Φυσικά η μέθοδος παρουσίασης πρέπει να διαφέρει ως προς τη μορφή από αυτήν
της έρευνας. H τελευταία πρέπει να οικειοποιηθεί το υλικό λεπτομερώς, να
αναλύσει τις διαφορετικές μορφές ανάπτυξής του, για να εντοπίσει την εσωτερική τους
σύνδεση. Μόνο αφού ολοκληρωθεί αυτή η εργασία, μπορεί να η πραγματική κίνηση να
περιγραφεί επαρκώς. Αν αυτό γίνει με επιτυχία, αν η ζωή του
θέματος αντικατοπτριστεί ιδεατά όπως σε καθρέφτη, τότε μπορεί
να φανεί σαν να είχαμε μπροστά μας μια απλή a priori κατασκευή.

Marx, Afterword to the Second German Edition of /Capital/ (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/p3.htm) (1873)

<nb eidoj="beyond"/>Η αστική τάξη είναι εξίσου αναγκαία προϋπόθεση για την
σοσιαλιστική επανάσταση όπως και το ίδιο το προλεταριάτο.

Μαρξ, Για τις κοινωνικές σχέσεις στη Ρωσία (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1874/refugee-literature/ch05.htm) (1874)

<nb eidoj="beyond"/>... τα ελαττώματα είναι αναπόφευκτα στην πρώτη φάση της κομμουνιστικής κοινωνίας
όπως είναι όταν έχει μόλις εμφανιστεί μετά από παρατεταμένους πόνους τοκετού από
την καπιταλιστική κοινωνία. *Το δικαίωμα δεν μπορεί ποτέ να είναι υψηλότερο από την οικονομική*
*δομή της κοινωνίας και της πολιτιστικής της ανάπτυξης, που εξαρτάται από αυτήν.*

Marx, Critique of the Gotha Program (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1875/gotha/ch01.htm) (1875)

<nb eidoj="beyond"/>Σε μια ανώτερη φάση της κομμουνιστικής κοινωνίας, ... μόνο τότε μπορεί ο
στενός ορίζοντας του αστικού δικαιώματος να διαγραφεί στο σύνολό του και η
κοινωνία να γράψει στα λάβαρά της: *Από το καθένα ανάλογα με τις ικανότητες του,*
*στο καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του!*

Marx, Critique of the Gotha Program (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1875/gotha/ch01.htm) (1875)

Είναι εντελώς αυτονόητο ότι, για να μπορέσει και μόνο να πολεμήσει,
η εργατική τάξη πρέπει να οργανωθεί στο εσωτερικό της χώρας *ως μια τάξη*, και ότι
η δική της χώρα είναι η άμεση αρένα του αγώνα της -- στο βαθμό που
η ταξική πάλη της είναι εθνική, όχι επί της ουσίας, αλλά, όπως λέει
το *Κομμουνιστικό Μανιφέστο*, «στη μορφή».

Marx, Critique of the Gotha Program (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1875/gotha/ch01.htm) (1875)

<nb eidoj="beyond"/>Ανάμεσα στην καπιταλιστική και την κομμουνιστική κοινωνία βρίσκεται η περίοδος της
επαναστατικής μεταμόρφωσης της μίας στην άλλη.
Σε αυτή αντιστοιχεί και μια πολιτική μεταβατική περίοδος κατά την οποία
το κράτος δεν μπορεί να είναι παρά η *επαναστατική δικτατορία του*
*προλεταριάτου*.

Marx, Critique of the Gotha Program (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1875/gotha/ch04.htm) (1875)

Κάθε βήμα πραγματικής κίνησης είναι πιο σημαντικό από δώδεκα προγράμματα.

Marx, Letter to Bracke (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1875/letters/75_05_05.htm) (1875)

Όλη η Δαρβινική θεωρία του αγώνα για την ύπαρξη είναι απλά
η μεταφορά από την κοινωνία στη έμβια φύση, της θεωρίας του Χομπς
του πολέμου όλων εναντίον όλων, και της αστικής οικονομικής
θεωρίας του ανταγωνισμού, μαζί με τη Μαλθουσιανή θεωρία του
πληθυσμού. Αφού επιτεύχθηκε αυτό το κατόρθωμα  -- (όπως υποδεικνύεται στο
(1) αμφισβητώ την ανεπιφύλακτη εγκυρότητά του, ειδικά όσον
αφορά τη Μαλθουσιανή θεωρία) -- οι ίδιες θεωρίες
μεταφέρονται ξανά από την οργανική φύση στην ιστορία και η
εγκυρότητα τους ως αιωνίων νόμων της ανθρώπινης κοινωνίας  διακηρύσσεται ως αποδεδειγμένη..

Marx, Enegls to Lavrov (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1875/letters/75_11_12.htm) (1875)

<nb eidoj="ecology"/>Ας μην κολακευόμαστε, ωστόσο, υπερβολικά για τις
ανθρώπινες νίκες μας επί της φύσης. Για κάθε τέτοια νίκη η φύση παίρνει τη δική της
εκδίκηση από εμάς. Κάθε νίκη, είναι αλήθεια, αρχικά φέρνει
τα αποτελέσματα που περιμέναμε, αλλά τη δεύτερη και τρίτη φορά
έχει αρκετά διαφορετικά, απρόβλεπτα αποτελέσματα τα οποία πολύ συχνά ακυρώνουν
τα πρώτα. Οι άνθρωποι που, στη Μεσοποταμία, την Ελλάδα, τη Μικρά Ασία και
αλλού, κατέστρεψαν τα δάση για να αποκτήσουν καλλιεργήσιμη γη, δεν
ονειρευόταν ποτέ ότι αφαιρώντας μαζί με τα δάση τα κέντρα
συλλογής και τις δεξαμενές υγρασίας, έθεταν τη βάση
για τη σημερινή ερημική κατάσταση αυτών των χωρών. Όταν οι Ιταλοί των
Άλπεων εξάντλησαν τα πευκοδάση στις νότιες πλαγιές, τόσο
προσεκτικά φυλαγμένα στις βόρειες πλαγιές, δεν είχαν ιδέα ότι
με αυτόν τον τρόπο έκοβαν τις ρίζες της γαλακτοβιομηχανίας
της περιοχή τους· είχαν ακόμη μικρότερη υποψία ότι έτσι
στερούσαν τις ορεινές πηγές τους από νερό στο μεγαλύτερο μέρος του
έτους, καθιστώντας δυνατό να ξεχυθούν ακόμη και οι πιο ορμητικοί
χείμαρροι στις πεδιάδες τις εποχές των βροχών. Αυτοί που διέδωσαν
την πατάτα στην Ευρώπη δεν γνώριζαν ότι με αυτούς τους αμυλώδεις
κονδύλους εξάπλωναν ταυτόχρονα τη scrofula {χοιράδωση, φυματίωση των λεμφαδένων}. Έτσι σε κάθε
βήμα, μας υπενθυμίζεται ότι σε καμία περίπτωση δεν κυβερνάμε τη φύση, όπως ο
κατακτητής ενός ξένου λαού, σαν κάποιος που στέκεται έξω
από τη φύση, αλλά ότι εμείς, με σάρκα, αίμα και εγκέφαλο, ανήκουμε στη φύση,
και υπάρχουμε μέσα της, και ότι όλη μας η κυριαρχία σε αυτή συνίσταται
στο γεγονός ότι έχουμε το πλεονέκτημα έναντι όλων των άλλων πλασμάτων του
να μπορούμε να μάθουμε τους νόμους της και να τους εφαρμόσουμε σωστά.

Ένγκελς, Ο ρόλος που έπαιξε η εργασία στη μετάβαση από τον πίθηκο στον άνθρωπο
(https://www.marxists.org/archive/marx/works/1876/part-played-labour/index.htm#nature) (1876)

<nb eidoj="wealth"/>Η εργασία είναι η πηγή όλου του πλούτου, υποστηρίζουν οι πολιτικοί οικονομολόγοι.
Και πραγματικά είναι η πηγή -- δίπλα στη φύση, που την τροφοδοτεί με
το υλικό που μετατρέπει σε πλούτο. Αλλά είναι άπειρα
περισσότερο από αυτό. Είναι η πρωταρχική βασική συνθήκη για όλη την ανθρώπινη
ύπαρξη, και αυτό σε τέτοιο βαθμό που, κατά μία έννοια, πρέπει να
πούμε ότι *η εργασία δημιούργησε τον ίδιο τον άνθρωπο*.

Ένγκελς, Ο ρόλος που έπαιξε η εργασία στη μετάβαση από τον πίθηκο στον άνθρωπο
(https://www.marxists.org/archive/marx/works/1876/part-played-labour/index.htm) (1876)

<nb eidoj="method"/>Όταν εξετάζουμε και αναλογιζόμαστε τη φύση γενικά ή την ιστορία της
ανθρωπότητας ή τη δική μας πνευματική δραστηριότητα, στην αρχή βλέπουμε την
εικόνα μιας ατελείωτης διαπλοκής σχέσεων και αντιδράσεων μέσα
στην οποία τίποτα δεν μένει αυτό που ήταν, στον τόπο που ήταν, και όπως ήταν, αλλά τα πάντα
κινούνται, αλλάζουν, γεννιούνται και εκπνέουν. Αυτή η πρωτόγονη,
αφελής αλλά εγγενώς σωστή σύλληψη του κόσμου, είναι αυτή της
αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας, και διατυπώθηκε για πρώτη φορά με σαφήνεια από
τον Ηράκλειτο: όλα είναι και δεν είναι, γιατί όλα είναι ρευστά,
αλλάζουν συνεχώς, έρχονται και φεύγουν συνεχώς από τη ζωή.

Όμως αυτή η σύλληψη, καθώς εκφράζει σωστά τον γενικό χαρακτήρα
της εικόνας των εμφανίσεων στο σύνολό τους, δεν αρκεί για να
εξηγήσουμε τις λεπτομέρειες από τις οποίες αποτελείται αυτή η εικόνα, και εφόσον
δεν τις καταλαβαίνουμε αυτές, δεν έχουμε ξεκάθαρη ιδέα για τη συνολική
εικόνα. Για να κατανοήσουμε αυτές τις λεπτομέρειες πρέπει να τις αποσπάσουμε
από τη φυσική ή ιστορική τους σύνδεση και να εξετάσουμε την καθεμία
χωριστά, τη φύση της, τα ειδικά αίτια της, τα αποτελέσματα της κ.λπ.

Engels, Anti-Dühring (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1877/anti-duhring/introduction.htm#022) (1877)

Μόνο ο υγιής κοινός νους, σεβαστός σύντροφος (fellow), που είναι, στο
σπιτικό βασίλειο των δικών του τεσσάρων τοίχων, έχει πολύ υπέροχες περιπέτειες,
επιχειρεί κατευθείαν στον ευρύ κόσμο της έρευνας.

Engels, Anti-Dühring (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1877/anti-duhring/introduction.htm#025) (1877)

Η φύση είναι η απόδειξη της διαλεκτικής, και πρέπει να ειπωθεί για τη σύγχρονη
επιστήμη ότι το έχει αποδείξει αυτό με πολύ πλούσια υλικά που αυξάνονται καθημερινά.

Engels, Anti-Dühring (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1877/anti-duhring/introduction.htm#025) (1877)

<nb eidoj="historical_materialism"/>... *όλη* η περασμένη ιστορία ήταν ιστορία των ταξικών αγώνων· αυτές
οι αντιμαχόμενες τάξεις της κοινωνίας είναι πάντα προϊόντα των τρόπων
παραγωγής και ανταλλαγής.

Engels, Anti-Dühring (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1877/anti-duhring/ch01.htm#084) (1877)

<nb eidoj="historical_materialism"/>... οι αρχές (principles) δεν είναι το σημείο εκκίνησης της έρευνας, αλλά
το τελικό της αποτέλεσμα· δεν εφαρμόζονται στη φύση και την ανθρώπινη ιστορία,
αλλά αφαιρούνται από αυτές, δεν είναι η φύση και η επικράτεια του ανθρώπου
που συμμορφώνονται με αυτές τις αρχές, αλλά οι αρχές ισχύουν μόνο
στο βαθμό που είναι σύμφωνες με τη φύση και την ιστορία. Αυτή
είναι η μόνη υλιστική αντίληψη του ζητήματος.

Engels, Anti-Dühring (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1877/anti-duhring/ch01.htm#084) (1877)

<nb eidoj="freedom"/>Η ελευθερία δεν συνίσταται σε κάποια ονειρική ανεξαρτησία από τους φυσικούς
νόμους, αλλά στη γνώση αυτών των νόμων και στη δυνατότητα που αυτή παρέχει
να τους αξιοποιούμε συστηματικά για την επίτευξη συγκεκριμένων σκοπών.

Engels, Anti-Dühring (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1877/anti-duhring/ch09.htm) (1877)

<nb eidoj="grassroots"/>Η ιδέα ότι οι πολιτικές πράξεις, οι μεγάλες εκδηλώσεις του κράτους, είναι
αποφασιστικές στην ιστορία, είναι τόσο παλιά όσο και η γραπτή ιστορία η ίδια,
και αποτελεί τον κύριο λόγο για τον οποίο έχει διασωθεί τόσο λίγο υλικό σχετικά
με την πραγματικά προοδευτική εξέλιξη των λαών, η οποία συνέβαινε σιωπηλά,
στο παρασκήνιο, πίσω από αυτά τα θορυβώδη επεισόδια επί σκηνής.

Ένγκελς, Η Θεωρία της Δύναμης (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1877/anti-duhring/ch14.htm) (1877)

Κανείς από εμάς δεν δίνει δεκάρα για τη δημοτικότητα. Επιτρέψτε μου να παραθέσω μια απόδειξη
γι' αυτό: τέτοια ήταν η αποστροφή μου προς τη λατρεία της προσωπικότητας, που την εποχή
της Διεθνούς, όταν με παρενοχλούσαν με πολυάριθμες κινήσεις — προερχόμενες από διάφορες χώρες
— για να μου αποδοθούν δημόσιες τιμές, δεν επέτρεψα ποτέ σε καμία από αυτές να φτάσει στο
πεδίο της δημοσιότητας, ούτε απάντησα ποτέ σε αυτές, παρά μόνο με περιστασιακή αποδοκιμασία. Όταν ο Ένγκελς κι εγώ γίναμε για πρώτη φορά μέλη της μυστικής
κομμουνιστικής κοινωνίας, το κάναμε μόνο με την προϋπόθεση ότι οτιδήποτε ευνοεί μια
δεισιδαιμονική πίστη στην αυθεντία θα εξαλειφόταν από τους Κανονισμούς.

Marx, Letter to Blos (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1877/letters/77_11_10.htm) (1877)

Γίνεται εξίσου επιτακτική ανάγκη να φέρουμε τις επιμέρους σφαίρες της
γνώσης στη σωστή σύνδεση μεταξύ τους. Κάνοντας αυτό,
ωστόσο, η φυσική επιστήμη μπαίνει στο χώρο της θεωρίας και εδώ
οι μέθοδοι του εμπειρισμού δεν θα λειτουργήσουν, εδώ μόνο η θεωρητική σκέψη
μπορεί να βοηθήσει. Αλλά η θεωρητική σκέψη είναι μια έμφυτη ιδιότητα
μόνο όσον αφορά τη φυσική ικανότητα. Αυτή η φυσική ικανότητα πρέπει να
αναπτυχθεί, να βελτιωθεί, και για τη βελτίωσή της δεν υπάρχει ακόμη
κανένα άλλο μέσο από τη μελέτη της προηγούμενης φιλοσοφίας.

Engels, On Dialectics (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1878/05/dialectics.htm#04) (1878)

<nb eidoj="method"/>Η διαλεκτική αποτελεί τη σημαντικότερη μορφή σκέψης για
τη σημερινή φυσική επιστήμη, γιατί από μόνη της προσφέρει το ανάλογο για,
και ως εκ τούτου τη μέθοδο εξήγησης, τις εξελικτικές διαδικασίες
που συμβαίνουν στη φύση, τις διασυνδέσεις γενικά και τις μεταβάσεις
από το ένα πεδίο έρευνας στο άλλο.

Engels, On Dialectics (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1878/05/dialectics.htm#05) (1878)

Οι Έλληνες δεν ήταν ακόμη αρκετά προχωρημένοι για να ανατέμνουν, να αναλύσουν τη φύση --
η φύση εξακολουθεί να θεωρείται ως ένα όλο, γενικά. Η καθολική
σύνδεση των φυσικών φαινομένων δεν αποδεικνύεται όσον αφορά
τα καθέκαστα· στους Έλληνες είναι αποτέλεσμα άμεσου στοχασμού (contemplation).
Εδώ έγκειται η ανεπάρκεια της ελληνικής φιλοσοφίας, ... Αλλά και εδώ
έγκειται η υπεροχή της έναντι όλων των μετέπειτα μεταφυσικών αντιπάλων της.
Αν όσον αφορά τους Έλληνες η μεταφυσική είχε δίκιο στα καθέκαστα,
όσον αφορά τη μεταφυσική οι Έλληνες είχαν δίκιο γενικά.

Engels, On Dialectics (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1878/05/dialectics.htm#10) (1878)

<nb eidoj="historical_materialism"/>Για σχεδόν 40 χρόνια έχουμε αναδείξει την ιδέα της
ταξικής πάλης ως την άμεση κινητήρια δύναμη της ιστορίας, και
ιδιαίτερα την ταξική πάλη μεταξύ των αστών και των
προλετάριων ως τον μεγάλο μοχλό της σύγχρονης κοινωνικής επανάστασης. ...
Κατά την ίδρυση της Διεθνούς διατυπώσαμε ρητά την
κραυγή μάχης {πολεμική ιαχή} *Η χειραφέτηση της εργατικής τάξης πρέπει να είναι το έργο*
*της ίδιας της εργατικής τάξης.*

Μαρξ και Ένγκελς, Στρατηγική και τακτική της ταξικής πάλης
(https://www.marxists.org/archive/marx/works/1879/09/17.htm) (1879)

<nb eidoj="method"/>Η φύση είναι η απόδειξη της διαλεκτικής, και πρέπει να ειπωθεί για τη σύγχρονη
επιστήμη ότι έχει παράσχει αυτή την απόδειξη με πολύ πλούσια υλικά
ολοένα και πιο καθημερινά, και έτσι έχει δείξει ότι, σε έσχατη λύση,
η φύση λειτουργεί διαλεκτικά και όχι μεταφυσικά· ότι δεν
κινείται στην αιώνια ενότητα ενός αέναα επαναλαμβανόμενου κύκλου, αλλά
διέρχεται μια πραγματική ιστορική εξέλιξη.

Engels, Socialism: Utopian & Scientific (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1880/soc-utop/ch02.htm) (1880)

<nb eidoj="historical_materialism"/>Η υλιστική αντίληψη της ιστορίας ξεκινά από την πρόταση
ότι η παραγωγή των μέσων υποστήριξης της ανθρώπινης ζωής και, δίπλα
στην παραγωγή, η ανταλλαγή των παραγόμενων πραγμάτων, είναι η βάση όλης
της κοινωνικής δομής· ότι σε κάθε κοινωνία που έχει εμφανιστεί στην
ιστορία, ο τρόπος με τον οποίο διανέμεται ο πλούτος και η κοινωνία
χωρίζεται σε τάξεις (classes ή orders) εξαρτάται από το τι παράγεται,
πώς παράγεται και πώς ανταλλάσσονται τα προϊόντα. Από αυτή
την άποψη, οι τελικές αιτίες όλων των κοινωνικών αλλαγών και των πολιτικών
επαναστάσεων πρέπει να αναζητηθούν, όχι στους εγκεφάλους των ανθρώπων, όχι στις
καλύτερες ενοράσεις των ανθρώπων για την αιώνια αλήθεια και τη δικαιοσύνη, αλλά στις αλλαγές
των τρόπων παραγωγής και ανταλλαγής.

Engels, Socialism: Utopian & Scientific (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1880/soc-utop/ch03.htm) (1880)

Για να σωθεί η ρωσική κομμούνα, χρειάζεται μια ρωσική επανάσταση.

Marx, Letter To Vera Zasulich (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1881/zasulich/draft-1.htm) (1881)

Η ιστορία της παρακμής των πρωτόγονων κοινοτήτων (θα ήταν
λάθος να τις τοποθετήσουμε όλες στο ίδιο επίπεδο· όπως στους γεωλογικούς
σχηματισμούς, αυτές οι ιστορικές μορφές περιέχουν μια ολόκληρη σειρά από
πρωτογενείς, δευτερογενείς, τριτογενείς τύπους κ.λπ.) πρέπει ακόμη να γραφτεί.
Το μόνο που έχουμε δει μέχρι τώρα είναι μερικά μάλλον πενιχρά περιγράμματα. Αλλά σε οποιαδήποτε
περίπτωση η έρευνα έχει προχωρήσει αρκετά ώστε να αποδειχθεί ότι: (1)
η ζωτικότητα των πρωτόγονων κοινοτήτων ήταν ασύγκριτα μεγαλύτερη από
αυτή των σημιτικών, ελληνικών, ρωμαϊκών κ.λπ. κοινωνιών και, *a fortiori*^*,
από αυτή των σύγχρονων καπιταλιστικών κοινωνιών. (2) τα αίτια της παρακμής τους
πηγάζουν από οικονομικά δεδομένα που τους εμπόδισαν να περάσουν ένα ορισμένο
στάδιο ανάπτυξης.

^* κατά μείζονα λόγο (όταν προκύπτει ισχυρότερο δεδομένο απ' το προηγούμενο,
για μεταγενέστερο ισχυρότερο τεκμήριο)

Ένγκελς, Γράμμα στη Βέρα Ζασούλιτς (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1881/zasulich/draft-1.htm) (1881)

Όχι μόνο μπορούμε να τα καταφέρουμε πολύ καλά χωρίς την παρέμβαση της
καπιταλιστικής τάξης στις μεγάλες βιομηχανίες της χώρας, αλλά
η παρέμβασή τους γίνεται ολοένα και πιο ενοχλητική.

Ένγκελς, κοινωνικές τάξεις - αναγκαίες και περιττές (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1881/08/06.htm) (1881)

<nb eidoj="arxh"/>Δεν προχωρώ από τις «έννοιες», επομένως ούτε από την «έννοια της
αξίας», και επομένως δε με ενδιαφέρει σε καμία περίπτωση να τη «διαιρέσω». Αυτό από το οποίο
προχωρώ είναι η απλούστερη κοινωνική μορφή με την οποία το προϊόν της
εργασίας παρουσιάζεται στη σύγχρονη κοινωνία, και αυτή είναι το
«*εμπόρευμα*». Αυτό το αναλύω, αρχικά στη *μορφή με την οποία*
*εμφανίζεται.*

Μαρξ, Σημειώσεις για το «Εγχειρίδιο Πολιτικής Οικονομίας» του Adolph Wagner
(https://www.marxists.org/archive/marx/works/1881/01/wagner.htm) (1881)

Αυτό που είναι γνωστό ως «μαρξισμός» στη Γαλλία είναι, πράγματι, εντελώς
ιδιόρρυθμο προϊόν -- τόσο που ο Μαρξ είπε κάποτε στον Λαφάργκ:
ʽ*Ce qu’il y a de certain c’est que moi, je ne suis pas Marxiste.*.’ [Αν
οτιδήποτε είναι σίγουρο, είναι ότι εγώ ο ίδιος δεν είμαι μαρξιστής]

Ένγκελς, Γράμμα στον Έντουαρντ Μπερνστάιν (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1882/letters/82_11_02.htm#356) (1882)

Ακριβώς όπως ο Δαρβίνος ανακάλυψε το νόμο της ανάπτυξης της οργανικής φύσης,
έτσι ο Μαρξ ανακάλυψε το νόμο της ανάπτυξης της ανθρώπινης ιστορίας: το
απλό γεγονός, μέχρι τώρα κρυμμένο από μια υπερανάπτυξη της ιδεολογίας, ότι
η ανθρωπότητα πρέπει πρώτα από όλα να φάει, να πιει, να έχει στέγη και ρούχα,
προτού να μπορέσει να επιδιώξει πολιτική, επιστήμη, τέχνη, θρησκεία κ.λπ., ότι
επομένως η παραγωγή των άμεσων υλικών μέσων, και
κατά συνέπεια ο βαθμός οικονομικής ανάπτυξης που επιτυγχάνεται από ένα δεδομένο
λαό ή κατά τη διάρκεια μιας δεδομένης εποχής, αποτελούν το θεμέλιο πάνω στο οποίο
οι κρατικοί θεσμοί, οι νομικές αντιλήψεις, η τέχνη, ακόμη και οι ιδέες
σχετικά με τη θρησκεία, των ενδιαφερομένων ανθρώπων έχουν εξελιχθεί, και στο
το φως των οποίων πρέπει, επομένως, να εξηγηθούν, αντί για το
αντίστροφο, όπως συνέβαινε μέχρι τώρα.

Ένγκελς, Ομιλία στον τάφο του Καρλ Μαρξ (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1883/death/burial.htm) (1883)

<nb eidoj="alteration_of_nature"/>Είναι ακριβώς *η μεταβολή της φύσης* από τους ανθρώπους, όχι αποκλειστικά η φύση
ως τέτοια, που είναι η πιο ουσιαστική και άμεση βάση της ανθρώπινης
σκέψης.

Ένγκελς, Διαλεκτική της Φύσης (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1883/don/ch07c.htm#alteration) (1883)

<nb eidoj="method"/>Είναι, λοιπόν, από την ιστορία της φύσης και της ανθρώπινης κοινωνίας που
οι νόμοι της διαλεκτικής έχουν αφαιρεθεί. Γιατί δεν είναι παρά
οι πιο γενικοί νόμοι αυτών των δύο όψεων της ιστορικής εξέλιξης, όπως
και της ίδιας της σκέψης.
Και πράγματι μπορούν να αναχθούν κυρίως σε τρεις:
  Ο νόμος της μετατροπής της ποσότητας σε ποιότητα και αντίστροφα·
  Ο νόμος της αλληλοδιείσδυσης των αντιθέτων·
  Ο νόμος της άρνησης της άρνησης.

Ένγκελς, Διαλεκτική της Φύσης (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1883/don/ch02.htm) (1883)

Κάθε ατομικό κεφάλαιο σχηματίζει, ωστόσο, ένα εξατομικευμένο
κλάσμα, ένα κλάσμα προικισμένο με ατομική ζωή, ούτως ειπείν, του
συνολικού κοινωνικού κεφαλαίου, όπως ακριβώς κάθε ατομικός καπιταλιστής
είναι ένα ατομικό στοιχείο της καπιταλιστικής τάξης.

Μαρξ, Κεφάλαιο Τόμος II (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1885-c2/ch18.htm) (1885)

<nb eidoj="historical_materialism"/>Ήταν ο Μαρξ που είχε ανακαλύψει πρώτος τον μεγάλο νόμο της κίνησης της
ιστορίας, το νόμο σύμφωνα με τον οποίο όλοι οι ιστορικοί αγώνες,
είτε προχωρούν στο πολιτικό, θρησκευτικό, φιλοσοφικό είτε
σε κάποιο άλλο ιδεολογικό πεδίο, είναι στην πραγματικότητα μόνο, περισσότερο ή λιγότερο,
σαφής έκφραση των αγώνων των κοινωνικών τάξεων, και ότι η
ύπαρξη και ως εκ τούτου οι συγκρούσεις, επίσης, μεταξύ αυτών των τάξεων
εξαρτώνται με τη σειρά της από τον βαθμό ανάπτυξης της οικονομικής τους
θέσης, από τον τρόπο παραγωγής και της ανταλλαγής
που καθορίζονται από αυτόν. Αυτό το νόμο, που έχει την ίδια σημασία για
την ιστορία όπως έχει ο νόμος του μετασχηματισμού της ενέργειας για τη φυσική
επιστήμη.

Ένγκελς, Πρόλογος στην Δεκάτη ογδόη Μπρυμέρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη
(https://www.marxists.org/archive/marx/works/1885/prefaces/18th-brumaire.htm) (1885)

<nb eidoj="historical_materialism"/>Τα οικονομικά γεγονότα, που μέχρι στιγμής δεν έπαιξαν κανένα ρόλο ή έπαιξαν μόνο ένα
αξιοκαταφρόνητο ρόλο στη συγγραφή της ιστορίας, είναι, τουλάχιστον στο
σύγχρονο κόσμο, μια αποφασιστική ιστορική δύναμη· αποτελούν τη βάση
της προέλευσης των σημερινών ταξικών αντιθέσεων· αυτές
οι ταξικές αντιθέσεις, στις χώρες όπου έχουν αναπτυχθεί πλήρως,
χάρη στη βιομηχανία μεγάλης κλίμακας, ως εκ τούτου ιδιαίτερα στην
Αγγλία, αποτελούν με τη σειρά τους τη βάση της διαμόρφωσης των πολιτικών
κομμάτων και των κομματικών αγώνων, και επομένως όλης της πολιτικής ιστορίας.
Ο Μαρξ όχι μόνο είχε φτάσει στην ίδια άποψη, αλλά την είχε ήδη,
στο *Deutsche-Französische Jahrbücher* (1844), γενικεύσει στο
βαθμό που, μιλώντας γενικά, δεν είναι καθόλου το κράτος που
καθορίζει και ρυθμίζει την αστική κοινωνία (civil society), αλλά η αστική κοινωνία
που καθορίζει και ρυθμίζει το κράτος και, κατά συνέπεια,
η πολιτική και η ιστορία της πρέπει να εξηγηθούν από τις οικονομικές
σχέσεις και την ανάπτυξή τους και όχι το αντίστροφο.

Ένγκελς, Για την Ιστορία του Κομμουνιστικού Συνδέσμου (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1847/communist-league/1885hist.htm) (1885)

<nb eidoj="beyond"/>Ο κομμουνισμός δεν σήμαινε πλέον την επινόηση, μέσω της
φαντασίας, μιας ιδανικής κοινωνίας όσο το δυνατόν πιο τέλειας, αλλά τη διορατικότητα
για τη φύση, τις συνθήκες και τους συνακόλουθους γενικούς στόχους του
αγώνα που δίνει το προλεταριάτο.

Ένγκελς, Για την Ιστορία του Κομμουνιστικού Συνδέσμου (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1847/communist-league/1885hist.htm) (1885)

Το δόγμα του Χέγκελ, στο σύνολό του, άφησε πολλά περιθώρια
για καταφυγή στις πιο διαφορετικές πρακτικές κομματικές απόψεις. Και στη
θεωρητική Γερμανία εκείνης της εποχής, δύο πράγματα πάνω από όλα ήταν
πρακτικά: η θρησκεία και η πολιτική. Όποιος έδινε την κύρια έμφαση
στο εγελιανό σύστημα μπορούσε να είναι αρκετά συντηρητικός και στις δύο σφαίρες·
όποιος θεωρούσε τη διαλεκτική μέθοδο ως το κύριο πράγμα μπορούσε
να ανήκει στην πιο ακραία αντιπολίτευση, τόσο στην πολιτική όσο και στη θρησκεία.

Ένγκελς, Λούντβιχ Φόιερμπαχ και το τέλος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας
(https://www.marxists.org/archive/marx/works/1886/ludwig-feuerbach/ch01.htm) (1886)

<nb eidoj="idealism_materialism"/>Το μεγάλο βασικό ερώτημα όλης της φιλοσοφίας, ειδικά της περισσότερο
πρόσφατης φιλοσοφίας, είναι αυτό που αφορά τη σχέση της σκέψης και
της ύπαρξης. ...
Οι απαντήσεις που έδωσαν οι φιλόσοφοι σε αυτό το ερώτημα τους διχάσανε
σε δύο μεγάλα στρατόπεδα. Αυτοί που διεκδίκησαν την πρωτοκαθεδρία του πνεύματος έναντι
της φύσης και, ως εκ τούτου, σε τελευταία ανάλυση, υπέθεσαν τη δημιουργία του κόσμου
με κάποια μορφή ή άλλη -- και μεταξύ των φιλοσόφων, στον Χέγκελ, για
για παράδειγμα, αυτή η δημιουργία συχνά γίνεται ακόμα πιο περίπλοκη και
αδύνατη από ότι στον Χριστιανισμό -- αποτελούσαν το στρατόπεδο του *ιδεαλισμού*.
Οι άλλοι, που θεωρούσαν τη φύση πρωταρχική, ανήκουν στις διάφορες
σχολές του *υλισμού*.

Ένγκελς, Λούντβιχ Φόιερμπαχ και το τέλος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας
(https://www.marxists.org/archive/marx/works/1886/ludwig-feuerbach/ch02.htm) (1886)

<nb eidoj="unconscious_nature"/>Αυτό που είναι επιθυμητό συμβαίνει αλλά σπάνια· στην πλειοψηφία των
περιπτώσεων οι πολυάριθμοι επιθυμητοί σκοποί διασταυρώνονται και συγκρούονται ο ένας με
τον άλλο, ή αυτοί οι ίδιοι οι σκοποί είναι εξαρχής αδύνατοι
πραγματοποίησής, ή τα μέσα για την επίτευξή τους είναι ανεπαρκή. Έτσι
οι συγκρούσεις αναρίθμητων ατομικών θελήσεων και ατομικών πράξεων
στον τομέα της ιστορίας παράγουν μια κατάσταση πραγμάτων εξ ολοκλήρου
ανάλογη με αυτή που επικρατεί στη σφαίρα της ασυνείδητης φύσης.

Ένγκελς, Λούντβιχ Φόιερμπαχ και το τέλος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας
(https://www.marxists.org/archive/marx/works/1886/ludwig-feuerbach/ch04.htm) (1886)

<nb eidoj="germany"/>Ο μόνος πόλεμος που απομένει για την Πρωσία-Γερμανία να διεξαγάγει θα είναι ένας παγκόσμιος
πόλεμος, και μάλιστα ένας παγκόσμιος πόλεμος τέτοιας έκτασης και βιαιότητας που κανείς δεν έχει
φανταστεί ποτέ μέχρι σήμερα. Οκτώ έως δέκα εκατομμύρια στρατιώτες θα βρίσκονται αντιμέτωποι,
και στη διαδικασία αυτή θα απογυμνώσουν την Ευρώπη περισσότερο από όσο ένα σμήνος
ακρίδων. Οι καταστροφές του Τριακονταετούς Πολέμου συμπιεσμένες σε τρία έως τέσσερα
χρόνια και επεκτεινόμενες σε ολόκληρη την ήπειρο· λιμός, ασθένειες, η καθολική πτώση στη βαρβαρότητα.

Engels, Introduction to Borkheim (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1887/12/15.htm) (1887)

<nb eidoj="historical_materialism"/>Σύμφωνα με την υλιστική αντίληψη της ιστορίας, το *έσχατα*
καθοριστικό στοιχείο της ιστορίας είναι η παραγωγή και η αναπαραγωγή της
πραγματικής ζωής. Ούτε ο Μαρξ ούτε εγώ δεν έχουμε υποστηρίξει κάτι πέρα από αυτό.
Επομένως, αν κάποιος το διαστρεβλώσει λέγοντας ότι το οικονομικό στοιχείο
είναι το *μόνο* καθοριστικό, μετατρέπει αυτή την πρόταση σε μια
φράση χωρίς νόημα, αφηρημένη, παράλογη.

Engels, Letter to J Bloch (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1890/letters/90_09_21.htm) (1890)

<nb eidoj="beyond"/>Κατά τη γνώμη μου, η λεγόμενη «σοσιαλιστική κοινωνία» δεν είναι τίποτα
αμετάβλητο. Όπως όλοι οι άλλοι κοινωνικοί σχηματισμοί, θα πρέπει να συλληφθεί
σε κατάσταση συνεχούς ροής και αλλαγής. H κρίσιμη διαφορά της από
τη παρούσα τάξη συνίσταται φυσικά στην παραγωγή οργανωμένη στη
βάση της κοινής ιδιοκτησίας από το έθνος όλων των μέσων παραγωγής.
Να ξεκινήσει αυτή η αναδιοργάνωση αύριο, αλλά εκτελεσμένη σταδιακά,
μου φαίνεται αρκετά εφικτό. Ότι οι εργάτες μας είναι ικανοί για αυτό
επιβεβαιώνεται από τους πολλούς παραγωγικούς και καταναλωτικούς συνεταιρισμούς τους που,
όποτε δεν καταστρέφονται σκόπιμα από την αστυνομία, είναι εξίσου
καλοί και πολύ πιο έντιμοι από τις αστικές χρηματιστηριακές εταιρείες.

Ένγκελς, Γράμμα στον Ότο Φον Μπένιγκ ​​(https://www.marxists.org/archive/marx/works/1890/letters/90_08_21.htm) (1890)

<nb eidoj="beyond"/>Τη μέρα που θα είμαστε στην πλειοψηφία, αυτό που έκανε ο γαλλικός στρατός
ενστικτωδώς με το να μην πυροβολεί τον λαό, θα επαναληφθεί στη
χώρα μας αρκετά συνειδητά. Ναι, ό,τι κι αν λένε οι φοβισμένοι αστοί,
είμαστε σε θέση να υπολογίσουμε τη στιγμή που θα έχουμε την
πλειοψηφία των ανθρώπων πίσω μας· οι ιδέες μας προχωρούν
παντού, τόσο μεταξύ των δασκάλων, των γιατρών, των δικηγόρων κ.λπ. όσο και μεταξύ
των εργατών. Αν έπρεπε να αρχίσουμε να ασκούμε την εξουσία αύριο, θα
χρειαζόμασταν μηχανικούς, χημικούς, γεωπόνους. Λοιπόν, είναι πεποίθησή μου
ότι θα είχαμε ήδη πολλούς από αυτούς πίσω μας. Σε πέντε ή
δέκα χρόνια θα έχουμε περισσότερους από αυτούς που χρειαζόμαστε.

Ένγκελς, Συνέντευξη με *Le Figaro* (https://www.marxists.org/archive/marx/bio/media/engels/93_05_13.htm) (1893)

<nb eidoj="method"/>Όλη η επιστήμη θα ήταν περιττή αν η εξωτερική εμφάνιση και
η ουσία των πραγμάτων συνέπιπταν άμεσα.

Marx, έκδοση Engels Capital, Τόμος III (https://
[www.marxists.org/archive/marx/works/1894-c3/ch48.htm](www.marxists.org/archive/marx/works/1894-c3/ch48.htm)) (1894)

<nb eidoj="beyond"/>Όπως ο άγριος πρέπει να παλέψει με τη Φύση για να ικανοποιήσει τα θέλω του,
να διατηρήσει και να αναπαράγει τη ζωή, το ίδιο πρέπει και ο πολιτισμένος άνθρωπος, και πρέπει να το κάνει
έτσι σε όλους τους κοινωνικούς σχηματισμούς και κάτω από όλους τους δυνατούς τρόπους της
παραγωγής. Με την ανάπτυξή του, αυτό το βασίλειο της φυσικής αναγκαιότητας
επεκτείνεται ως αποτέλεσμα των επιθυμιών του· αλλά, ταυτόχρονα, αυξάνουν οι δυνάμεις
παραγωγής που ικανοποιούν αυτές τις ανάγκες. Η ελευθερία σε
αυτό το πεδίο δεν μπορεί παρά να συνίσταται στον κοινωνικοποιημένο άνθρωπο, τους συνεταιρισμένους
παραγωγούς, που ρυθμίζουν ορθολογικά την ανταλλαγή τους με τη Φύση,
φέρνοντάς την υπό τον κοινό τους έλεγχο, αντί να κυβερνώνται από αυτήν,
όπως από τις τυφλές δυνάμεις της Φύσης· και πετυχαίνοντας το αυτό με την ελάχιστη
δαπάνη ενέργειας και υπό συνθήκες πιο ευνοϊκές για την, και
αντάξιες της, ανθρώπινης φύσης τους. Αλλά παρ' όλα αυτά εξακολουθεί να παραμένει ένα
βασίλειο της ανάγκης. Πέρα από αυτό ξεκινά εκείνη η ανάπτυξη της ανθρώπινης
ενέργειας που είναι ένας αυτοσκοπός, το αληθινό βασίλειο της ελευθερίας, το οποίο,
ωστόσο, μπορεί να ανθίσει μόνο με αυτό το βασίλειο της ανάγκης
ως βάση του. Η συντόμευση της εργάσιμης ημέρας είναι η βασική του προϋπόθεση.

Marx, έκδοση Engels Capital, Τόμος III (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1894-c3/ch48.htm) (1894)

Αυτό που κατανοούμε με τις οικονομικές συνθήκες που θεωρούμε ως
την καθοριστική βάση της ιστορίας της κοινωνίας είναι οι μέθοδοι με τις οποίες
τα ανθρώπινα όντα σε μια δεδομένη κοινωνία παράγουν τα μέσα επιβίωσής τους
και ανταλλάσσουν τα προϊόντα μεταξύ τους (στο βαθμό που υπάρχει
ο καταμερισμός της εργασίας). Έτσι *όλη η τεχνική* της παραγωγής και
της μεταφοράς συμπεριλαμβάνονται εδώ. Σύμφωνα με τη σύλληψή μας, αυτή
η τεχνική καθορίζει επίσης τη μέθοδο ανταλλαγής και, περαιτέρω, τον
καταμερισμό των προϊόντων,...

Ένγκελς, Γράμμα στον Στάρκενμπουργκ (https://www.marxists.org/archive/marx/works/1894/letters/94_01_25.htm) (1894)


*****

[Marxists Internet Archive: Τελευταία ενημέρωση στις 30 Μαρτίου 2024]
EOF