Αυτό από το οποίο ο άνθρωπος φοβάται περισσότερο είναι η κρίση των άλλων ανθρώπων.

«Αυτό από το οποίο ο άνθρωπος φοβάται περισσότερο είναι η κρίση των άλλων ανθρώπων.»

"Wovor der Mensch sich am meisten fürchtet, das ist das Urteil der anderen Menschen."

— Albert Camus

Όργανον

Η αξίωση του Αριστοτέλη ότι είναι ο θεμελιωτής της λογικής βασίζεται πρωτίστως στα έργα *Κατηγορίαι* (*Categories*), *Περὶ Ἑρμηνείας* (*De interpretatione*) και *Ἀναλυτικὰ Πρότερα* (*Prior Analytics*), τα οποία πραγματεύονται αντιστοίχως τις λέξεις, τις προτάσεις και τους συλλογισμούς. Τα έργα αυτά, μαζί με τα *Τοπικά* (*Topics*), τους *Σοφιστικούς Ἐλέγχους* (*Sophistical Refutations*) και μία πραγματεία περί της επιστημονικής μεθόδου, τα *Ἀναλυτικὰ Ὕστερα* (*Posterior Analytics*), συγκροτήθηκαν σε μία συλλογή γνωστή ως *Όργανον* (*Organon*), δηλαδή το «εργαλείο» της σκέψης.

Aristotle’s claim to be the founder of logic rests primarily on the
/Categories/, the /De interpretatione/, and the /Prior Analytics/, which
deal respectively with words, propositions, and syllogisms. These works,
along with the /Topics/, the /Sophistical Refutations/, and a treatise
on scientific method, the /Posterior Analytics/, were grouped together
in a collection known as the /Organon/, or “tool” of thought.

Χαρακτηριστικά των κυττάρων

Χαρακτηριστικά των κυττάρων
---------------------------

3 Ιδιότητες ενός κυττάρου

(<https://sciencing.com/3-properties-of-a-cell-4239805.html>)

Ενημερώθηκε στις 24 Απριλίου 2017
Από την Carolyn LaRoche

Τα κύτταρα αποτελούν τη βασική μονάδα της ζωής. Κάθε ζωντανός οργανισμός, από τον απλούστερο μικροοργανισμό έως τα πιο σύνθετα φυτά και ζώα, αποτελείται από κύτταρα. Τα κύτταρα είναι ο τόπος όπου πραγματοποιούνται οι μεταβολικές αντιδράσεις και όπου στεγάζεται το γενετικό υλικό. Άλλα μόρια, όπως η γλυκόζη και τα λίπη, αποθηκεύονται επίσης μέσα στα κύτταρα.

### Γενικά χαρακτηριστικά των κυττάρων

Τα κύτταρα, είτε προέρχονται από ζώα είτε από φυτά, διαθέτουν πολλές εσωτερικές δομές που ονομάζονται οργανίδια. Τα μιτοχόνδρια είναι τα οργανίδια που παρέχουν ενέργεια στο κύτταρο, ενώ ο πυρήνας περιέχει τη γενετική πληροφορία με τη μορφή χρωμοσωμάτων. Το σωληνοειδές δίκτυο που συγκροτεί το ενδοπλασματικό δίκτυο αποτελεί το σύστημα μεταφοράς του κυττάρου, ενώ η παρόμοια δομημένη συσκευή Golgi λειτουργεί ως σύστημα συσκευασίας και διανομής. Τα λυσοσώματα περιέχουν πεπτικά ένζυμα και τα ριβοσώματα αποτελούν τον τόπο σύνθεσης των πρωτεϊνών. Όλα τα οργανίδια περιβάλλονται από μια διαυγή ουσία με υφή γέλης, γνωστή ως κυτταρόπλασμα.

### Πλασματική μεμβράνη

Όλα τα κύτταρα περιβάλλονται από μια πλασματική μεμβράνη. Αποτελούμενη από μια διπλοστιβάδα φωσφολιπιδίων μέσα στην οποία είναι ενσωματωμένες πρωτεΐνες, η κυτταρική μεμβράνη προσδίδει στο κύτταρο το σχήμα του. Τα φωσφολιπίδια αποτελούνται από δύο μέρη: μια υδρόφιλη κεφαλή και μια υδρόφοβη ουρά. Οι ουρές των δύο στιβάδων είναι στραμμένες η μία προς την άλλη στο εσωτερικό της μεμβράνης, ενώ οι κεφαλές βλέπουν προς τα υδατικά περιβάλλοντα στο εσωτερικό και το εξωτερικό του κυττάρου. Αυτή η διάταξη είναι γνωστή ως **μοντέλο του ρευστού μωσαϊκού** (*fluid mosaic model*). Οι διάφορες πρωτεΐνες που είναι διασκορπισμένες στις φωσφολιπιδικές στιβάδες διευκολύνουν τη μεταφορά θρεπτικών ουσιών και αποβλήτων προς και από το κύτταρο.

### Τα φυτικά κύτταρα διαφέρουν από τα ζωικά κύτταρα

Παρόλο που όλα τα κύτταρα διαθέτουν κυτταρική μεμβράνη, τα φυτικά κύτταρα έχουν επιπλέον ένα πιο άκαμπτο εξωτερικό στρώμα, γνωστό ως κυτταρικό τοίχωμα. Τα κυτταρικά τοιχώματα αποτελούνται κυρίως από κυτταρίνη και είναι αρκετά ισχυρά ώστε να εμποδίζουν ένα φυτικό κύτταρο να διαρραγεί όταν γεμίζει με νερό. Τα κυτταρικά τοιχώματα βοηθούν επίσης το κύτταρο να διατηρεί το σχήμα του και προσδίδουν στα φυτά τη μηχανική αντοχή που απαιτείται για την ανάπτυξή τους.

Επιπλέον, τα φυτικά κύτταρα περιέχουν χλωροπλάστες, ενώ τα ζωικά κύτταρα όχι. Οι χλωροπλάστες περιέχουν τη χρωστική ουσία χλωροφύλλη, η οποία είναι απαραίτητη για τη φωτοσύνθεση. Αυτά τα οργανίδια επιτρέπουν στα φυτά να παράγουν τροφή αξιοποιώντας την ενέργεια του ηλιακού φωτός.

### Σχετικά με τη συγγραφέα

Η Carolyn LaRoche άρχισε να γράφει επαγγελματικά το 2010 ως ανεξάρτητη συγγραφέας για διάφορους ιστότοπους. Κατέχει πτυχίο Bachelor of Arts στις βιολογικές επιστήμες/προϊατρικές σπουδές από το State University of New York στο Oswego και μεταπτυχιακό τίτλο Master of Science στη δικανική χημεία από το University of New Haven.

Cell Characteristics
--------------------

  3 Properties of a Cell

<https://sciencing.com/3-properties-of-a-cell-4239805.html>

Updated April 24, 2017
By Carolyn LaRoche

Cells are the basic unit of life. Every living organism, from the
simplest microorganism to the most complex plants and animals, is made
of cells. Cells are the site of metabolic reactions and the places where
genetic material is housed. Other molecules such as glucose and fats are
stored within cells as well.

### General Cell Characteristics

Cells, whether from an animal or a plant, have many interior structures
called organelles. The mitochondria is the organelle that supplies
energy to a cell while the nucleus houses genetic information in the
form of chromosomes. The tubular network that makes up the endoplasmic
reticulum is a cell's transport system, and the similarly structured
golgi apparatus acts as a packaging system for a cell. Lysosomes contain
digestive enzymes, and ribosomes are the site of protein synthesis. All
organelles are surrounded by a clear, jelly-like substance known as
cytolasm.

### Plasma Membrane

All cells are surrounded by a plasma membrane. Composed of a
phospholipid bi-layer infused with proteins, a cell membrane gives shape
to a cell. Phospholipids are made up of two parts, a hydrophilic head
and a hyrdophobic tail. The tails of both layers face each other on the
inside of the membrane, and the heads face the watery environments
inside and outside a cell. This arrangement is known as the fluid mosaic
model. The various proteins scattered throughout the phospholipid layers
assist in the transfer of nutrients and waste into and out of a cell.

### Plant Cells Differ from Animal Cells

Although all cells have a cell membrane, plant cells have an additional
more rigid outer layer known as a cell wall as well. Cell walls are
composed mainly of cellulose and are strong enough to prevent a plant
cell from exploding when it fills with water. Cell walls also help a
cell keep its shape and provide strength for a plant to grow.

In addition, plant cells contain chloroplasts whereas animal cells do
not. Chloroplasts house the pigment chlorophyll, which is essential for
photosynthesis. These organelles allow plants to process food from sunlight.

References

  * Biology 4 Kids: Cells <http://www.biology4kids.com/files/cell_main.html>
  * All About the Journey: Cell Structure
<https://www.allaboutthejourney.org/cell-structure.htm>

Τα ένζυμα είναι πρωτεΐνες που εκτελούν τις καθημερινές λειτουργίες μέσα στο κύτταρο.

Τα ένζυμα είναι πρωτεΐνες που εκτελούν τις καθημερινές λειτουργίες μέσα στο κύτταρο. Σε αυτές περιλαμβάνονται η αύξηση της αποτελεσματικότητας των χημικών αντιδράσεων, η παραγωγή ενεργειακών μορίων που ονομάζονται ATP, η μετακίνηση συστατικών του κυττάρου και άλλων ουσιών, η διάσπαση μορίων (καταβολισμός) και η σύνθεση νέων μορίων (αναβολισμός).

Enzymes are proteins that perform the everyday work within a cell. This
includes increasing the efficiency of chemical reactions, making energy
molecules called ATP, moving components of the cell and other
substances, breaking down molecules (catabolism) and building new
molecules (anabolism).

Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα λιπίδια απωθούν το νερό από το ένα άκρο τους και το έλκουν από το άλλο απαιτεί την ανάλυση των βασικών χημικών δομών των μορίων λιπιδίων και των μορίων του νερού.

Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα λιπίδια απωθούν το νερό από το ένα άκρο τους και το έλκουν από το άλλο απαιτεί την ανάλυση των βασικών χημικών δομών των μορίων λιπιδίων και των μορίων του νερού. Τα μόρια του νερού είναι φυσικά πολικά, με μία θετικά φορτισμένη πλευρά και μία αρνητικά φορτισμένη πλευρά. Τα λιπίδια στερούνται ενός ιόντος υδρογόνου στο ένα άκρο, γεγονός που καθιστά αυτό το άκρο του μορίου θετικά φορτισμένο και υδρόφιλο, δηλαδή ελκόμενο από το νερό. Το άλλο άκρο περιέχει ισορροπημένα ιόντα, δε φέρει φορτίο και συνεπώς είναι υδρόφοβο, δηλαδή απωθείται από το νερό.

Understanding how lipids repel water with one end and attract it with
the other requires unpacking the basic chemical structures of lipid
molecules and water molecules. Water molecules are naturally polar with
one positively charged side and one negatively charged side. Lipids lack
a hydrogen ion on one end, which makes this end of the molecule
positively charged and hydrophilic, or attracted to water. The other end
contains balanced ions, lacks a charge and is, therefore, hydrophobic,
or repelled by water.

 

Οι ζωντανοί οργανισμοί αποτελούνται από τέσσερις τύπους μορίων, γνωστών ως μακρομόρια.

Οι ζωντανοί οργανισμοί αποτελούνται από τέσσερις τύπους μορίων, γνωστών ως μακρομόρια. Αυτά τα μακρομόρια είναι οι πρωτεΐνες, τα νουκλεϊκά οξέα (DNA και RNA), τα λιπίδια (λίπη) και οι υδατάνθρακες. Κάθε τύπος μακρομορίου αποτελείται από τα δικά του δομικά στοιχεία, τα οποία συνδέονται με περίπλοκο τρόπο για να σχηματίσουν διαφορετικά σχήματα.

Οι ιδιαίτερες ιδιότητες και το σχήμα κάθε είδους μακρομορίου είναι εκείνα που το καθιστούν ιδιαίτερα κατάλληλο για τη λειτουργία του. Οι πρωτεΐνες είναι μηχανές που παράγουν και διασπούν άλλα μόρια. Τα νουκλεϊκά οξέα μεταφέρουν γενετική πληροφορία που μπορεί να κληροδοτηθεί στους απογόνους. Τα λιπίδια σχηματίζουν φραγμούς ενάντια στο νερό. Οι υδατάνθρακες μπορούν να διασπώνται εύκολα για παραγωγή ενέργειας.

Living things are made of four types of molecules, known as
macromolecules. These macromolecules are proteins, nucleic acids (DNA
and RNA), lipids (fats) and carbohydrates. Each type of macromolecule is
made of its own building blocks, which are intricately connected to form
different shapes.

The special properties and shape of each kind of macromolecule are what
make it especially suited for what it does. Proteins are machines that
make and break other molecules. Nucleic acids carry genetic information
that can be passed down to offspring. Lipids form barriers against
water. Carbohydrates can be easily broken down for energy.

### TL;DR (Πολύ μακρύ· δεν το διάβασα)

Υπάρχουν τέσσερα μακρομόρια που συνθέτουν τους ζωντανούς οργανισμούς: πρωτεΐνες, νουκλεϊκά οξέα, λίπη και υδατάνθρακες.

### Πρωτεΐνες: Μοριακές μηχανές

Οι πρωτεΐνες, που αποτελούνται από αμινοξέα, είναι οι μοριακές μηχανές που εκτελούν την καθημερινή εργασία του κυττάρου. Εξαιρετικά εξειδικευμένες ως προς τη λειτουργία τους, οι πρωτεΐνες σχηματίζουν τόσο τις «σιδηροτροχιές» όσο και τους κινητήρες που μεταφέρουν φορτία μέσα στο κύτταρο. Διαμορφώνουν επίσης τον εσωτερικό σκελετό που δίνει στο κύτταρο το σχήμα του: όπως το πλαίσιο ενός σπιτιού.

Τα ένζυμα που δημιουργούν και διασπούν χημικούς δεσμούς στο κύτταρο είναι επίσης πρωτεΐνες. Αυτά επιταχύνουν τις χημικές αντιδράσεις στο κύτταρο: τα ένζυμα τόσο συνθέτουν νέα μόρια όσο και διασπούν χημικούς δεσμούς για την ανακύκλωση μορίων.

### Νουκλεϊκά οξέα: Αποθήκες πληροφορίας

Αν οι πρωτεΐνες είναι το εργατικό δυναμικό του κυττάρου, τότε το DNA είναι ο «εγκέφαλος» του κυττάρου. Το DNA, ένα δίκλωνο μόριο αποτελούμενο από συνδεδεμένα νουκλεϊκά οξέα, φέρει τη γενετική πληροφορία για τη δημιουργία και των τεσσάρων τύπων μακρομορίων στα κύτταρα. Η πληροφορία του DNA αντιγράφεται σε ένα άλλο νουκλεϊκό οξύ, το RNA, το οποίο είναι σαν ένα καθρέφτισμα του DNA. Όπως η κωδικοποίηση μιας γλώσσας σε μια άλλη, το RNA μεταφράζεται σε πρωτεΐνη.

Ενώ το RNA αποτελείται επίσης από συνδεδεμένα νουκλεϊκά οξέα, υπάρχει ως μονόκλωνο μόριο και έχει ένα ιδιαίτερο δομικό συστατικό που δεν υπάρχει στο DNA. Η δομή του DNA μπορεί να παρομοιαστεί με μια σκάλα-σχοινί, ενώ του RNA με ένα σχοινί που έχει κόμπους κατά διαστήματα, οι οποίοι το κάνουν ευκολότερο να «αναρριχηθεί» κανείς.

### Λιπίδια: Αδιάβροχες μεμβράνες

Τα λιπίδια είναι μια κατηγορία ελαιωδών μορίων που περιλαμβάνει λιπαρά οξέα και χοληστερόλη. Τα λιπαρά οξέα αποτελούν το μαγειρικό λάδι και το βούτυρο, ενώ η χοληστερόλη είναι η πηγή για στεροειδείς ορμόνες και τη βιταμίνη D. Τα λιπίδια που προέρχονται από λιπαρά οξέα ή χοληστερόλη διαφέρουν πολύ ως προς το σχήμα, αλλά μοιράζονται την ιδιότητα ότι δεν αναμειγνύονται καλά με το νερό.

Αυτή η «φοβία» προς το νερό είναι ο λόγος που αυτά τα μόρια ονομάζονται *μη πολικά*· αντίθετα, το νερό και τα υδρόφιλα μόρια ονομάζονται *πολικά*. Τα λιπαρά οξέα είναι ιδανικά για τον σχηματισμό κυτταρικών μεμβρανών, επειδή το νερό δυσκολεύεται να διαπεράσει μια λιπαρή μεμβράνη. Τα κύτταρα δεν θα μπορούσαν να υπάρχουν ως διακριτές οντότητες με μέγεθος και όρια αν δεν υπήρχαν τα λιπίδια στις μεμβράνες.

### Υδατάνθρακες: Αποθηκευμένη ενέργεια

Οι υδατάνθρακες είναι σάκχαρα. Ένας υδατάνθρακας μπορεί να πάρει τη μορφή ενός απλού σακχάρου, όπως η ζάχαρη του τραπεζιού, ή των μακριών ινών που αποτελούν μέρος του ξύλου. Οι υδατάνθρακες αποτελούνται από δομικά στοιχεία που ονομάζονται μονοσακχαρίτες. Η ζάχαρη του τραπεζιού, η σακχαρόζη, σχηματίζεται από τη σύνδεση δύο μονοσακχαριτών, της γλυκόζης και της φρουκτόζης. Τα φυτά παράγουν γλυκόζη από διοξείδιο του άνθρακα και νερό, χρησιμοποιώντας την ενέργεια του φωτός, κατά τη φωτοσύνθεση.

Τα σάκχαρα είναι εξαιρετικά για την αποθήκευση ενέργειας, καθώς διασπώνται εύκολα από το κύτταρο για την παραγωγή του ενεργειακού μορίου ATP. Ωστόσο, οι μονοσακχαρίτες μπορούν επίσης να συνδεθούν μεταξύ τους και να σχηματίσουν ισχυρές ίνες που ενισχύουν τα κυτταρικά τοιχώματα των φυτών.

### TL;DR (Too Long; Didn't Read)

There are four macromolecules that make up living organisms: proteins,
nucleic acids, fats and carbohydrates.

### Proteins: Molecular Machines

Proteins, made up of amino acids, are the molecular machines that do the
day-to-day work of the cell. Highly specialized at what they do,
proteins form both the railways and the motors that pull cargo along
inside of a cell. They form the internal skeleton that gives a cell its
shape: like the frame of a house.

The enzymes that make and break chemical bonds in the cell are also
proteins. These speed up chemical reactions in the cell: enzymes both
build new molecules, and break chemical bonds to recycle molecules.

### Nucleic Acids: Information Repositories

If proteins are the workforce of the cell, then DNA is the brains of the
cell. DNA, a double-stranded molecule made of linked nucleic acids,
carries the genetic information for making all four types of
macromolecules in cells. The information in DNA is copied into another
nucleic acid, called RNA, which is like a mirror image of DNA. Like
encoding one language into another, RNA is translated into protein.

While RNA is also made of linked nucleic acids, it exists as a single
strand, and has a special building block not found in DNA. The structure
of DNA can be thought of as a rope ladder, while that of RNA is like a
rope that has knots along the way that make it easier to climb.

### Lipids: Waterproof Membranes

Lipids are a category of oily molecules that include fatty acids and
cholesterol. Fatty acids make up cooking oil and butter, and cholesterol
is the source for steroid hormones and vitamin D. Lipids that come from
fatty acids or cholesterol vary greatly in shape, but they share the
property of not mixing well with water.

This "fear" of water is why these molecules are called /nonpolar/;
whereas, water and water-loving molecules are said to be /polar/. Fatty
acids are great for forming cell membranes because water has a hard time
passing through an oily membrane. Cells would not exist as distinct
objects with a size and border if it were not for lipids in membranes.

### Carbohydrates: Stored Energy

Carbohydrates are sugars. A carbohydrate can take the form of a simple
sugar, such as table sugar, or the long fibers that are part of wood.
Carbohydrates are made of building blocks called monosaccharides. Table
sugar, called sucrose, is formed by the joining the two monosaccharides
glucose and fructose. Plants make glucose from carbon dioxide and water,
using light energy, during photosynthesis.

Sugars are great for storing energy, since they are easily broken down
by a cell to produce the energy molecules ATP. However, monosaccharides
can also be linked to form strong fibers that strengthen the walls of
plant cells.

References

  * The University of Arizona: The Biology Project: Cytoskeleton
Tutorial
<http://www.biology.arizona.edu/cell_bio/tutorials/cytoskeleton/page1.html>
  * Encyclopædia Brittanica: Macromolecules
<https://www.britannica.com/science/macromolecule>
  * MIT: Macromolecules - Lipids, Carbohydrates, Nucleic Acid
<https://ocw.mit.edu/courses/biology/7-01sc-fundamentals-of-biology-fall-2011/biochemistry/macromolecules-lipids-carbohydrates-nucleic-acid/>

Σχετικά με τον συγγραφέα

Ο David H. Nguyen κατέχει διδακτορικό (PhD) και είναι βιολόγος καρκίνου και συγγραφέας επιστημονικών κειμένων. Η ειδίκευσή του είναι η βιολογία των όγκων. Έχει επίσης έντονο ενδιαφέρον για τις βαθιές διασταυρώσεις ανάμεσα στην κοινωνική αδικία και τις ανισότητες στην υγεία όσον αφορά τον καρκίνο, οι οποίες επηρεάζουν ιδιαίτερα τις εθνοτικές μειονότητες και τους υποδουλωμένους πληθυσμούς.

Είναι συγγραφέας του Kindle eBook «Tips of Surviving Graduate & Professional School».

[What Are the Four Organic Molecules Found in Living Things?](https://sciencing.com/four-organic-molecules-found-living-things-22326.html)

ordeal = δοκιμασία δια πυρός και σιδήρου, θεοκρισία, κρίση διά δοκιμασίας

[Ordeal | Encyclopedia.com](https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/law/law/ordeal)
[Trial by ordeal - Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Trial_by_ordeal)

ordeal = δοκιμασία δια πυρός και σιδήρου, θεοκρισία, κρίση διά δοκιμασίας

Στο εθιμικό δίκαιο, δοκιμασία για την εξακρίβωση της ενοχής ή της αθωότητας, κατά την οποία ο κατηγορούμενος υποβάλλεται σε επικίνδυνες ή επώδυνες δοκιμές, οι οποίες θεωρείται ότι τελούν υπό υπερφυσικό έλεγχο. Οι δοκιμασίες διά πυρός ή ύδατος είναι οι συνηθέστερες. Τα εγκαύματα που υφίσταται κάποιος κατά τη διέλευσή του από τη φωτιά (όπως στο ινδουιστικό έθιμο) ή η απόρριψή του από ένα σώμα νερού (δηλαδή η επίπλευσή του, όπως στις δίκες μαγισσών) θεωρούνταν αποδείξεις ενοχής. Στη δοκιμασία διά μονομαχίας, όπως στη μεσαιωνική δικαστική μονομαχία, ο νικητής θεωρείται ότι επικρατεί όχι χάρη στη δική του δύναμη, αλλά επειδή υπερφυσικές δυνάμεις έχουν επέμβει υπέρ του δικαίου και της ορθής πλευράς.

ordeal (δοκιμασία, βάσανος, δεινοπάθημα)

In customary law, a test of guilt or innocence in which the accused undergoes dangerous or painful tests believed to be under supernatural control. Ordeals by fire or water are the most common. Burns suffered while passing through fire (as in Hindu custom) or rejection (i.e., being buoyed up) by a body of water (as in witch trials) would be regarded as proof of guilt. In ordeal by combat, as in the medieval duel, the victor is said to win not by his own strength but because supernatural powers have intervened on the side of the right.
--------------------
δοκιμασία διά θεοκρισίας (ordeal)
μέθοδος δικαστικής δοκιμασίας
Επίσης γνωστή ως: δοκιμασία διά θεοκρισίας (trial by ordeal)

Η δοκιμασία διά θεοκρισίας (ordeal) είναι μια διαδικασία δίκης ή εξακρίβωσης της αλήθειας ενός ισχυρισμού ή μιας κατηγορίας μέσω διαφόρων μέσων, η οποία βασίζεται στην πεποίθηση ότι η έκβασή της αντανακλά την κρίση υπερφυσικών δυνάμεων και ότι οι δυνάμεις αυτές θα εξασφαλίσουν την επικράτηση του δικαίου. Αν και μια τέτοια δοκιμασία συχνά συνεπάγεται θανατηφόρες συνέπειες, ο σκοπός της δεν είναι η τιμωρία.

Οι κυριότεροι τύποι δοκιμασίας είναι η δοκιμασία μέσω μαντείας, η δοκιμασία μέσω σωματικής δοκιμής και η δοκιμασία μέσω μάχης. Μια βερμανική δοκιμασία μέσω μαντείας συνίσταται στο να δοθούν σε δύο αντιδίκους κεριά ίσου μεγέθους, τα οποία ανάβονται ταυτόχρονα· ο κάτοχος του κεριού που θα καεί περισσότερο από το άλλο θεωρείται ότι κερδίζει την υπόθεσή του. Μια άλλη μορφή δοκιμασίας μέσω μαντείας είναι η επίκληση του πτώματος για την αποκάλυψη του δολοφόνου του. Η δοκιμασία της νεκρικής κλίνης (bier ordeal) στη μεσαιωνική Ευρώπη βασιζόταν στην πεποίθηση ότι μια συμπαθητική ενέργεια του αίματος το προκαλεί να ρεύσει όταν το αγγίζει ή το πλησιάζει ο δολοφόνος.

Η δοκιμασία μέσω σωματικής δοκιμής, ιδίως διά πυρός ή ύδατος, είναι η συνηθέστερη. Στους ινδουιστικούς κώδικες μια σύζυγος μπορεί να υποχρεωθεί να περάσει μέσα από φωτιά προκειμένου να αποδείξει την πίστη της σε έναν ζηλότυπο σύζυγο· ίχνη εγκαυμάτων θεωρούνται απόδειξη ενοχής. Η πρακτική της βύθισης υπόπτων για μαγεία στο νερό βασιζόταν στην αντίληψη ότι το νερό, ως μέσο του βαπτίσματος, θα «δεχόταν» τον αθώο και θα «απέρριπτε» τον ένοχο, κρατώντας τον στην επιφάνεια.

Στη δοκιμασία διά μάχης ή τελετουργικής μονομαχίας, ο νικητής θεωρείται ότι επικρατεί όχι χάρη στη δική του δύναμη αλλά επειδή υπερφυσικές δυνάμεις έχουν επέμβει υπέρ της δίκαιης πλευράς. Αυτό συνέβαινε, για παράδειγμα, στη μονομαχία του ευρωπαϊκού Μεσαίωνα, όπου πιστευόταν ότι η «κρίση του Θεού» (judgment of God) καθόριζε τον νικητή. Εάν ο ηττημένος επιζούσε από τη μονομαχία, μπορούσε να απαγχονιστεί ή να καεί στην πυρά για ποινικό αδίκημα ή, σε αστικές υποθέσεις, να υποστεί ακρωτηριασμό του χεριού και δήμευση της περιουσίας του.

[ordeal
trial method
Also known as: trial by ordeal
Britannica Editors
History

ordeal, a trial or judgment of the truth of some claim or accusation by various means based on the belief that the outcome will reflect the judgment of supernatural powers and that these powers will ensure the triumph of right. Although fatal consequences often attend an ordeal, its purpose is not punitive.

The main types of ordeal are ordeals by divination, physical test, and battle. A Burmese ordeal by divination involves two parties being furnished with candles of equal size and lighted simultaneously; the owner of the candle that outlasts the other is adjudged to have won his cause. Another form of ordeal by divination is the appeal to the corpse for the discovery of its murderer. The ordeal of the bier in medieval Europe was founded on the belief that a sympathetic action of the blood causes it to flow at the touch or nearness of the murderer.

The ordeal by physical test, particularly by fire or water, is the most common. In Hindu codes a wife may be required to pass through fire to prove her fidelity to a jealous husband; traces of burning would be regarded as proof of guilt. The practice of dunking suspected witches was based on the notion that water, as the medium of baptism, would “accept,” or receive, the innocent and “reject,” or buoy, the guilty.

In ordeal by combat, or ritual combat, the victor is said to win not by his own strength but because supernatural powers have intervened on the side of the right, as in the duel in the European Middle Ages in which the “judgment of God” was thought to determine the winner. If still alive after the combat, the loser might be hanged or burned for a criminal offense or have a hand cut off and property confiscated in civil actions.](https://www.britannica.com/topic/ordeal)
--------------------
Η δίκη διά θεοκρισίας (*trial by ordeal*) ήταν μια αρχαία δικαστική πρακτική, με την οποία η ενοχή ή η αθωότητα του κατηγορουμένου (που αποκαλείται *proband*) καθοριζόταν μέσω της υποβολής του σε μια επώδυνη ή, τουλάχιστον, δυσάρεστη και συνήθως επικίνδυνη δοκιμασία. Στη μεσαιωνική Ευρώπη, όπως και η δίκη διά μονομαχίας (*trial by combat*), η δίκη διά θεοκρισίας —όπως η δοκιμασία μέσω αιμορραγίας του πτώματος (*cruentation*)— θεωρούνταν ενίοτε «κρίση του Θεού» (λατ. *judicium Dei*, παλαιοαγγλ. *Godes dom*): μια διαδικασία βασισμένη στην παραδοχή ότι ο Θεός θα βοηθούσε τον αθώο επιτελώντας ένα θαύμα προς όφελός του.

Η πρακτική αυτή έχει πολύ αρχαιότερες ρίζες, καθώς μαρτυρείται ήδη στον Κώδικα του Χαμουραμπί και στον Κώδικα του Ουρ-Ναμμού.

Στις προβιομηχανικές κοινωνίες, η δοκιμασία διά θεοκρισίας συγκαταλεγόταν, μαζί με τον όρκο και τη μαρτυρία μαρτύρων, στα βασικά μέσα για την έκδοση δικαστικής απόφασης. Πράγματι, ο ίδιος ο όρος *ordeal* (παλαιοαγγλ. *ordǣl*) σήμαινε «κρίση» ή «δικαστική απόφαση», προερχόμενος από το πρωτοδυτικογερμανικό *uʀdailī* (πρβλ. γερμ. *Urteil*, ολλ. *oordeel*), το οποίο ανάγεται τελικά στο πρωτογερμανικό *uzdailiją*, δηλαδή «αυτό που έχει απονεμηθεί» ή «αυτό που έχει κριθεί».

Η συμμετοχή του κλήρου στις δοκιμασίες διά πυρός και ύδατος απαγορεύθηκε από τον Πάπα Ιννοκέντιο Γ΄ κατά την Τέταρτη Σύνοδο του Λατερανού το 1215 και αντικαταστάθηκε από τη διαδικασία της συναπόδειξης διά όρκων (*compurgation*). Κατά την ύστερη μεσαιωνική περίοδο οι δίκες διά θεοκρισίας έγιναν ολοένα και σπανιότερες, χωρίς όμως να εγκαταλειφθούν πλήρως πριν από τον 16ο αιώνα. Ορισμένες μορφές τους εξακολούθησαν να χρησιμοποιούνται έως και τον 17ο αιώνα στο πλαίσιο των διώξεων για μαγεία.

[Trial by ordeal was an ancient judicial practice by which the guilt or innocence of the accused (called a "proband"[1]) was determined by subjecting them to a painful, or at least an unpleasant, usually dangerous experience. In medieval Europe, like trial by combat, trial by ordeal, such as cruentation, was sometimes considered a "judgement of God" (Latin: jūdicium Deī, Old English: Godes dōm): a procedure based on the premise that God would help the innocent by performing a miracle on their behalf. The practice has much earlier roots, attested to as far back as the Code of Hammurabi and the Code of Ur-Nammu.

In pre-industrial society, the ordeal typically ranked along with the oath and witness accounts as the central means by which to reach a judicial verdict. Indeed, the term ordeal, Old English ordǣl, has the meaning of "judgment, verdict" from Proto-West Germanic uʀdailī (see German: Urteil, Dutch: oordeel), ultimately from Proto-Germanic *uzdailiją "that which is dealt out".

Priestly cooperation in trials by fire and water was forbidden by Pope Innocent III at the Fourth Council of the Lateran of 1215 and replaced by compurgation. Trials by ordeal became rarer over the Late Middle Ages, but the practice was not discontinued until the 16th century. Certain trials by ordeal would continue to be used into the 17th century in witch-hunts.[2]](https://en.wikipedia.org/wiki/Trial_by_ordeal)

καθ'οδόν

Η καθαρή εποπτεία που αντιστοιχεί σε ένα εμπειρικό πράγμα μάς είναι απροσπέλαστη· κατά κάποιον τρόπο παραμένει κρυμμένη μέσα στην ίδια τη συνθετική εποπτεία, αλλά, τρόπον τινά, διάσπαρτη, με μια διαρκή ανάμειξη σημειωτικής αναπαράστασης.

Η καθαρή εποπτεία που αντιστοιχεί σε ένα εμπειρικό πράγμα μάς είναι απροσπέλαστη· κατά κάποιον τρόπο παραμένει κρυμμένη μέσα στην ίδια τη συνθετική εποπτεία, αλλά, τρόπον τινά, διάσπαρτη, με μια διαρκή ανάμειξη σημειωτικής αναπαράστασης. Αν αναγάγουμε αυτή τη συνθετική εποπτεία στην καθαρή της μορφή, δεν έχουμε την καθαρή εποπτεία που είναι δυνατή σε μια αντικειμενικά απλή παρουσίαση, αλλά ένα συνεχές εποπτικών περιεχομένων, στο οποίο κάθε όψη του αντικειμένου συχνά αποκτά εποπτική αναπαράσταση, αποκτά διαρκώς μεταβαλλόμενες προοπτικές προβολές, και στο οποίο μόνο η συνεχής σύμφυση της ταυτότητας συνιστά το φαινόμενο της αντικειμενικής ενότητας. [LI2, σ. 248]

<item>The pure intuition which corresponds to an empirical thing is denied to us, it lies hidden after a fashion in the complete synthetic intuition itself, but as it were dispersedly, with a perpetual admixture of signitive representation. If we reduce this synthetic intuition to its pure form, we do not have the pure intuition possible in an objectively simple presentation, but a continuum of intuitive contents, in which each aspect of the object quite often achieves intuitive representation, achieves ever varied perspectival projection, and in which only the continuous fusion of identity constitutes the phenomenon of objective unity. [LI2, p.248]</item>

 

Όλα τα πράγματα που απαρτίζουν τον κόσμο της γης [...] δεν έχουν καμία υπόσταση ανεξάρτητα από έναν νου· η ύπαρξή τους συνίσταται στο να γίνονται αντιληπτά ή γνωστά

> «Όλα τα πράγματα που απαρτίζουν τον κόσμο της γης [...] δεν έχουν καμία υπόσταση ανεξάρτητα από έναν νου· η ύπαρξή τους συνίσταται στο να γίνονται αντιληπτά ή γνωστά· [...] συνεπώς, όσο δεν γίνονται πράγματι αντιληπτά από εμένα ή δεν υπάρχουν στον δικό μου νου ή στον νου κάποιου άλλου δημιουργημένου πνεύματος, είτε δεν υπάρχουν καθόλου είτε υφίστανται στον νου κάποιου εξωτερικού πνεύματος [...]· διότι είναι απολύτως ακατανόητο [...] να αποδίδουμε σε οποιοδήποτε μέρος τους ύπαρξη ανεξάρτητη από ένα πνεύμα.»

([Berkeley, 1710, Μέρος 1, § 6])

> [A]ll the furniture of the earth….have not any subsistence without a mind…their being is to be perceived or known,….consequently, so long as they are not actually perceived by me or do not exist in my mind or that of any other created spirit, they must either have no existence at all or else subsist in the mind of some external spirit…. it being perfectly unintelligible….to attribute to any single part of them an existence independent of a spirit. [Berkeley, 1710, part 1, para. 6]

Τίποτε δεν μπορεί να βρίσκεται στο νου μας που να μην προέρχεται από τις αισθήσεις μας εκτός από τον ίδιο τον νου.

«Nihil est in intellectu quod prius non fuerit in sensu nisi ipse intellectus»

[= Τίποτε δεν μπορεί να βρίσκεται στο νου μας που να μην προέρχεται από τις αισθήσεις μας εκτός από τον ίδιο τον νου.]

Αυτή είναι η διατύπωση που συνοψίζει τη γνωσιοθεωρία του Gottfried Wilhelm Leibniz (1646–1716): φαινομενικά οι αισθήσεις μας μάς φέρνουν σε επαφή με τον εξωτερικό κόσμο, αλλά στην πραγματικότητα κάθε «μονάδα» (monad) —και επομένως και εμείς οι ίδιοι— φέρει μια εικονική αναπαράσταση της κατάστασης του σύμπαντος. Σύμφωνα με τον Leibniz, οι λεγόμενες «μονάδες» είναι απλές υποστάσεις, οι οποίες συγκροτούν τόσο τον πνευματικό όσο και τον υλικό κόσμο.

[Nihil est in intellectu quod non prius fuerit in sensu: (λατ.) Τίποτε δεν βρίσκεται στον νου το οποίο να μην υπήρξε προηγουμένως στην αίσθηση. Όλα τα υλικά ή τα περιεχόμενα της ανώτερης, νοητικής γνώσης προέρχονται από τη δραστηριότητα της κατώτερης, αισθητηριακής γνώσης. Πρόκειται για αρχή που υιοθετήθηκε από τον Aristotle, τον Thomas Aquinas και τον John Locke· αντιτάχθηκε σε αυτήν ο Plato, ο Augustine of Hippo και ο Leibniz (ο οποίος τροποποίησε την πρόταση προσθέτοντας: *nisi intellectus ipse*, δηλαδή «εκτός από τον ίδιο τον νου», υπονοώντας ό,τι είναι ήδη παρόν ως μέρος της έμφυτης φύσης του νου. Έτσι κατέστη δυνατό για τον Immanuel Kant να υποστηρίξει ότι ορισμένες μορφές της αισθητικότητας και του λόγου προηγούνται της αισθητηριακής εμπειρίας). — V.J.B.] (http://www.ditext.com/runes/n.html)

“Nihil est in intellectu quod prius non fuerit in sensu nisi ipse intellectus“

[=Nothing can be in our thoughts that does not come from our senses].This is the formula that summarizes the epistemology of William Leibniz (1646-1716): apparently our senses put us in contact with the outside world, but in reality each “monad” (and therefore also ourselves) carries a virtual state representation of the universe. According to Leibniz, the so-called “monads” are simple substances, which make both the spiritual and the material world.

[Nihil est in intellectu quod non prius fuerit in sensu: (Lat.) Nothing is in the intellect which was not first in sense. All the materials, or content, of higher, intellectual cognition are derived from the activity of lower, sense cognition. A principle subscribed to by Aristotle, St. Thomas and Locke; opposed by Plato, St. Augustine and Leibniz (who qualified the proposition by adding: nisi intellectus ipse, i.e. except for what is already present as part of the innate nature of the intellect, thus making it possible for Kant to suggest that certain forms of sensibility and reason are prior to sense experience). -- V.J.B. ](http://www.ditext.com/runes/n.html)

Αναγκαιότητα (informationphilosopher)

Necessity
=========

URL: http://www.informationphilosopher.com/freedom/necessity.html

Αναγκαιότητα

Η **αναγκαιότητα** είναι η ιδέα ότι καθετί που έχει συμβεί και καθετί που θα συμβεί είναι αναγκαίο και δεν μπορεί να είναι διαφορετικά. Η αναγκαιότητα συχνά αντιπαρατίθεται προς την τύχη και την ενδεχομενικότητα. Σε έναν αναγκαίο κόσμο δεν υπάρχει τύχη. Ό,τι συμβαίνει, συμβαίνει κατ’ αναγκαιότητα.

Ο μεγάλος ατομιστής Λεύκιππος διατύπωσε το πρώτο δόγμα του ντετερμινισμού, μιας απόλυτης αναγκαιότητας:

> «Τίποτε δεν συμβαίνει τυχαία, αλλά τα πάντα για κάποιο λόγο και κατ’ ανάγκην.»

Πρέπει όμως να διακρίνουμε αυτή την αξίωση περί φυσικής αναγκαιότητας από την απλούστερη λογική αναγκαιότητα των τυπικών συστημάτων.

Η λογική του Αριστοτέλη υπερασπίστηκε τη λογική αναγκαιότητα σύμφωνα με την οποία, από δύο αντιφατικές προτάσεις, μόνο η μία μπορεί να είναι αληθής και η άλλη ψευδής. Ο Διόδωρος Κρόνος ανέπτυξε τον «Κύριο Λόγο» για να δείξει ότι μόνο μία απάντηση σε ένα ερώτημα σχετικά με ένα μελλοντικό γεγονός μπορεί να είναι αληθής: είτε Ναι είτε Όχι. Αυτό οδήγησε στη μεγαρική ιδέα του [ακτουαλισμού](https://www.informationphilosopher.com/freedom/actualism.html), σύμφωνα με την οποία δεν υπάρχει μελλοντική ενδεχομενικότητα και υπάρχει μόνο ένα δυνατό μέλλον.

Το παράδοξο του Διοδώρου ήταν αποτέλεσμα της αρχής της δισθενείας (principle of bivalence) ή του νόμου του αποκλειομένου τρίτου (law of the excluded middle). Μόνο μία από δύο λογικά αντιφατικές προτάσεις μπορεί να είναι αναγκαία αληθής. Ο Αριστοτέλης έλυσε το παράδοξο λέγοντας ότι η αλήθεια των προτάσεων για το μέλλον εξαρτάται από το πραγματικό μέλλον, ως εξής:

> «Μια ναυμαχία είτε θα συμβεί αύριο είτε δεν θα συμβεί·
> αλλά δεν είναι αναγκαίο να συμβεί αύριο,
> ούτε είναι αναγκαίο να μη συμβεί·
> ωστόσο είναι αναγκαίο είτε να συμβεί είτε να μη συμβεί αύριο.»
— (*Περὶ Ἑρμηνείας* IX, 19a30)

Ο σημαντικότερος θεμελιωτής του Στωικισμού, Χρύσιππος, μετρίασε την αυστηρή αναγκαιότητα. Όπως και οι Δημόκριτος, Αριστοτέλης και Επίκουρος πριν από αυτόν, ο Χρύσιππος επιδίωκε να ενισχύσει το επιχείρημα υπέρ της ηθικής ευθύνης, ιδίως απέναντι στα ακαθόριστα τυχαία αίτια του Αριστοτέλη και του Επίκουρου. Ενώ το παρελθόν είναι αμετάβλητο, ο Χρύσιππος υποστήριζε ότι ορισμένα μελλοντικά συμβάντα που είναι δυνατά δεν προκύπτουν κατ’ αναγκαιότητα μόνο από εξωτερικούς παράγοντες του παρελθόντος, αλλά ενδέχεται να εξαρτώνται και από εμάς. Έχουμε τη δυνατότητα να συγκατατεθούμε ή να μη συγκατατεθούμε σε μια πράξη.

Αργότερα, ο Γκότφριντ Βίλχελμ Λάιμπνιτς διέκρινε δύο μορφές αναγκαιότητας: την αναγκαία αναγκαιότητα και την ενδεχομενική αναγκαιότητα. Η διάκριση αυτή αντιστοιχούσε ουσιαστικά στη διάκριση μεταξύ λογικής και φυσικής (ή εμπειρικής) αναγκαιότητας.

Κατά τις συζητήσεις του δέκατου όγδοου αιώνα για την ελευθερία και την αναγκαιότητα (την ελεύθερη βούληση έναντι του ντετερμινισμού), πολλοί στοχαστές διέκριναν επίσης μια ηθική αναγκαιότητα από τη φυσική αναγκαιότητα. Η ηθική αναγκαιότητα περιγράφει τη βούληση ως (αυτο)προσδιοριζόμενη από τους λόγους και τα κίνητρα του δρώντος υποκειμένου. Οι ακραίοι ελευθεριακοί θεωρητικοί επέμεναν σε μια βούληση που δεν προσδιορίζεται από λόγους, φοβούμενοι ότι αυτό θα συνεπαγόταν προ-καθορισμό, πράγμα που δεν ισχύει. Στα μοντέλα δύο σταδίων της ελεύθερης βούλησης, ο ιντετερμινισμός κατά τη γένεση εναλλακτικών δυνατοτήτων δράσης διαρρηγνύει την αιτιακή αλυσίδα του ντετερμινισμού.

Η τύχη θεωρείται ασυμβίβαστη τόσο με τον λογικό ντετερμινισμό όσο και με οποιονδήποτε περιορισμό του αιτιακού, φυσικού ή μηχανικού ντετερμινισμού.

Παρά τις άφθονες αποδείξεις περί του αντιθέτου, πολλοί φιλόσοφοι αρνούνται ότι υπάρχει τύχη. Υποστηρίζουν ότι, αν έστω και ένα μόνο συμβάν καθορίζεται από την τύχη, τότε ο ιντετερμινισμός είναι αληθής και υπονομεύεται η ίδια η δυνατότητα βέβαιης γνώσης. Μερικοί φτάνουν στο άκρο να ισχυρίζονται ότι η τύχη θα καθιστούσε την κατάσταση του κόσμου πλήρως ανεξάρτητη από κάθε προγενέστερη κατάσταση — κάτι παράλογο, αλλά ενδεικτικό της ανησυχίας τους απέναντι στην τύχη.

Ο Μπέρτραντ Ράσελ έγραψε:

> «Ο νόμος της αιτιότητας, σύμφωνα με τον οποίο μεταγενέστερα συμβάντα μπορούν θεωρητικά να προβλεφθούν μέσω προγενέστερων συμβάντων, συχνά θεωρήθηκε εκ των προτέρων αληθής, αναγκαιότητα της σκέψης, κατηγορία χωρίς την οποία η επιστήμη δεν θα ήταν δυνατή.»
— (*The Problems of Philosophy*, σ. 179)

Η κεντρική ιδέα του ιντετερμινισμού συνδέεται στενά με την ιδέα της αιτιότητας. Για ορισμένους, ο ιντετερμινισμός σημαίνει απλώς ένα συμβάν χωρίς αιτία. Ωστόσο, μπορούμε να έχουμε μια επαρκή έννοια αιτιότητας χωρίς αυστηρό ντετερμινισμό, ο οποίος συνεπάγεται πλήρη προβλεψιμότητα των συμβάντων και ένα μόνο δυνατό μέλλον.

Παράδειγμα συμβάντος που δεν προκαλείται αυστηρά είναι εκείνο που εξαρτάται από την τύχη, όπως η ρίψη ενός νομίσματος. Αν το αποτέλεσμα είναι απλώς πιθανό και όχι βέβαιο, τότε μπορούμε να πούμε ότι το συμβάν προκλήθηκε από τη ρίψη του νομίσματος, αλλά το αν θα προκύψει κορώνα ή γράμματα δεν ήταν προβλέψιμο. Επομένως, αυτή η αιτιότητα, η οποία αναγνωρίζει προηγούμενα συμβάντα ως αιτίες, είναι μη προσδιορισμένη και το αποτέλεσμα οφείλεται αποκλειστικά στην τύχη.

Αυτό το είδος αιτιότητας το αποκαλούμε **«ήπια αιτιότητα» (soft causality)**. Τα συμβάντα προκαλούνται από προηγούμενα (αναίτια) συμβάντα, αλλά δεν προσδιορίζονται από συμβάντα που βρίσκονται νωρίτερα στην αιτιακή αλυσίδα, η οποία έχει διαρραγεί από το αναίτιο αίτιο.

Η αναγκαιότητα είναι κρίσιμη για το ζήτημα της ελεύθερης βούλησης. Η αυστηρή αναγκαιότητα συνεπάγεται ένα μόνο δυνατό μέλλον. Η τύχη σημαίνει ότι το μέλλον είναι απρόβλεπτο. Η τύχη επιτρέπει εναλλακτικά μέλλοντα και τότε το ερώτημα γίνεται πώς το ένα πραγματικό παρόν πραγματώνεται από αυτές τις δυνητικές εναλλακτικές.

Η απόκλιση που απαιτείται από την αυστηρή αναγκαιότητα είναι πολύ μικρή σε σύγκριση με τις θαυματουργικές ιδέες που συνδέονται με την αρχαία έννοια της **causa sui** (αυτοπροκαλούμενης αιτίας).

Παρά την κριτική επίθεση του Ντέιβιντ Χιουμ κατά της αναγκαιότητας των αιτίων, πολλοί φιλόσοφοι ασπάζονται έντονα την αιτιότητα. Μερικοί μάλιστα τη συνδέουν με την ίδια τη δυνατότητα της λογικής και του ορθού λόγου. Και ο ίδιος ο Χιουμ πίστευε έντονα —αν και όχι χωρίς ασυνέπεια— στην αναγκαιότητα, ενώ αρνιόταν την αιτιότητα. Έλεγε ότι «είναι αδύνατο να δεχθούμε οποιοδήποτε ενδιάμεσο μεταξύ τύχης και αναγκαιότητας».

Ακόμη και σε έναν κόσμο όπου υπάρχει τύχη, τα μακροσκοπικά αντικείμενα είναι προσδιορισμένα σε εξαιρετικό βαθμό. Αυτή είναι η βάση της φυσικής αναγκαιότητας. Οι νόμοι της κίνησης του Ισαάκ Νεύτων είναι αρκετά ντετερμινιστικοί ώστε να στείλουν ανθρώπους στη Σελήνη και πίσω. Το μοντέλο «Cogito» του Μακρο-Νου είναι αρκετά μεγάλης κλίμακας ώστε να αγνοεί την κβαντική αβεβαιότητα για τους σκοπούς της έλλογης βούλησης. Το νευρικό σύστημα είναι αρκετά ανθεκτικό ώστε να διασφαλίζει ότι οι νοητικές αποφάσεις μεταδίδονται αξιόπιστα στα άκρα μας. Οι πράξεις μας προσδιορίζονται από τις σκέψεις μας. Αλλά οι ίδιες οι σκέψεις μας είναι ελεύθερες. Αυτό σημαίνει ότι οι πράξεις μας δεν ήταν προ-καθορισμένες πριν αρχίσουμε να σκεφτόμαστε.

> Βλέπουμε έναν κόσμο ήπιας αιτιότητας και επαρκούς ντετερμινισμού.

Αυτό το είδος ντετερμινισμού (προσδιορισμένου αλλά όχι προ-καθορισμένου) το ονομάζουμε **«επαρκή ντετερμινισμό» (adequate determinism)**. Ο φυσικός ντετερμινισμός είναι επαρκής ώστε να μπορούμε να προβλέπουμε εκλείψεις για τα επόμενα χίλια ή περισσότερα χρόνια με εξαιρετική ακρίβεια.

Η παρουσία κβαντικής αβεβαιότητας οδηγεί ορισμένους φιλοσόφους να χαρακτηρίζουν τον κόσμο ως μη προσδιορισμένο. Όμως ο όρος «ιντετερμινισμός» είναι παραπλανητικός και φέρει έντονα αρνητικές συνδηλώσεις, όταν τα περισσότερα συμβάντα είναι συντριπτικά «επαρκώς προσδιορισμένα».

Δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα να φανταστούμε ότι οι τρεις παραδοσιακές νοητικές ικανότητες του λόγου —η αντίληψη, η σύλληψη και η κατανόηση— λειτουργούν, για όλους τους πρακτικούς σκοπούς, ντετερμινιστικά μέσα σε έναν φυσικό εγκέφαλο όπου τα κβαντικά συμβάντα δεν παρεμβαίνουν στις κανονικές λειτουργίες, εκτός αν το υποκείμενο επιδιώκει συνειδητά να είναι πρωτότυπο και δημιουργικό.

Ομοίως, δεν υπάρχει πρόβλημα να φανταστούμε έναν ρόλο για την τύχη στον εγκέφαλο με τη μορφή θορύβου κβαντικού επιπέδου. Ο θόρυβος μπορεί να εισαγάγει τυχαία σφάλματα στις αποθηκευμένες μνήμες. Μπορεί επίσης να δημιουργήσει τυχαίους συνειρμούς ιδεών κατά την ανάκληση της μνήμης, οι οποίοι αποτελούν πηγή νέων ιδεών.

Ο Μακρο-Νους χρειάζεται τον Μικρο-Νου, ώστε τα ελεύθερα στοιχεία δράσης και σκέψης σε μια ατζέντα εναλλακτικών δυνατοτήτων να μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διαβούλευσης από τη βούληση. Η τύχη στον Μικρο-Νου είναι το «ελεύθερο» της ελεύθερης βούλησης και η πηγή της ανθρώπινης δημιουργικότητας. Ο επαρκώς προσδιορισμένος Μακρο-Νους είναι η «βούληση» της ελεύθερης βούλησης που διαβουλεύεται και επιλέγει πράξεις για τις οποίες μπορούμε να φέρουμε ηθική ευθύνη.

[Η αναγκαιότητα πρέπει να περιορίζεται στην ορθή χρήση της στη λογική και να διακρίνεται σαφώς από τις συγγενείς έννοιες της αιτιότητας, του ντετερμινισμού, της βεβαιότητας και της προβλεψιμότητας.]

Necessity is the idea that everything that has ever happened and ever will happen is necessary, and can not be otherwise. Necessity is often opposed to chance and contingency. In a necessary world there is no chance. Everything that happens is necessitated.

The great atomist Leucippus stated the first dogma of determinism, an absolute necessity.

> "Nothing occurs at random, but everything for a reason and by necessity." 

But we must distinguish between this claim of physical necessity and the simpler logical necessity of formal systems.

Aristotle's logic defended the logical necessity that only one of two contradictory statements can be true, and the other false. Diodorus Cronus developed the Master Argument to show that only one answer to a question about a future event can be true. Either Yes or No. This led to the Megarian idea of actualism, that there is no future contingency and only one possible future.

Diodorus' paradox was the result of the principle of bivalence or the law of the excluded middle. Only one of two logically contradictory statements can be necessarily true. Aristotle solved the paradox by saying that the truth of statements about the future is contingent on the actual future, as follows,

> "A sea battle must either take place tomorrow or not,
but it is not necessary that it should take place tomorrow,
neither is it necessary that it should not take place,
yet it is necessary that it either should or should not
take place to-morrow."
(De Interpretatione IX, 19 a 30) 

The major founder of Stoicism, Chrysippus, took the edge off strict necessity. Like Democritus, Aristotle, and Epicurus before him, Chrysippus wanted to strengthen the argument for moral responsibility, in particular defending it from Aristotle's and Epicurus's indeterminate chance causes. Whereas the past is unchangeable, Chrysippus argued that some future events that are possible do not occur by necessity from past external factors alone, but might depend on us. We have a choice to assent or not to assent to an action.

Later, Leibniz distinguished two forms of necessity, necessary necessity and contingent necessity. This basically distinguished logical necessity from physical (or empirical) necessity.

In the eighteenth century debates about freedom and necessity (free will versus determinism), many thinkers distinguished a moral necessity from physical necessity. Moral necessity describes the will being (self) determined by an agent's reasons and motives. Extreme libertarians insisted on a will that was not determined by reasons, fearing that this implies pre-determinism, which it does not. In two-stage models of free will, indeterminism in the generation of alternative possibilities for action breaks the causal chain of determinism.

Chance is regarded as inconsistent with logical determinism and with any limits on causal, physical or mechanical determinism.

Despite abundant evidence to the contrary, many philosophers deny that chance exists. If a single event is determined by chance, then indeterminism would be true, they say, and undermine the very possibility of certain knowledge. Some go to the extreme of saying that chance would make the state of the world totally independent of any earlier states, which is nonsense, but it shows how anxious they are about chance.

Bertrand Russell said "The law of causation, according to which later events can theoretically be predicted by means of earlier events, has often been held to be a priori, a necessity of thought, a category without which science would not be possible." (Russell, External World p.179)

The core idea of indeterminism is closely related to the idea of causality. Indeterminism for some is simply an event without a cause. But we can have an adequate causality without strict determinism, which implies complete predictability of events and only one possible future.

An example of an event that is not strictly caused is one that depends on chance, like the flip of a coin. If the outcome is only probable, not certain, then the event can be said to have been caused by the coin flip, but the head or tails result was not predictable. So this causality, which recognizes prior events as causes, is undetermined and the result of chance alone.

We call this "soft" causality. Events are caused by prior (uncaused) events, but not determined by events earlier in the causal chain, which has been broken by the uncaused cause.

Necessity is critical for the question of free will. Strict necessity implies just one possible future. Chance means that the future is unpredictable. Chance allows alternative futures and the question becomes how the one actual present is realized from these potential alternatives.

The departure required from strict necessity is very slight compared to the miraculous ideas associated with the "causa sui" (self-caused cause) of the ancients.

Despite David Hume's critical attack on the necessity of causes, many philosophers embrace causality strongly. Some even connect it to the very possibility of logic and reason. And Hume himself strongly, if inconsistently, believed in necessity while denying causality. He said "'tis impossible to admit any medium betwixt chance and necessity."

Even in a world with chance, macroscopic objects are determined to an extraordinary degree. This is the basis for physical necessity. Newton's laws of motion are deterministic enough to send men to the moon and back. Our Cogito model of the Macro Mind is large enough to ignore quantum uncertainty for the purpose of the reasoning will. The neural system is robust enough to insure that mental decisions are reliably transmitted to our limbs. Our actions are determined by our thoughts. But our thoughts themselves are free. This means that our actions were not pre-determined from before we began thinking.

> we see a world of soft causality and adequate determinism

We call this kind of determinism (determined but not pre-determined) "adequate determinism." Physical determinism is adequate enough for us to predict eclipses for the next thousand years or more with extraordinary precision.

The presence of quantum uncertainty leads some philosophers to call the world indetermined. But indeterminism is misleading, with strong negative connotations, when most events are overwhelmingly "adequately determined."

There is no problem imagining that the three traditional mental faculties of reason - perception, conception, and comprehension - are for all practical purposes carried on deterministically in a physical brain where quantum events do not interfere with normal operations, unless the agent deliberately seeks to be original and creative.

There is also no problem imagining a role for chance in the brain in the form of quantum level noise. Noise can introduce random errors into stored memories. Noise could create random associations of ideas during memory recall which are the source of novel ideas.

Our Macro Mind needs the Micro Mind for the free action items and thoughts in an Agenda of alternative possibilities to be de-liberated by the will. Chance in the Micro Mind is the "free" in free will and the source of human creativity. The adequately determined Macro Mind is the "will" in free will that de-liberates, choosing actions for which we can be morally responsible.

[Necessity must be limited to its proper use in logic, and disambiguated from its close relatives causality, determinism, certainty, and predictability.] 

Φυσική επιλογή

## Φυσική επιλογή

Η φυσική επιλογή είναι ένας από τους βασικούς μηχανισμούς της εξέλιξης, μαζί με τη μετάλλαξη, τη μετανάστευση και τη γενετική παρέκκλιση (genetic drift).

Η μεγάλη ιδέα του Δαρβίνου για την εξέλιξη μέσω φυσικής επιλογής είναι σχετικά απλή, αλλά συχνά παρερμηνεύεται. Για να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί, ας φανταστούμε έναν πληθυσμό σκαθαριών:

1. Υπάρχει ποικιλότητα στα χαρακτηριστικά.
Για παράδειγμα, ορισμένα σκαθάρια είναι πράσινα και άλλα καφέ.

2. Υπάρχει διαφοροποιημένη αναπαραγωγική επιτυχία.
Εφόσον το περιβάλλον δεν μπορεί να υποστηρίξει απεριόριστη αύξηση του πληθυσμού, δεν καταφέρνουν όλα τα άτομα να αναπαραχθούν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους. Στο παράδειγμα αυτό, τα πράσινα σκαθάρια τείνουν να τρώγονται από τα πουλιά και έτσι επιβιώνουν και αναπαράγονται λιγότερο συχνά από ό,τι τα καφέ σκαθάρια.

3. Υπάρχει κληρονομικότητα.
Τα καφέ σκαθάρια που επιβιώνουν αποκτούν καφέ απογόνους, επειδή αυτό το χαρακτηριστικό έχει γενετική βάση.

4. Τελικό αποτέλεσμα:
Το πιο πλεονεκτικό χαρακτηριστικό, δηλαδή ο καφέ χρωματισμός, που επιτρέπει στο σκαθάρι να αποκτά περισσότερους απογόνους, γίνεται ολοένα συχνότερο στον πληθυσμό. Αν η διαδικασία αυτή συνεχιστεί, τελικά όλα τα άτομα του πληθυσμού θα είναι καφέ.

Εάν υπάρχει ποικιλότητα, διαφοροποιημένη αναπαραγωγική επιτυχία και κληρονομικότητα, τότε η εξέλιξη μέσω φυσικής επιλογής θα προκύψει ως αποτέλεσμα. Τόσο απλά.

[Natural selection](https://evolution.berkeley.edu/evolibrary/article/0_0_0/evo_25)

## Η φυσική επιλογή εν δράσει

Οι επιστήμονες έχουν τεκμηριώσει πολλά παραδείγματα φυσικής επιλογής, ενός από τους βασικούς μηχανισμούς της εξέλιξης.

Οποιοδήποτε λεύκωμα φυσικής ιστορίας θα σας κατακλύσει με εντυπωσιακές φωτογραφίες που απεικονίζουν εκπληκτικές προσαρμογές οι οποίες έχουν παραχθεί μέσω της φυσικής επιλογής, όπως τα παρακάτω παραδείγματα:

* Οι ορχιδέες εξαπατούν τις σφήκες ώστε να «ζευγαρώνουν» μαζί τους.
* Τα κατιδίδια (katydids) διαθέτουν καμουφλάζ που τα κάνει να μοιάζουν με φύλλα.
* Τα μη δηλητηριώδη βασιλικά φίδια μιμούνται τα δηλητηριώδη κοραλλιόφιδα.

Η συμπεριφορά μπορεί επίσης να διαμορφωθεί από τη φυσική επιλογή. Συμπεριφορές όπως οι τελετουργίες ζευγαρώματος των πτηνών, ο «χορός» επικοινωνίας των μελισσών και η ανθρώπινη ικανότητα εκμάθησης γλώσσας διαθέτουν επίσης γενετικές συνιστώσες και υπόκεινται στη φυσική επιλογή. Ο αρσενικός γαλαζοπόδαρος σουλίδας, που φαίνεται δεξιά, υπερτονίζει τις κινήσεις των ποδιών του για να προσελκύσει σύντροφο.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούμε να παρατηρήσουμε άμεσα τη φυσική επιλογή. Πολύ πειστικά δεδομένα δείχνουν ότι το σχήμα των ραμφών των σπίνων στα νησιά Γκαλαπάγκος ακολουθεί τις μεταβολές των καιρικών συνθηκών: μετά από περιόδους ξηρασίας, ο πληθυσμός των σπίνων εμφανίζει βαθύτερα και ισχυρότερα ράμφη, τα οποία τους επιτρέπουν να τρέφονται με σκληρότερους σπόρους.

Σε άλλες περιπτώσεις, η ανθρώπινη δραστηριότητα έχει προκαλέσει περιβαλλοντικές μεταβολές που οδήγησαν πληθυσμούς να εξελιχθούν μέσω φυσικής επιλογής. Ένα εντυπωσιακό παράδειγμα είναι εκείνο του πληθυσμού των σκουρόχρωμων νυκτόβιων πεταλούδων στην Αγγλία του 19ου αιώνα, του οποίου η αύξηση και η μείωση ακολούθησαν παράλληλα την πορεία της βιομηχανικής ρύπανσης. Τέτοιες μεταβολές μπορούν συχνά να παρατηρηθούν και να τεκμηριωθούν.

[Natural selection at work](https://evolution.berkeley.edu/evolibrary/article/0_0_0/evo_26)

## Τι είναι η Θεωρία της Εξέλιξης μέσω Φυσικής Επιλογής;

Ο Άγγλος φυσιοδίφης του δέκατου ένατου αιώνα, Charles Darwin, είναι ένας από τους πιο διάσημους επιστήμονες που έζησαν ποτέ. Η θέση του στην ιστορία της επιστήμης είναι απολύτως δικαιολογημένη. Η θεωρία του για την εξέλιξη μέσω φυσικής επιλογής αντιπροσωπεύει ένα τεράστιο άλμα στην ανθρώπινη κατανόηση. Εξηγεί και ενοποιεί ολόκληρη τη βιολογία. Η θεωρία του Δαρβίνου περιλαμβάνει στην πραγματικότητα δύο μεγάλες ιδέες:

* Η μία ιδέα είναι ότι η εξέλιξη συμβαίνει. Με άλλα λόγια, οι οργανισμοί μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου. Η ζωή στη Γη έχει αλλάξει καθώς οι απόγονοι αποκλίνουν από κοινούς προγόνους του παρελθόντος.

* Η άλλη ιδέα είναι ότι η εξέλιξη πραγματοποιείται μέσω της φυσικής επιλογής. Η φυσική επιλογή είναι η διαδικασία κατά την οποία οι ζωντανοί οργανισμοί που διαθέτουν ευνοϊκά χαρακτηριστικά παράγουν περισσότερους απογόνους από άλλους οργανισμούς. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη σταδιακή μεταβολή των χαρακτηριστικών των ζωντανών όντων με την πάροδο του χρόνου.

[9.2: Darwin, Wallace, and the Theory of Evolution by Natural Selection - Biology LibreTexts](https://bio.libretexts.org/Courses/Butte_College/BC%3A_BIOL_2_-_Introduction_to_Human_Biology_%28Grewal%29/Text/09%3A_Biological_Evolution/9.2%3A_Darwin%2C_Wallace%2C_and_the_Theory_of_Evolution_by_Natural_Selection)

Natural selection

Natural selection is one of the basic mechanisms of evolution, along with mutation, migration, and genetic drift.

Darwin's grand idea of evolution by natural selection is relatively simple but often misunderstood. To find out how it works, imagine a population of beetles:

1. There is variation in traits.
For example, some beetles are green and some are brown.

Color variation in these beetles

2. There is differential reproduction.
Since the environment can't support unlimited population growth, not all individuals get to reproduce to their full potential. In this example, green beetles tend to get eaten by birds and survive to reproduce less often than brown beetles do.

Differential reproduction

3. There is heredity.
The surviving brown beetles have brown baby beetles because this trait has a genetic basis.

Heredity of the traits of the beetles who survive

4. End result:
The more advantageous trait, brown coloration, which allows the beetle to have more offspring, becomes more common in the population. If this process continues, eventually, all individuals in the population will be brown.

Eventually, the advantageous trait dominates

If you have variation, differential reproduction, and heredity, you will have evolution by natural selection as an outcome. It is as simple as that.

[Natural selection](https://evolution.berkeley.edu/evolibrary/article/0_0_0/evo_25)

Natural selection at work

Scientists have worked out many examples of natural selection, one of the basic mechanisms of evolution.

Any coffee table book about natural history will overwhelm you with full-page glossies depicting amazing adaptations produced by natural selection, such as the examples below.

Orchids fool wasps into 'mating' with them.         
Katydids have camouflage to look like leaves.         
Non-venomous king snakes mimic venomous coral snakes.

Blue-footed boobies
 
Behavior can also be shaped by natural selection. Behaviors such as birds' mating rituals, bees' wiggle dance, and humans' capacity to learn language also have genetic components and are subject to natural selection. The male blue-footed booby, shown to the right, exaggerates his foot movements to attract a mate.

In some cases, we can directly observe natural selection. Very convincing data show that the shape of finches' beaks on the Galapagos Islands has tracked weather patterns: after droughts, the finch population has deeper, stronger beaks that let them eat tougher seeds.

In other cases, human activity has led to environmental changes that have caused populations to evolve through natural selection. A striking example is that of the population of dark moths in the 19th century in England, which rose and fell in parallel to industrial pollution. These changes can often be observed and documented.

[Natural selection at work](https://evolution.berkeley.edu/evolibrary/article/0_0_0/evo_26)

What is the Theory of Evolution by Natural Selection?

Eighteenth-century Englishman Charles Darwin is one of the most famous scientists who ever lived. His place in the history of science is well deserved. Darwin’s theory of evolution by natural selection represents a giant leap in human understanding. It explains and unifies all of biology. Darwin’s theory actually contains two major ideas:

* One idea is that evolution occurs. In other words, organisms change over time. Life on Earth has changed as descendants diverged from common ancestors in the past.
* The other idea is that evolution occurs by natural selection. Natural selection is the process in which living things with beneficial traits produce more offspring than others do. This results in changes in the traits of living things over time.

[9.2: Darwin, Wallace, and the Theory of Evolution by Natural Selection - Biology LibreTexts](https://bio.libretexts.org/Courses/Butte_College/BC%3A_BIOL_2_-_Introduction_to_Human_Biology_(Grewal)/Text/09%3A_Biological_Evolution/9.2%3A_Darwin%2C_Wallace%2C_and_the_Theory_of_Evolution_by_Natural_Selection)
--------------------

Σε έναν μονόλογο οι λέξεις δεν μπορούν να επιτελέσουν καμία λειτουργία ένδειξης της ύπαρξης νοητικών ενεργημάτων, αφού μια τέτοια ένδειξη θα ήταν εκεί εντελώς άσκοπη. Διότι τα εν λόγω ενεργήματα τα βιώνουμε εμείς τα ίδια ακριβώς εκείνη τη στιγμή.

«Σε έναν μονόλογο οι λέξεις δεν μπορούν να επιτελέσουν καμία λειτουργία ένδειξης της ύπαρξης νοητικών ενεργημάτων, αφού μια τέτοια ένδειξη θα ήταν εκεί εντελώς άσκοπη. Διότι τα εν λόγω ενεργήματα τα βιώνουμε εμείς τα ίδια ακριβώς εκείνη τη στιγμή.» (ό.π.) (*Λογικές Έρευνες*, Έρευνα Ι, §8)

“In a monologue words can perform no function of indicating the existence of mental acts, since such indication would there be quite purposeless. For the acts in question are themselves experienced by us at that very moment.”(ibid.)(Edmund Husserl, Invest. 1, sect. 8)

 

ανώμαλος μονισμός

**ανώμαλος μονισμός**

Η φιλοσοφία του νου σύμφωνα με την οποία τα νοητικά κατηγορήματα αποτελούν μη αναγώγιμες εναλλακτικές περιγραφές φυσικών συμβάντων. Σύμφωνα, για παράδειγμα, με τον Donald Davidson, οι νοητικές ιδιότητες προκύπτουν από/επακολουθούν (supervene upon) τα/των φυσικά συμβάντα, αλλά δεν υπάρχουν ψυχοφυσικοί νόμοι της φύσης μέσω των οποίων θα μπορούσαμε να προβλέψουμε τα νοητικά φαινόμενα από μια επιστημονική μελέτη των φυσικών φαινομένων. Μια τέτοια θέση θεωρείται μερικές φορές ότι είχε προαναγγελθεί στη φιλοσοφία του Baruch Spinoza.

[anomalous monism

The philosophy of mind according to which mental predicates are irreducibly alternative descriptions of physical events. According to Donald Davidson, for example, mental properties supervene upon physical events, but there are no psychophysical laws of nature by means of which we could predict the mental from a scientific study of the physical. Such a position is sometimes supposed to have been anticipated in the philosophy of Spinoza.

Recommended Reading: Donald Davidson, Subjective, Intersubjective, Objective (Oxford, 2002); Donald Davidson, Essays on Actions and Events (1980).

Also see DPM. ](http://www.philosophypages.com/dy/a4.htm)

Η μετριοπάθεια στην ιδιοσυγκρασία είναι πάντοτε αρετή· αλλά η μετριοπάθεια στις αρχές αποτελεί ένα είδος κακίας. (Thomas Paine)

«Αυτές οι λέξεις, “συγκρατημένος και μετριοπαθής”, είναι λέξεις είτε πολιτικής δειλίας είτε πανουργίας είτε αποπλάνησης. — Ένα πράγμα που είναι μέτρια καλό δεν είναι τόσο καλό όσο θα έπρεπε να είναι. Η μετριοπάθεια στην ιδιοσυγκρασία είναι πάντοτε αρετή· αλλά η μετριοπάθεια στις αρχές αποτελεί ένα είδος κακίας.»

"Those words, “temperate and moderate,” are words either of political cowardice, or of cunning, or seduction. — A thing, moderately good is not so good as it ought to be. Moderation in temper, is always a virtue; but moderation in principle, is a species of vice."

- Thomas Paine, letter to the addressers on the late proclamation against seditious writings

Η αντίληψη των άλλων ανθρώπων και του διυποκειμενικού κόσμου είναι προβληματική μόνο για τους ενήλικες. Το παιδί ζει σε έναν κόσμο που πιστεύει χωρίς δισταγμό προσβάσιμο σε όλους γύρω του.

«Η αντίληψη των άλλων ανθρώπων και του διυποκειμενικού κόσμου είναι προβληματική μόνο για τους ενήλικες. Το παιδί ζει σε έναν κόσμο που πιστεύει χωρίς δισταγμό προσβάσιμο σε όλους γύρω του. Δεν έχει επίγνωση του εαυτού του ή των άλλων ως ιδιωτικών υποκειμενικών, ούτε υποψιάζεται ότι όλοι μας, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου, περιοριζόμαστε σε μια συγκεκριμένη άποψη του κόσμου. Γι' αυτό δεν υποβάλλει ούτε τις σκέψεις του, στις οποίες πιστεύει, όπως παρουσιάζονται, σε κανενός είδους κριτική. Δεν έχει γνώση οπτικών γωνιών. Γι' αυτόν οι άνθρωποι είναι άδεια κεφάλια στραμμένα προς έναν μόνο, αυτονόητο κόσμο όπου όλα γίνονται, ακόμα και τα όνειρα, που είναι, πιστεύει, στο δωμάτιό του, ακόμη και σκεπτόμενο, αφού δε διαφέρει από τις λέξεις». —Maurice Merleau-Ponty

“The perception of other people and the intersubjective world is problematic only for adults. The child lives in a world which he unhesitatingly believes accessible to all around him. He has no awares of himself or of others as private subjectives, nor does he suspect that all of us, himself included, are limited to one certain point of view of the world. That is why he subjects neither his thoughts, in which he believes as they present themselves, to any sort of criticism. He has no knowledge of points of view. For him men are empty heads turned towards one single, self-evident world where everything takes place, even dreams, which are, he thinks, in his room, and even thinking, since it is not distinct from words.” —Maurice Merleau-Ponty

Τι είναι η Αποβλεπτικότητα; (Christian B. Feest)

Αποβλεπτικότητα: (https://web.archive.org/web/20260308222648/https://philosophyalevel.com/posts/what-is-intentionality/) Η ικανότητα των νοητικών καταστάσεων να αφορούν ή να κατευθύνονται προς ένα θέμα. Για παράδειγμα, μπορείς να έχεις μια σκέψη για έναν βάτραχο, μια πεποίθηση σχετικά με τη σελήνη ή μια επιθυμία να πιεις μπίρα (σε αυτή την περίπτωση, η νοητική κατάσταση κατευθύνεται προς τη μπίρα – αφορά τη μπίρα).

Τι είναι η Αποβλεπτικότητα;

23 Φεβρουαρίου 2026 — PhilosophyALevel.com

[What is Intentionality? - Philosophy A Level](https://web.archive.org/web/20260312080713/https://philosophyalevel.com/posts/what-is-intentionality/)

Ο τεχνικός ορισμός της αποβλεπτικότητας είναι περίπου ο εξής:

> η ιδιότητα των νοητικών καταστάσεων (π.χ. σκέψεων, πεποιθήσεων, επιθυμιών, ελπίδων) που συνίσταται στο ότι αυτές κατευθύνονται προς κάποιο αντικείμενο ή κάποια κατάσταση πραγμάτων.

παράδειγμα αποβλεπτικότητας

Αυτό μπορεί να ακούγεται περίπλοκο, αλλά απλώς σημαίνει ότι η αποβλεπτικότητα είναι το «περί τίνος» ορισμένων νοητικών καταστάσεων. Για παράδειγμα:

* Αν πιστεύεις ότι υπάρχουν εξωγήινοι, η πεποίθησή σου αφορά τους εξωγήινους.
* Αν σκέφτεσαι έναν βάτραχο, αυτή η σκέψη αφορά έναν βάτραχο.
* Αν επιθυμείς ένα φλιτζάνι καφέ, αυτή η επιθυμία αφορά τον καφέ.
* Αν ελπίζεις ότι αύριο δεν θα βρέξει, η ελπίδα σου αφορά τον αυριανό καιρό.

Όλες αυτές οι νοητικές καταστάσεις παραπέμπουν πέρα από τον εαυτό τους σε κάτι άλλο — ένα αντικείμενο, ένα πρόσωπο, ένα ζώο, μια κατάσταση ή μια πιθανή κατάσταση πραγμάτων. Κατευθύνονται προς ένα θέμα ή ένα αντικείμενο. Αφορούν κάτι. Αυτό σημαίνει ότι μια νοητική κατάσταση διαθέτει την ιδιότητα της αποβλεπτικότητας.

+------------------------------------------------------------------------------+-------------------------------------------------------------------------------------------+
| Το πράγμα                                                                    | Αποβλεπτικότητα                                                                           |
+==============================================================================+===========================================================================================+
| Το πεζοδρόμιο – δεν αφορά τίποτε, είναι απλώς λίγο σκυρόδεμα ή κάτι παρόμοιο | Μια σκέψη για το πεζοδρόμιο                                                               |
+------------------------------------------------------------------------------+-------------------------------------------------------------------------------------------+
| Ένας βάτραχος – απλώς βρίσκεται εκεί, δεν αφορά τίποτε                       | Μια (ψευδής) πεποίθηση ότι οι βάτραχοι είναι θηλαστικά – η πεποίθηση αφορά τους βατράχους |
+------------------------------------------------------------------------------+-------------------------------------------------------------------------------------------+
| Ένας μονόκερος (ακόμη κι αν δεν υπάρχει πραγματικά)                          | Μια σκέψη για έναν μονόκερο                                                               |
+------------------------------------------------------------------------------+-------------------------------------------------------------------------------------------+

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι μόνο ορισμένες νοητικές καταστάσεις έχουν αποβλεπτικότητα. Για παράδειγμα, οι πεποιθήσεις, οι επιθυμίες, οι ελπίδες και οι φόβοι είναι αποβλεπτικές, επειδή κατευθύνονται προς αντικείμενα ή καταστάσεις πραγμάτων.

Ωστόσο, ακατέργαστες αισθήσεις όπως ο πόνος, μια φαγούρα ή η ερυθρότητα μιας οπτικής εμπειρίας δεν κατευθύνονται προς κάτι με αυτόν τον τρόπο — απλώς συμβαίνουν. Η ερυθρότητα της αντίληψής σου μιας ώριμης ντομάτας, για παράδειγμα, δεν είναι «για» κάτι — είναι απλώς μια ερυθρότητα. Γι’ αυτό, [σε αυτή την ανάρτηση, τα qualia περιγράφηκαν ως μη αποβλεπτικά](https://web.archive.org/web/20260312080713/https://philosophyalevel.com/posts/what-are-qualia/).

Φιλοσοφικές συνέπειες

Αυτό που παρουσιάζει ενδιαφέρον στην αποβλεπτικότητα είναι ότι φαίνεται εντελώς ανόμοια με οτιδήποτε άλλο συναντούμε στον συνηθισμένο φυσικό κόσμο. Φαίνεται να βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με τις καλύτερες, αντικειμενικές, επιστημονικές περιγραφές μας της πραγματικότητας.

Στη φυσική, τα πράγματα απλώς υπάρχουν και αλληλεπιδρούν. Ένας βράχος δεν αφορά τίποτε — απλώς βρίσκεται εκεί. Ένα κύμα δεν αφορά τίποτε — είναι απλώς νερό που κυματίζει. Το πεζοδρόμιο δεν αφορά τίποτε — είναι απλώς ένας τσιμεντένιος διάδρομος στο πλάι του δρόμου ή κάτι παρόμοιο.

Ακόμη και η πυροδότηση νευρώνων στον εγκέφαλό σου δεν αφορά, από μόνη της, τίποτε — είναι απλώς ένα φυσικό γεγονός που συμβαίνει σύμφωνα με τους νόμους της φύσης. Αν μια σκέψη προκαλείται από την πυροδότηση νευρώνων, μια καθαρά φυσική περιγραφή αυτής της νευρωνικής δραστηριότητας δεν θα μπορούσε ποτέ να περιέχει αυτό το «περί τίνος». Μπορούμε να περιγράψουμε λεπτομερώς τις ηλεκτρικές και χημικές ιδιότητες της πυροδότησης των νευρώνων, αλλά αυτές οι περιγραφές φαίνεται ότι δεν μπορούν ποτέ να περιλάβουν οποιαδήποτε αναφορά ή σημασία.

Έτσι, όπως και τα qualia, η ύπαρξη της αποβλεπτικότητας μπορεί να θεωρηθεί ότι θέτει υπό αμφισβήτηση τον [φυσικαλισμό](https://web.archive.org/web/20260312080713/https://philosophyalevel.com/aqa-philosophy-revision-notes/physicalism/) (την άποψη ότι τα πάντα, συμπεριλαμβανομένου του νου, είναι αμιγώς φυσικά) και να υποστηρίζει τον [δυϊσμό](https://web.archive.org/web/20260312080713/https://philosophyalevel.com/aqa-philosophy-revision-notes/dualism/) (την άποψη ότι το νοητικό είναι διακριτό από το φυσικό). Για περισσότερα σχετικά με αυτό, [δείτε πώς η αποβλεπτικότητα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να υπερασπιστεί την εξάλειψη της λαϊκής ψυχολογίας έναντι του εξαλειπτικού υλισμού](https://web.archive.org/web/20260312080713/https://philosophyalevel.com/aqa-philosophy-revision-notes/physicalism/#EMSelfRefuting).

*Intentionality:* (https://web.archive.org/web/20260308222648/https://philosophyalevel.com/posts/what-is-intentionality/) The ability of
mental states to be about or directed towards a subject. For example,
you can have a thought about a frog, a belief about the moon, or a
desire to drink beer (in this case, the mental state is directed at the
beer – it is about beer).

What is Intentionality?

February 23, 2026 PhilosophyALevel.com

[What is Intentionality? - Philosophy A Level](https://web.archive.org/web/20260312080713/https://philosophyalevel.com/posts/what-is-intentionality/)

The technical definition of intentionality is something like:

> the property of mental states (e.g. thoughts, beliefs, desires, hopes) which consists in their being directed towards some object or state of affairs.

intentionality example

That might sound complicated, but it just means intentionality is the aboutness of certain mental states. For example:

* If you believe aliens exist, your belief is about aliens
* If you are thinking about a frog, that thought is about a frog
* If you desire a cup of coffee, that desire is about coffee
* If you hope it doesn’t rain tomorrow, your hope is about tomorrow’s weather.

All of these mental states point beyond themselves to something else – an object, a person, an animal, a situation, or a possible state of affairs. They are directed towards a subject or an object. They are about something. That’s what it means for a mental state to have the property of intentionality.

+---------------------------------------------------------------------------------+---------------------------------------------------------------------+
| The thing                                                                       | Intentionality                                                      |
+=================================================================================+=====================================================================+
| The pavement – it’s not about anything, it’s just a bit of concrete or whatever | A thought about the pavement                                        |
+---------------------------------------------------------------------------------+---------------------------------------------------------------------+
| A frog – it’s just there, it’s not about anything                               | A (false) belief that frogs are mammals – the belief is about frogs |
+---------------------------------------------------------------------------------+---------------------------------------------------------------------+
| A unicorn (even if it doesn’t actually exist)                                   | A thought about a unicorn                                           |
+---------------------------------------------------------------------------------+---------------------------------------------------------------------+

It’s important to emphasise that only some mental states have intentionality. For example, beliefs, desires, hopes and fears are intentional because they are directed towards objects or states of affairs.

However, raw sensations like pain, an itch, or the redness of a visual experience are not directed at anything in that way – they simply occur. The redness of your perception of a ripe tomato, say, isn’t ‘about’ anything – it’s just a redness. This is why, [in this post, qualia were described as non-intentional](https://web.archive.org/web/20260312080713/https://philosophyalevel.com/posts/what-are-qualia/).

Philosophical implications

What’s interesting about intentionality is it seems completely unlike everything else we find in the ordinary physical world. It seems completely at odds with our best, objective, scientific descriptions of reality.

In physics, things simply exist and interact. A rock isn’t about anything – it’s just there. A wave isn’t about anything – it’s just water sloshing about. The pavement isn’t about anything – it’s just a concrete path at the side of the road or whatever.

Even neurons firing in your brain isn’t, in itself, about anything – it’s just a physical event occurring in accordance with the laws of nature. If a thought is caused by neurons firing, a purely physical description of these neurons firing could never contain the ‘aboutness’. We can describe the electrical and chemical properties of the neurons firing in detail, but those descriptions can seemingly never include any reference or meaning.

So, like qualia, the existence of intentionality can be said to challenge [physicalism](https://web.archive.org/web/20260312080713/https://philosophyalevel.com/aqa-philosophy-revision-notes/physicalism/) (the view that everything, including the mind, is purely physical) and support [dualism](https://web.archive.org/web/20260312080713/https://philosophyalevel.com/aqa-philosophy-revision-notes/dualism/) (the view that mental stuff is separate from physical). For more on this, [see how intentionality can be used to defend the elimination of folk psychology against eliminative materialism](https://web.archive.org/web/20260312080713/https://philosophyalevel.com/aqa-philosophy-revision-notes/physicalism/#EMSelfRefuting).

M

T

G

Ανίχνευση γλώσσαΑγγλικάΑζερμπαϊτζανικάΑϊμάραΑλβανικάΑμχαρικάΆνω ΣορβικάΑραβικάΑρμενικάΑσαμέζοιΑφρικάανςΒασκικάΒεγγαλικήΒιετναμεζικάΒιρμανικάΒοσνιακάΒουλγαρικάΓαελικά ΣκοτίαςΓαλικιακάΓαλλικάΓαλλικά (Καναδά)ΓερμανικάΓεωργιανάΓιακούτΓίντιςΓιορούμπαΓιουκατέκ ΜάγιαΓκάνταΓκουαρανίΓκουτζαρατικάΓλώσσα emojiΓλώσσα Twi ΔανικάΕβραϊκάΕλληνικάΕλληνικά Ηνωμένο ΒασίλειοΕσθονικάΕσπεράντοΖόσαΖουλούΘιβετιανόςΙαπωνικάΊγκμποΙλοκάνοΙνδονησιακάΙνουιννακτούνΙνουκτιτούτΙνουκτιτούτ (Λατινικά)ΙρλανδικάΙσλανδικάΙσπανικάΙταλικάΚαζακικά (Λατινικά)ΚαζακστανικάΚανάνταΚαντώνα (Παραδοσιακά)ΚαταλανικάΚάτω ΣορβικάΚερτάρο ΟτόμιΚέτσουαΚινέζικα (Λογοτεχνικά)Κινέζικα παραδοσιακήΚινεζική απλοποιημένηΚινιαρουάνταΚιργιζιανάΚλίνγκον (Λατινικά)ΚονκάνιΚορεατικάΚορσικανικάΚουρδικά (Κουρμαντζί)Κουρδικά (Σοράνι)Κρεόλ ΑϊτήςΚροατικάΚρυοΛάοΛατινικάΛετονικάΛευκορωσικάΛιθουανικάΛινγκάλαΛουξεμβουργιανάΛόφος MariΜαϊθίλιΜαλαγάσιΜαλαγιάλαμΜαλέιΜαλτεζικάΜαορίΜαραθικάΜαρίΜείτειλον (Μανιπούρι)ΜίζοΜογγολικάΜογγολικά (Παραδοσιακά)ΜπάμπαραΜπασκίρΜποϊπούριΝεπαλικάΝησιών ΦερόεΝιάντζαΝορβηγικάΝταρίΝτιβέχιΝτόγκριΟλλανδικάΌντια (Ορίγια)ΟρόμοΟυαλικάΟυγγρικάΟυζμπεκικάΟυζμπεκικά (Κυριλλικά)ΟυιγούροιΟυκρανικάΟυντμούρτΟυρντούΠαντζάμπιΠαπιαμέντοΠάστοΠερσικάΠολωνικάΠορτογαλικά (Βραζιλία)Πορτογαλικά (Πορτογαλίας)ΠροβατίναΡουμανικάΡούντιΡωσικάΣαμοανικάΣανσκριτικάΣεμπουάνοΣεπέδιΣερβικάΣερβικά (Κυριλλικά)Σερβικά (Λατινικά)ΣεσότοΣετσουάναΣίντιΣινχάλαΣλαβομακεδονικάΣλοβακικάΣλοβενικάΣομαλικάΣόναΣουαχίλιΣουηδικάΣούνταΤαγκαλόγκΤαζικιστανικάΤαϊλανδεζικάΤαϊτιανήΤαμίλΤατάρΤελούγκουΤζαβανεζικάΤιγκρίνιαΤόγκαΤούρκικαΤουρκμενικάΤσεχικάΤσιτσέουαΤσόνγκαΤσουβάςΦιλιπινεζικάΦινλανδικάΦίτζιΦριζιανάΧαβαϊκάΧάουσαΧίντιΧμερΧμονγκ

ΕλληνικάΟλλανδικάΑγγλικά-------- [ Ολα ] --------ΑγγλικάΑζερμπαϊτζανικάΑϊμάραΑλβανικάΑμχαρικάΆνω ΣορβικάΑραβικάΑρμενικάΑσαμέζοιΑφρικάανςΒασκικάΒεγγαλικήΒιετναμεζικάΒιρμανικάΒοσνιακάΒουλγαρικάΓαελικά ΣκοτίαςΓαλικιακάΓαλλικάΓαλλικά (Καναδά)ΓερμανικάΓεωργιανάΓιακούτΓίντιςΓιορούμπαΓιουκατέκ ΜάγιαΓκάνταΓκουαρανίΓκουτζαρατικάΓλώσσα emojiΓλώσσα Twi ΔανικάΕβραϊκάΕλληνικάΕλληνικά Ηνωμένο ΒασίλειοΕσθονικάΕσπεράντοΖόσαΖουλούΘιβετιανόςΙαπωνικάΊγκμποΙλοκάνοΙνδονησιακάΙνουιννακτούνΙνουκτιτούτΙνουκτιτούτ (Λατινικά)ΙρλανδικάΙσλανδικάΙσπανικάΙταλικάΚαζακικά (Λατινικά)ΚαζακστανικάΚανάνταΚαντώνα (Παραδοσιακά)ΚαταλανικάΚάτω ΣορβικάΚερτάρο ΟτόμιΚέτσουαΚινέζικα (Λογοτεχνικά)Κινέζικα παραδοσιακήΚινεζική απλοποιημένηΚινιαρουάνταΚιργιζιανάΚλίνγκον (Λατινικά)ΚονκάνιΚορεατικάΚορσικανικάΚουρδικά (Κουρμαντζί)Κουρδικά (Σοράνι)Κρεόλ ΑϊτήςΚροατικάΚρυοΛάοΛατινικάΛετονικάΛευκορωσικάΛιθουανικάΛινγκάλαΛουξεμβουργιανάΛόφος MariΜαϊθίλιΜαλαγάσιΜαλαγιάλαμΜαλέιΜαλτεζικάΜαορίΜαραθικάΜαρίΜείτειλον (Μανιπούρι)ΜίζοΜογγολικάΜογγολικά (Παραδοσιακά)ΜπάμπαραΜπασκίρΜποϊπούριΝεπαλικάΝησιών ΦερόεΝιάντζαΝορβηγικάΝταρίΝτιβέχιΝτόγκριΟλλανδικάΌντια (Ορίγια)ΟρόμοΟυαλικάΟυγγρικάΟυζμπεκικάΟυζμπεκικά (Κυριλλικά)ΟυιγούροιΟυκρανικάΟυντμούρτΟυρντούΠαντζάμπιΠαπιαμέντοΠάστοΠερσικάΠολωνικάΠορτογαλικά (Βραζιλία)Πορτογαλικά (Πορτογαλίας)ΠροβατίναΡουμανικάΡούντιΡωσικάΣαμοανικάΣανσκριτικάΣεμπουάνοΣεπέδιΣερβικάΣερβικά (Κυριλλικά)Σερβικά (Λατινικά)ΣεσότοΣετσουάναΣίντιΣινχάλαΣλαβομακεδονικάΣλοβακικάΣλοβενικάΣομαλικάΣόναΣουαχίλιΣουηδικάΣούνταΤαγκαλόγκΤαζικιστανικάΤαϊλανδεζικάΤαϊτιανήΤαμίλΤατάρΤελούγκουΤζαβανεζικάΤιγκρίνιαΤόγκαΤούρκικαΤουρκμενικάΤσεχικάΤσιτσέουαΤσόνγκαΤσουβάςΦιλιπινεζικάΦινλανδικάΦίτζιΦριζιανάΧαβαϊκάΧάουσαΧίντιΧμερΧμονγκ

Η λειτουργία ομιλίας περιορίζεται σε 200 χαρακτήρες

Επιλογές : Ιστορία : DonateΚλείνω

Η εξελικτική θεωρία υποστηρίζει ότι οι γενετικές μεταλλάξεις συμβαίνουν τυχαία

Η εξελικτική θεωρία υποστηρίζει ότι οι γενετικές μεταλλάξεις συμβαίνουν τυχαία. Κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων ετών, το περιβάλλον επιλέγει γονίδια που παρέχουν κάποιο **όφελος** – είτε ως προς την επιβίωση είτε ως προς την αναπαραγωγή. Για παράδειγμα, η κατοχή γονιδίων για μακρύ λαιμό επιτρέπει σε μια καμηλοπάρδαλη να φτάνει την τροφή και να επιβιώνει. Ή, για να το διατυπώσουμε διαφορετικά, η κατοχή μακρού λαιμού *προκαλεί* το να μη πεθαίνει η καμηλοπάρδαλη από ασιτία. Οι *αιτιακές επιδράσεις* των γονιδίων του μακρού λαιμού εξηγούν σαφώς γιατί οι καμηλοπαρδάλεις έχουν μακρύ λαιμό: **είναι ωφέλιμα για την επιβίωση στον φυσικό κόσμο.**

Evolution says that genetic mutations occur randomly. Over millions of
years, the environment selects for genes that give some /benefit/ –
either in terms of survival or reproduction. For example, having long
neck genes enables a giraffe to reach food and survive. Or, to put it
another way, having a long neck *causes* the giraffe not to die of
starvation. The *causal effects* of long neck genes clearly explain why
giraffes have long necks: /They are beneficial for survival in the
physical world./

[Dualist Theories of Mind - Philosophy A Level](https://web.archive.org/web/20260508232751/https://philosophyalevel.com/aqa-philosophy-revision-notes/dualism/) 

Ο νόμος της διατήρησης της ενέργειας ορίζει ότι: σε ένα κλειστό σύστημα, η ενέργεια δεν μπορεί να προστεθεί ούτε να απομακρυνθεί — μπορεί μόνο να μεταφερθεί.

Ο νόμος της διατήρησης της ενέργειας ορίζει ότι: σε ένα κλειστό σύστημα, η ενέργεια δεν μπορεί να προστεθεί ούτε να απομακρυνθεί — μπορεί μόνο να μεταφερθεί.

The law of conservation of energy says that: In a closed system, energy cannot be added or removed – it can only be transferred.

Tabula rasa

== Tabula rasa ==

Από την απόρριψη του έμφυτου χαρακτήρα των ιδεών (innatism: εμφυτισμός) από τον Locke προκύπτει ότι κάθε γνώση (και κάθε έννοια) πρέπει να προέρχεται από την εμπειρία. Εκεί όπου ο Leibniz παρομοιάζει τον νου κατά τη γέννηση με ένα κομμάτι μαρμάρου που ήδη φέρει φλέβες στο εσωτερικό του, ο Locke υποστηρίζει ότι ο νους κατά τη γέννηση είναι μια *tabula rasa* — μια λευκή πλάκα, ένας άγραφος πίνακας.

Ο Locke υποστηρίζει ότι ο νους κατά τη γέννηση δεν περιέχει καμία ιδέα, σκέψη ή έννοια. Αν παρατηρήσει κανείς, για παράδειγμα, ένα νεογέννητο βρέφος, δεν υπάρχει καμία ένδειξη που να μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι διαθέτει *οποιαδήποτε* γνώση — ή οποιεσδήποτε έννοιες — πέρα από εκείνες που έχει βιώσει εμπειρικά, όπως η «πείνα, η δίψα, η ζεστασιά και ορισμένοι πόνοι».

Αντίθετα, λέει ο Locke, κάθε γνώση προέρχεται από δύο είδη *εμπειρίας*:

* **Αίσθηση (Sensation):** Οι αισθητηριακές μας αντιλήψεις — ό,τι βλέπουμε, ακούμε, οσφραινόμαστε, γευόμαστε κ.λπ.
* **Αναστοχασμός (Reflection):** Η εμπειρία των ίδιων των νοητικών μας διεργασιών — το να σκεπτόμαστε, να επιθυμούμε, να πιστεύουμε κ.ο.κ.

It follows from Locke’s rejection of innatism <https://web.archive.org/web/20260430221717/https://philosophyalevel.com/aqa-philosophy-revision-notes/nature-of-knowledge/#Innate> that all knowledge (and concepts)
must come from experience. Where Leibniz compares the mind at birth to a
block of marble with veins already in it, Locke says the mind at birth
is a /‘tabula rasa’/–*a blank slate*.

Locke argues that the mind at birth contains no ideas, thoughts, or
concepts. If you observe a newborn baby, for example, there is no
evidence to suspect it has /any/ knowledge – or any concepts – except
those it has experienced, such as “hunger, and thirst, and warmth, and
some pains”.

Instead, says Locke, all knowledge comes from two types of /experience/:

* Sensation: Our sense perceptions – what we see, hear, smell, taste, etc.
* Reflection: Experience of our own minds – thinking, wanting, believing etc.

[Knowledge from Reason - Philosophy A Level](https://web.archive.org/web/20260430221717/https://philosophyalevel.com/aqa-philosophy-revision-notes/nature-of-knowledge/)

Είδες τον κόσμο, κι ό,τι είδες δεν ήταν παρά το τίποτα· τίποτα επίσης είναι όλα όσα είπες κι όλα όσα άκουσες. Έτρεξες παντού, από δω ως τον ορίζοντα· τίποτα. Και όλα τα πλούτη που μάζεψες και φύλαξες στο σπίτι σου· τίποτα.

«Είδες τον κόσμο, κι ό,τι είδες δεν ήταν παρά το τίποτα· τίποτα επίσης είναι όλα όσα είπες κι όλα όσα άκουσες. Έτρεξες παντού, από δω ως τον ορίζοντα· τίποτα. Και όλα τα πλούτη που μάζεψες και φύλαξες στο σπίτι σου· τίποτα.»

“You’ve seen the world, and all you’ve seen is nothing; and everything, as well, that you have said and heard is nothing. You’ve sprinted everywhere between here and the horizon; it is nothing. And all the possessions you’ve treasured up at home are nothing.” —Omar Khayyám

 

Μάθηση [Σταύρος Ν. Δημητριάδης]

1.1.2. Μάθηση
 
Η *μάθηση* (Bικιπαίδεια, 
<http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AC%CE%B8%CE%B7%CF%83%CE%B7> Wikipedia)
<http://en.wikipedia.org/wiki/Learning> είναι μια πολυσύνθετη κεντρική λειτουργία του νοήμονος όντος σημαντική για 
την  επιβίωση.  Μπορεί  να  περιγραφεί  ως  μια  νευροψυχολογική  διαδικασία  κατά  την  οποία  επιτυγχάνεται  μια 
σχετικά  σταθερή  αλλαγή  στη  συμπεριφορά  του  όντος,  η  οποία  έχει  ως  βάση  αντίστοιχες  αλλαγές  στο  νευρικό 
σύστημα  και  προκύπτει  ως  αποτέλεσμα  συσσώρευσης  εμπειρίας,  δηλ.  επανάληψης  και  νοητικής  επεξεργασίας 
βιωμάτων. 
Ο  σύνθετος  όρος  «νευροψυχολογική  διαδικασία»  υποδηλώνει  πως  η  μάθηση  μπορεί  να  αναλυθεί  και  να 
περιγραφεί σε δύο –τουλάχιστον– συνδεδεμένα επίπεδα: 
 
(1)  το νευρολογικό επίπεδο, δηλ. με όρους λειτουργίας του νευρικού
συστήματος, και  
(2)  το  ψυχολογικό  επίπεδο,  δηλ.  με  όρους  και  περιγραφές  που  αναφέρονται  σε  ψυχολογικές 
λειτουργίες και διεργασίες. 
 
/Νευρολογικό  επίπεδο:/*  *Η  προσέγγιση  αυτή  αναλύει  το  φαινόμενο  της  μάθησης  ως  νευρολογικό  ή  νευρο-
φυσιολογικό φαινόμενο, δηλαδή  από την οπτική των σχετικών λειτουργιών του νευρικού συστήματος. Η μάθηση 
αφορά (επηρεάζει, διαμορφώνει και εξαρτάται από) την κατάσταση του νευρικού συστήματος. Το νευρικό σύστημα 
(Βικιπαίδεια,  
<http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%B5%CF%85%CF%81%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CF%83%CF%8D%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%B1> Wikipedia)
<http://en.wikipedia.org/wiki/Nervous_system>  του  έμβιου  νοήμονος  όντος  προσφέρει  το  βιολογικό  υπόστρωμα  χάρη  στο  οποίο  είναι 
δυνατή  η  ανάπτυξη  εσωτερικών  καταστάσεων  (νοητικών  δομών)  που  αποτελούν  τη  βάση  για  τη  μελλοντική 
συμπεριφορά του όντος. 
Το ανθρώπινο νευρικό σύστημα διακρίνεται σε αρκετά μέρη. Ένα από αυτά, το /κεντρικό νευρικό σύστημα/, 
περιλαμβάνει
τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. Συνήθως (και στο πλαίσιο της δικής
μας προσέγγισης στο βιβλίο 
αυτό) μας ενδιαφέρουν οι μορφές μάθησης που αφορούν τις εγκεφαλικές λειτουργίες της νόησης. Η μάθηση όμως 
στη γενικότερη έκφρασή της σχετίζεται με το συνολικό νευρικό σύστημα. 
/Ψυχολογικό επίπεδο:/*  *Η  προσέγγιση  αυτή  αναλύει το φαινόμενο της  μάθησης  ως  ψυχολογικό  φαινόμενο, 
δηλ.  εστιάζοντας  στο  επίπεδο  περιγραφής  ψυχολογικών  μηχανισμών  και  λειτουργιών,  χωρίς  απαραίτητα  να 
ασχολείται  με  το  χαμηλότερο  νευροφυσιολογικό  επίπεδο  των  φαινομένων.  Η  μάθηση  αναλύεται  ως  ένα 
πολυσύνθετο φαινόμενο που επηρεάζει συνολικά την ψυχολογική διάσταση του ανθρώπινου όντος και προκύπτει 
ως  αποτέλεσμα  της  συντονισμένης  λειτουργίας  πολλών  ψυχολογικών  διεργασιών  (π.χ.  προσοχή,  επεξεργασία 
πληροφορίας  στη  μνήμη  εργασίας,  κωδικοποίηση  γνώσεων  και  πληροφοριών  και  ανάκλησή  τους  από  τη 
μακροπρόθεσμη μνήμη κ.λπ.). Σημαντικός κλάδος της ψυχολογίας που εστιάζει στη μελέτη νοητικών φαινομένων 
που αφορούν τη μάθηση είναι η Γνωστική Ψυχολογία (Cognitive Psychology). 

[Σταύρος Ν. Δημητριάδης, https://ctl.unit.uoi.gr/wp-content/uploads/2023/10/dimitriadis-2015.pdf]