«Εφόσον μπορούμε να υποθέσουμε ότι ο //νομαδικός τρόπος ζωής//, είναι η πρώτη μορφή
της ύπαρξης· ότι η φυλή δεν εγκαθίσταται σε μια συγκεκριμένη τοποθεσία αλλά
ότι βόσκει ό,τι βρίσκει εκεί και προχωρά -- οι άνθρωποι δεν
εγκαθίστανται εκ φύσεως (εκτός αν ίσως σε μια τόσο εξαιρετικά γόνιμη
περιοχή που εγκαθίστανται σε ένα δέντρο όπως οι πίθηκοι· αλλιώς
περιφέρονται σαν άγρια ζώα).» (Marx, 1857-61, CW 28:400) 42
McLellan, D. (1995) *The Thought of Karl Marx*, Λονδίνο: Papermac.
Πέμπτη 12 Μαρτίου 2026
...αλλιώς περιφέρονται σαν άγρια ζώα
Το στάτους ενός ατόμου καθορίζεται από τον ρόλο που παίζει στη διαδικασία της κοινωνικής παραγωγής και αυτή με τη σειρά της εξαρτάται άμεσα από τον χαρακτήρα των παραγωγικών δυνάμεων και τον βαθμό ανάπτυξής τους σε κάθε δεδομένο στάδιο.
Το στάτους ενός ατόμου καθορίζεται από τον ρόλο που παίζει
στη διαδικασία της κοινωνικής παραγωγής και αυτή με τη σειρά της εξαρτάται
άμεσα από τον χαρακτήρα των παραγωγικών δυνάμεων και τον βαθμό
ανάπτυξής τους σε κάθε δεδομένο στάδιο. 105
[Berlin, I. (1963) //Karl Marx: His Life and Environment//, Νέα Υόρκη: Time.]
McLellan, D. (1995) *The Thought of Karl Marx*, Λονδίνο: Papermac.
[Ο Μαρξ] συμπέρανε ότι η ιστορία της κοινωνίας είναι η ιστορία του ανθρώπου που επιδιώκει να επιτύχει την κυριαρχία του εαυτού του και του εξωτερικού κόσμου μέσω της δημιουργικής του εργασίας.
[Ο Μαρξ] συμπέρανε ότι η ιστορία της κοινωνίας είναι η ιστορία του
ανθρώπου που επιδιώκει να επιτύχει την κυριαρχία του εαυτού του και του εξωτερικού
κόσμου μέσω της δημιουργικής του εργασίας. 6
[Berlin, I. (1963) //Karl Marx: His Life and Environment//, Νέα Υόρκη: Time.]
McLellan, D. (1995) *The Thought of Karl Marx*, Λονδίνο: Papermac.
αγωνία μόχθου
> Η συσσώρευση πλούτου σε έναν πόλο είναι, επομένως, ταυτόχρονα
συσσώρευση δυστυχίας, αγωνίας μόχθου (agony of toil), σκλαβιάς, άγνοιας,
βαρβαρότητας, ψυχικής υποβάθμισης, στον αντίθετο πόλο, δηλ. στην
πλευρά της τάξης που //παράγει το δικό της προϊόν με τη μορφή//
//κεφαλαίου.// 289
[Engels, F. (1877) /Anti-Duhring: Selected Works/]
McLellan, D. (1995) *The Thought of Karl Marx*, Λονδίνο: Papermac.
υλιστική αντίληψη της ιστορίας
> [...] από τη συγκεκριμένη μορφή υλικής παραγωγής προκύπτει αφενός
μια συγκεκριμένη δομή της κοινωνίας, αφετέρου μια
συγκεκριμένη σχέση των ανθρώπων με τη φύση. Το Κράτος τους και η πνευματική τους
νοοτροπία καθορίζεται και από τα δύο. Επομένως και το είδος
πνευματικής παραγωγής τους. 165
[Karl Marx, *Θεωρίες της Υπεραξίας*, 1862]
> Η υλιστική αντίληψη της ιστορίας ξεκινά από την αρχή ότι η παραγωγή, και με την παραγωγή η ανταλλαγή των προϊόντων της, είναι η βάση κάθε κοινωνικής τάξης (social order). 279
[Engels, F. (1877) *Anti-Duhring: Selected Works*]
McLellan, D. (1995) *The Thought of Karl Marx*, Λονδίνο: Papermac.
διαλεκτική και άρνηση
Η διαλεκτική «περιλαμβάνει στην κατανόησή της και στην καταφατική
αναγνώριση τής υπάρχουσας κατάστασης των πραγμάτων ταυτόχρονα επίσης
την αναγνώριση της άρνησης αυτής της κατάστασης, της αναπόφευκτης
διάλυσής της· θεωρεί κάθε ιστορικά αναπτυγμένη κοινωνική μορφή ως
σε ρευστή κίνηση, και επομένως λαμβάνει υπόψη την παροδική της
φύση όχι λιγότερο από ό,τι τη στιγμιαία ύπαρξή της· γιατί δεν αφήνει τίποτα να
της επιβάλλεται και είναι στην ουσία της κριτική και επαναστατική.
[McLellan (1995): Έγραψε το 1872, 140]
κάθε μεταρρύθμιση που βασίζεται είτε στην ηθική ρητορική είτε απλά στο νόμο, ή μόνο στη διεύρυνση των πολιτικών δικαιωμάτων...
[...] κάθε μεταρρύθμιση που βασίζεται είτε στην ηθική ρητορική είτε απλά στο
νόμο, ή μόνο στη διεύρυνση των πολιτικών δικαιωμάτων είναι απίθανο να πάει
στη βάση του προβλήματος: την έλλειψη οικονομικής ισχύος
ενός μεγάλου ποσοστού ατόμων στην κοινωνία και την εξατομίκευση και
ανομία που παράγει και αναπαράγει ο καπιταλισμός. [McLellan (1995): 254]
Έτσι ο Μαρξ έβλεπε το κράτος, όπως και τη θρησκεία...
> Έτσι ο Μαρξ έβλεπε το κράτος, όπως και τη θρησκεία, ως μια δήλωση των ιδεατών στόχων του ανθρώπου, και επίσης ως μια αντιστάθμιση για την έλλειψη πραγματοποίησής τους. [McLellan (1995): 208]