Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αριστοτέλης. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αριστοτέλης. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 28 Ιουνίου 2026

Όργανον

Η αξίωση του Αριστοτέλη ότι είναι ο θεμελιωτής της λογικής βασίζεται πρωτίστως στα έργα *Κατηγορίαι* (*Categories*), *Περὶ Ἑρμηνείας* (*De interpretatione*) και *Ἀναλυτικὰ Πρότερα* (*Prior Analytics*), τα οποία πραγματεύονται αντιστοίχως τις λέξεις, τις προτάσεις και τους συλλογισμούς. Τα έργα αυτά, μαζί με τα *Τοπικά* (*Topics*), τους *Σοφιστικούς Ἐλέγχους* (*Sophistical Refutations*) και μία πραγματεία περί της επιστημονικής μεθόδου, τα *Ἀναλυτικὰ Ὕστερα* (*Posterior Analytics*), συγκροτήθηκαν σε μία συλλογή γνωστή ως *Όργανον* (*Organon*), δηλαδή το «εργαλείο» της σκέψης.

Aristotle’s claim to be the founder of logic rests primarily on the
/Categories/, the /De interpretatione/, and the /Prior Analytics/, which
deal respectively with words, propositions, and syllogisms. These works,
along with the /Topics/, the /Sophistical Refutations/, and a treatise
on scientific method, the /Posterior Analytics/, were grouped together
in a collection known as the /Organon/, or “tool” of thought.

Κυριακή 21 Ιουνίου 2026

Ο Αριστοτέλης ταυτίζει στενά τον χρόνο με τη μεταβολή. Αντιλαμβανόμαστε ότι έχει περάσει χρόνος μόνο επειδή αντιλαμβανόμαστε ότι κάτι έχει αλλάξει. Με άλλα λόγια, ο χρόνος είναι ένα μέτρο της μεταβολής, όπως ακριβώς ο χώρος είναι ένα μέτρο της απόστασης.

Ο Αριστοτέλης ταυτίζει στενά τον χρόνο με τη μεταβολή. Αντιλαμβανόμαστε ότι έχει περάσει χρόνος μόνο επειδή αντιλαμβανόμαστε ότι κάτι έχει αλλάξει. Με άλλα λόγια, ο χρόνος είναι ένα μέτρο της μεταβολής, όπως ακριβώς ο χώρος είναι ένα μέτρο της απόστασης. Όπως ο Αριστοτέλης αρνείται τη δυνατότητα ύπαρξης κενού χώρου ή κενού, έτσι αρνείται και τη δυνατότητα ύπαρξης κενού χρόνου, δηλαδή χρόνου που περνά χωρίς να συμβαίνει τίποτε.

Aristotle closely identifies time with change. We register that time has passed only by registering that something has changed. In other words, time is a measure of change just as space is a measure of distance. Just as Aristotle denies the possibility of empty space, or void, Aristotle denies the possibility of empty time, as in time that passes without anything happening.

Source: http://www.sparknotes.com/philosophy/aristotle/section3.html

ορισμός (Αριστοτέλης)

ορισμός (Αριστοτέλης)

Ο Αριστοτέλης πιστεύει ότι τα αντικείμενα της γνώσης είναι επίσης δομημένα ιεραρχικά και συλλαμβάνει τον ορισμό κυρίως ως μια διαδικασία διαίρεσης. Για παράδειγμα, ας υποθέσουμε ότι θέλουμε να ορίσουμε τον άνθρωπο. Πρώτα, παρατηρούμε ότι οι άνθρωποι είναι ζώα, πράγμα που αποτελεί το γένος στο οποίο ανήκουν. Στη συνέχεια, μπορούμε να επισημάνουμε διάφορες ειδοποιούς διαφορές (*differentiae*), οι οποίες διακρίνουν τους ανθρώπους από τα άλλα ζώα. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι βαδίζουν στα δύο πόδια, σε αντίθεση με τις τίγρεις, και δεν έχουν φτερά, σε αντίθεση με τα πτηνά.

Για οποιονδήποτε όρο, εάν μπορούμε να προσδιορίσουμε το γένος του και κατόπιν να εντοπίσουμε τις ειδοποιούς διαφορές που τον διακρίνουν από τα άλλα πράγματα που ανήκουν στο ίδιο γένος, τότε έχουμε δώσει έναν ορισμό αυτού του όρου, ο οποίος ισοδυναμεί με την παροχή μιας περιγραφής της φύσης ή της ουσίας του.

Τελικά, ο Αριστοτέλης διακρίνει πέντε είδη σχέσεων που μπορεί να έχει ένα κατηγόρημα προς το υποκείμενό του:

1. Σχέση γένους («οι άνθρωποι είναι ζώα»).
2. Σχέση ειδοποιού διαφοράς («οι άνθρωποι έχουν δύο πόδια»).
3. Σχέση ιδίου χαρακτηριστικού (*proprium*) («οι άνθρωποι είναι τα μόνα ζώα που μπορούν να κλάψουν»).
4. Ορισμός, ο οποίος είναι ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που εξηγεί τη φύση ή την ουσία του υποκειμένου.
5. Σχέση συμβεβηκότος (*accident*), όπως στην πρόταση «μερικοί άνθρωποι έχουν γαλανά μάτια», όπου η σχέση δεν ισχύει κατ’ αναγκαιότητα.

definition (Aristotle)

Aristotle believes that the objects of knowledge are also structured hierarchically and conceives of definition as largely a process of division. For example, suppose we want to define human. First, we note that humans are animals, which is the genus to which they belong. We can then take note of various differentia, which distinguish humans from other animals. For example, humans walk on two legs, unlike tigers, and they lack feathers, unlike birds. Given any term, if we can identify its genus and then identify the differentia that distinguish it from other things within its genus, we have given a definition of that term, which amounts to giving an account of its nature, or essence. Ultimately, Aristotle identifies five kinds of relationships a predicate can have with its subject: a genus relationship (“humans are animals”); a differentia relationship (“humans have two legs”); a unique property relationship (“humans are the only animals that can cry”); a definition, which is a unique property that explains the nature or essence of the subject; and an accident relationship, such as “some humans have blue eyes,” where the relationship does not hold necessarily.

Source: http://www.sparknotes.com/philosophy/aristotle/section2.rhtml 


Πέμπτη 9 Απριλίου 2026

Μέθοδος της διαίρεσης (Αριστοτέλης)

Ο Αριστοτέλης προτείνει μια λύση που εφαρμόζεται σε ορισμούς που προκύπτουν μέσω της «μεθόδου της διαίρεσης». Σύμφωνα με αυτή τη μέθοδο (βλ. τη λογική του Αριστοτέλη (https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-logic/index.html#MetDiv)), ξεκινά κανείς από το ευρύτερο γένος που περιέχει το προς ορισμό είδος και διαιρεί το γένος σε δύο υπογένη μέσω μιας διαφοράς (differentia). Έπειτα εντοπίζει το οριζόμενο (definiendum) σε ένα από τα υπογένη και προχωρά να το διαιρέσει με μια άλλη διαφορά, και ούτω καθεξής, μέχρι να φθάσει στο οριζόμενο είδος. Πρόκειται για τον κλασικό ορισμό μέσω γένους και διαφοράς. Η πρόταση του Αριστοτέλη είναι ότι «η διαίρεση πρέπει να γίνεται μέσω της διαφοράς της διαφοράς» (1038a9). Για παράδειγμα, αν χρησιμοποιήσει κανείς τη διαφορά *έχον πόδια* για να διαιρέσει το γένος *ζώο*, τότε χρησιμοποιεί μια διαφορά όπως *διχαλωτά οπλοφόρο* (cloven-footed) για την επόμενη διαίρεση. Αν διαιρεί κανείς με αυτόν τον τρόπο, ισχυρίζεται ο Αριστοτέλης, «είναι φανερὸν ὅτι ἡ τελευταία διαφορὰ ἡ οὐσία τοῦ πράγματος ἔσται καὶ ὁ ὁρισμός» (1038a19). Διότι κάθε «διαφορά μιας διαφοράς» συνεπάγεται την προηγούμενή της (το να είναι κάτι διχαλωτό συνεπάγεται ότι έχει πόδια), και έτσι η μακρά αλυσίδα διαφορών μπορεί να αντικατασταθεί απλώς από την τελευταία διαφορά. Όπως επισημαίνει ο Αριστοτέλης, «το να λέμε *ζώο έχον πόδια δίποδο* … είναι το ίδιο με το να λέμε το ίδιο πράγμα περισσότερες από μία φορές» (1038a22–24).

Η πρόταση αυτή δείχνει πώς μια μακρά ακολουθία διαφορών σε έναν ορισμό μπορεί να αναχθεί σε μία, αλλά δεν επιλύει το πρόβλημα της ενότητας του ορισμού. Διότι εξακολουθούμε να ερχόμαστε αντιμέτωποι με το φαινομενικό γεγονός ότι γένος + διαφορά συνιστούν μια πολλαπλότητα, ακόμη κι αν η διαφορά είναι η τελευταία ή «ολοκληρωτική». Δεν είναι, λοιπόν, παράδοξο ότι ο Αριστοτέλης επανέρχεται στο πρόβλημα της ενότητας αργότερα (Η.6) και προτείνει μια διαφορετική λύση.

URL: https://plato.stanford.edu/cgi-bin/encyclopedia/archinfo.cgi?entry=aristotle-metaphysics