Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Logische Untersuchungen. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Logische Untersuchungen. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 11 Ιουλίου 2026

Η φαινομενολογία, ωστόσο, δεν πραγματεύεται καταστάσεις ζωικών οργανισμών (ούτε καν ως ανήκουσες σε μια δυνατή φύση καθαυτή), αλλά αντιλήψεις, κρίσεις, συναισθήματα καθαυτά, και ό,τι ανήκει σε αυτά a priori με απεριόριστη γενικότητα, ως καθαρές περιπτώσεις καθαρών ειδών, εκείνων που μπορούν να ιδωθούν μέσω μιας καθαρά εποπτικής πρόσληψης της ουσίας, είτε αυτή είναι γενική είτε ειδική.

> Η φαινομενολογία, ωστόσο, δεν πραγματεύεται καταστάσεις ζωικών οργανισμών (ούτε καν ως ανήκουσες σε μια δυνατή φύση καθαυτή), αλλά αντιλήψεις, κρίσεις, συναισθήματα καθαυτά, και ό,τι ανήκει σε αυτά a priori με απεριόριστη γενικότητα, ως καθαρές περιπτώσεις καθαρών ειδών, εκείνων που μπορούν να ιδωθούν μέσω μιας καθαρά εποπτικής πρόσληψης της ουσίας, είτε αυτή είναι γενική είτε ειδική.
>
> Η καθαρή αριθμητική μιλά επίσης για αριθμούς, και η καθαρή γεωμετρία για χωρικά σχήματα, χρησιμοποιώντας καθαρές εποπτείες μέσα στην ιδεατή τους καθολικότητα.
>
> Δεν είναι, επομένως, η ψυχολογία αλλά η φαινομενολογία εκείνη που αποτελεί το θεμέλιο όλων των διευκρινίσεων στην καθαρή λογική (και σε όλες τις μορφές ορθολογικής κριτικής).
>
> Η φαινομενολογία, ωστόσο, έχει μια πολύ διαφορετική λειτουργία ως η αναγκαία βάση για κάθε ψυχολογία που θα μπορούσε δικαιολογημένα και με αυστηρή έννοια να ονομαστεί επιστημονική, όπως ακριβώς τα καθαρά μαθηματικά —για παράδειγμα, η καθαρή γεωμετρία και η δυναμική— αποτελούν το αναγκαίο θεμέλιο για κάθε ακριβή φυσική επιστήμη (δηλαδή για κάθε θεωρία των εμπειρικών πραγμάτων της φύσης μαζί με τις εμπειρικές μορφές, κινήσεις κ.λπ.).
>
> Οι ουσιώδεις μας γνώσεις σχετικά με τις αντιλήψεις, τις βουλήσεις και άλλες μορφές εμπειρίας θα ισχύουν φυσικά και για τις αντίστοιχες εμπειρικές καταστάσεις των ζωικών οργανισμών, όπως οι γεωμετρικές γνώσεις ισχύουν για τα χωρικά σχήματα μέσα στη φύση.
>
> — Χούσερλ, *Λογικές Έρευνες*

Phenomenology, however, does not discuss states of animal organisms (not even as belonging to a possible nature as such), but perceptions, judgements, feelings as such, and what pertains to them a priori with unlimited generality, as pure instances of pure species, of what may be seen through a purely intuitive apprehension of essence, whether generic or specific. Pure arithmetic likewise speaks of numbers, and pure geometry of spatial shapes, employing pure intuitions in their ideational universality. Not psychology, therefore, but phenomenology, underlies all clarifications in pure logic (and in all forms of rational criticism). Phenomenology has, however, a very different function as the necessary basis for every psychology that could with justification and in strictness be called scientific, just as pure mathematics, e.g. pure geometry and dynamics, is the necessary foundation for all exact natural science (any theory of empirical things in nature with their empirical forms, movements etc.). Our essential insights into perceptions, volitions and other forms of experience will naturally hold also of the corresponding empirical states of animal organisms, as geometrical insights hold of spatial figures in nature. -Husserl. "Logical Investigations"

εποπτεία / επαναπαρουσίαση / κενή ή σημειωτική απόβλεψη

Ο Χούσερλ θεωρεί ως παραδειγματική περίπτωση ενός επιτυχημένου αποβλεπτικού ενεργήματος, ένα ενέργημα κατά το οποίο η σημασία πληρώνεται μέσω της παρουσίας στην εποπτεία του αποβλεπόμενου αντικειμένου με πλήρη «σωματική παρουσία» (*Leibhaftigkeit*). Έτσι, όταν πράγματι βλέπω κάτι μπροστά στα μάτια μου, έχω μια πληρωμένη εποπτεία. Αργότερα, μπορώ να αναβιώσω αυτή την εποπτεία, αλλά τώρα πρόκειται για μια ανάμνηση: εξακολουθεί να είναι προσανατολισμένη προς το αντικείμενο, όμως το αντικείμενο δεν παρουσιάζεται πλέον με την ίδια παρουσία ή αμεσότητα.

Στη μνήμη ή σε άλλες μορφές «ανάκλησης στον νου» ή «επαναπαρουσίασης» (*Vergegenwärtigung*) μπορούμε ακόμη να έχουμε μια πλήρη εποπτεία του αντικειμένου, αλλά τώρα χωρίς την ιδιαίτερη σωματική παρουσία που χαρακτηρίζει την αντίληψη. Υπάρχουν και άλλες μορφές απόβλεψης, οι οποίες είναι απλώς «κενές» (*Leermeinen*), όπως, για παράδειγμα, όταν χρησιμοποιώ λέξεις με έναν επιπόλαιο τρόπο, χωρίς να σκέφτομαι πραγματικά αυτό που λέω, όταν μιλώ για κάτι χωρίς να το έχω πραγματικά στον νου μου κ.ο.κ.

Οι κενές ή «σημειωτικές» (*signitive*) αποβλέψεις, βέβαια, αποτελούν τη μεγαλύτερη κατηγορία των συνειδησιακών μας ενεργημάτων, και ήδη από την αρχή της φιλοσοφικής του σταδιοδρομίας ο Χούσερλ γοητευόταν από το ερώτημα πώς αυτού του είδους οι αποβλέψεις μπορούν να λειτουργούν ως γνώση.

Husserl sees the paradigm case of a successful intentional act as an act where the meaning is fulfilled by the presence in intuition of the intended object with full 'bodily presence' (Leibhaftigkeit). Thus, when I actually see something before my eyes, I have a fulfilled intuition. Later, I can relive this intuition but it is now a memory, still oriented to the object, but not presented with the same presence or immediacy. In memory or in other forms of 'calling to mind' or 're-presenting' ( Vergegenwärtigung) we still may have a full intuition of the object, but now no longer with the distinctive bodily presence that characterises perception. There are other forms of intending which are merely 'empty' (Leermeinen), e.g., when I use words in a casual way without really thinking about what I am saying, when I talk about something without really thinking about it and so on. Empty or 'signitive' intendings, of course, constitute the largest class of our conscious acts, and, from the beginning of his career, Husserl had been fascinated as to how these kinds of intentions can function as knowledge.

[Introduction by Dermot Moran, Edmund Husserl's /Logical Investigations/, Ix]

 

Δευτέρα 6 Ιουλίου 2026

Μία θεμελιώδης συμβολή των Λογικών Ερευνών στη φιλοσοφία του νου συνίσταται στη διορατική σύλληψη ότι τα αποβλεπτικά ενεργήματα (intentional acts) κατευθύνονται προς κάτι που βρίσκεται «έξω» από τον νου. Με αυτόν τον ισχυρισμό ο Χούσσερλ επιτίθεται στη θεωρία του νου ως «δοχείου» (container theory of mind), η οποία κυριαρχούσε στις εμπειριστικές προσεγγίσεις.

Μία θεμελιώδης συμβολή των *Λογικών Ερευνών* στη φιλοσοφία του νου συνίσταται στη διορατική σύλληψη ότι τα αποβλεπτικά ενεργήματα (intentional acts) κατευθύνονται προς κάτι που βρίσκεται «έξω» από τον νου. Με αυτόν τον ισχυρισμό ο Χούσσερλ επιτίθεται στη θεωρία του νου ως «δοχείου» (container theory of mind), η οποία κυριαρχούσε στις εμπειριστικές προσεγγίσεις.

Το κλασικό μοντέλο υποστηρίζει ότι λαμβάνουμε αισθήσεις από τον εξωτερικό κόσμο και ότι αυτές οι αισθήσεις αποτελούν στη συνέχεια το αντικείμενο εσωτερικής επεξεργασίας. Σύμφωνα με την καθιερωμένη αυτή προσέγγιση, η επεξεργασία πραγματοποιείται μέσω του μηχανισμού των συνειρμών, οι οποίοι οδηγούν σε γνωστικές λειτουργίες ανώτερου επιπέδου, όπως οι αφηρημένες ή γενικές έννοιες, που με τη σειρά τους αποτελούν τα δομικά στοιχεία άλλων γνωστικών διεργασιών. Το σημαντικό σημείο είναι ότι όλες οι ψυχικές διεργασίες θεωρούνται εσωτερικές και ότι δεν υπάρχει καμία διέξοδος πέρα από αυτό το εσωτερικό πεδίο.

Ο Χούσσερλ, αντιθέτως, δείχνει ότι η συνείδησή μας είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Κανονικά είμαστε στραμμένοι προς αντικείμενα ή καταστάσεις πραγμάτων που δεν ανήκουν στο ψυχικό «δοχείο». Αν, για παράδειγμα, βλέπουμε ένα σπίτι, τότε κατευθυνόμαστε προς το πραγματικό πράγμα, κατασκευασμένο από τούβλα ή μπετόν, μέσα στο οποίο κατοικούν άνθρωποι. Και είναι προφανές ότι το αντικείμενο στο οποίο αναφέρεται αυτή η αντίληψη είναι κάτι διαφορετικό από ένα σύμπλοκο αισθήσεων.

Το ίδιο ισχύει όταν αναφερόμαστε σε μια οντότητα που δεν είναι εποπτικά παρούσα, όπως για παράδειγμα ο πύργος της τηλεόρασης της Μόσχας. Στο αποβλεπόμενο αντικείμενο συμβαίνουν πράγματα — λ.χ. φωτίζεται — τα οποία δεν είναι και δεν μπορούν να είναι αληθή για το εμμενές περιεχόμενο των ψυχικών μας ενεργημάτων. Το παράδειγμα αυτό δείχνει ότι τα αποβλεπτικά ενεργήματα υπερβαίνουν τη σφαίρα του εμμενούς.

Ο Χούσσερλ δείχνει περαιτέρω ότι μπορούμε να αναφερόμαστε, μέσω διαφορετικών ενεργημάτων, σε ένα και το αυτό αντικείμενο. Το ίδιο πρόσωπο μπορεί να γίνεται αντιληπτό μέσω διαφορετικών αισθήσεων και από διαφορετικές γωνίες θέασης, κάτι που δεν ισχύει για το εμμενές περιεχόμενο. Επιπλέον, είναι δυνατόν να αναφερόμαστε, μέσω διαφορετικών συμβολικών αποβλέψεων θεμελιωμένων σε διαφορετικές οριστικές περιγραφές, στο ίδιο πράγμα. Έτσι, μπορούμε να αποβλέπουμε σε ένα κτίριο είτε ως το σπίτι στο οποίο κατοικεί ο κ. Μπράουν είτε ως το σπίτι με τη σκούρα πράσινη πρόσοψη.

A basic contribution of the /Logical
Investigations /to the philosophy of mind consists in
the insight that intentional acts are directed towards something
"outside" of the mind. With this claim Husserl attacks the container
theory of mind which was predominant in empirical approaches. The
classical model says that we receive sensations from the outside world,
which sensations are in turn the object of internal processing.
According to the standard approach, this processing is performed by the
mechanism of associations which lead to higher level cognitions, such as
abstract or general concepts, which are in turn the building blocks for
other cognitive processes. The important point is that all the psychical
processes are internal and that there is no way out. Husserl, however,
shows that our consciousness is something completely different. Normally
we are directed towards objects or states of affairs which do not belong
to the psychical container. If we see, for instance, a house, then we
are directed towards the real thing made out of bricks or concrete in
which humans are living. And it is obvious that the object about which
we have this perception is something other than a complex of sensation.
The same is true if we refer to an entity which is not intuitively
presented, as, for instance, the Moscow television tower. Things happen
with the intended object—it lights up, for instance—which are not, and
cannot be, true of the immanent content of our psychical acts. This
example shows that intentional acts transcend the realm of the immanent.
Husserl further shows that we can refer with different acts to one and
the same object. The same person can be perceived with different senses
and from different angles, which is not true of the immanent content.
Moreover, it is possible to refer, with different symbolic intentions
founded in different definite descriptions, to the same thing. Thus we
can intend a building as the house in which Mr. Brown lives or as the
house with the dark green facade.

DIETER MÜNCH, THE RELATION OF HUSSERL'S /LOGICAL INVESTIGATIONS /TO DESCRIPTIVE PSYCHOLOGY AND COGNITIVE SCIENCE, in DAN ΖAHAVI AND FREDERIK STJERNFELT (EDS.), ONE HUNDRED YEARS OF PHENOMENOLOGY, Husserl’s /Logical Investigations /Revisited, pp. 211-212

 

Σάββατο 27 Ιουνίου 2026

Η καθαρή εποπτεία που αντιστοιχεί σε ένα εμπειρικό πράγμα μάς είναι απροσπέλαστη· κατά κάποιον τρόπο παραμένει κρυμμένη μέσα στην ίδια τη συνθετική εποπτεία, αλλά, τρόπον τινά, διάσπαρτη, με μια διαρκή ανάμειξη σημειωτικής αναπαράστασης.

Η καθαρή εποπτεία που αντιστοιχεί σε ένα εμπειρικό πράγμα μάς είναι απροσπέλαστη· κατά κάποιον τρόπο παραμένει κρυμμένη μέσα στην ίδια τη συνθετική εποπτεία, αλλά, τρόπον τινά, διάσπαρτη, με μια διαρκή ανάμειξη σημειωτικής αναπαράστασης. Αν αναγάγουμε αυτή τη συνθετική εποπτεία στην καθαρή της μορφή, δεν έχουμε την καθαρή εποπτεία που είναι δυνατή σε μια αντικειμενικά απλή παρουσίαση, αλλά ένα συνεχές εποπτικών περιεχομένων, στο οποίο κάθε όψη του αντικειμένου συχνά αποκτά εποπτική αναπαράσταση, αποκτά διαρκώς μεταβαλλόμενες προοπτικές προβολές, και στο οποίο μόνο η συνεχής σύμφυση της ταυτότητας συνιστά το φαινόμενο της αντικειμενικής ενότητας. [LI2, σ. 248]

<item>The pure intuition which corresponds to an empirical thing is denied to us, it lies hidden after a fashion in the complete synthetic intuition itself, but as it were dispersedly, with a perpetual admixture of signitive representation. If we reduce this synthetic intuition to its pure form, we do not have the pure intuition possible in an objectively simple presentation, but a continuum of intuitive contents, in which each aspect of the object quite often achieves intuitive representation, achieves ever varied perspectival projection, and in which only the continuous fusion of identity constitutes the phenomenon of objective unity. [LI2, p.248]</item>

 

Παρασκευή 26 Ιουνίου 2026

Σε έναν μονόλογο οι λέξεις δεν μπορούν να επιτελέσουν καμία λειτουργία ένδειξης της ύπαρξης νοητικών ενεργημάτων, αφού μια τέτοια ένδειξη θα ήταν εκεί εντελώς άσκοπη. Διότι τα εν λόγω ενεργήματα τα βιώνουμε εμείς τα ίδια ακριβώς εκείνη τη στιγμή.

«Σε έναν μονόλογο οι λέξεις δεν μπορούν να επιτελέσουν καμία λειτουργία ένδειξης της ύπαρξης νοητικών ενεργημάτων, αφού μια τέτοια ένδειξη θα ήταν εκεί εντελώς άσκοπη. Διότι τα εν λόγω ενεργήματα τα βιώνουμε εμείς τα ίδια ακριβώς εκείνη τη στιγμή.» (ό.π.) (*Λογικές Έρευνες*, Έρευνα Ι, §8)

“In a monologue words can perform no function of indicating the existence of mental acts, since such indication would there be quite purposeless. For the acts in question are themselves experienced by us at that very moment.”(ibid.)(Edmund Husserl, Invest. 1, sect. 8)

 

Τρίτη 9 Ιουνίου 2026

Ο Χούσσερλ δεσμεύεται, συνεπώς, στην αντίληψη ότι η αποβλεπτικότητα (Intentionalität) είναι πρωταρχική και η γλώσσα δευτερογενής, και, κατ’ επέκταση, στην άποψη ότι η νοηματικά συγκροτημένη μη γλωσσική αποβλεπτική σκέψη και εμπειρία είναι αμφότερες δυνατές και συνήθεις (LI, I §§ 9–11, 19 και 20).

Παρακινούμενος σε μεγάλο βαθμό από το ενδιαφέρον του να αναπτύξει μια καθαρή λογική, ο Χούσσερλ αφιερώνει ολόκληρη την Πρώτη *Λογική Έρευνα*, «Σημασία και Έκφραση», στην ανάλυση ζητημάτων που αφορούν τη γλώσσα, τη γλωσσική σημασία και τη γλωσσική αναφορά. Η συζήτησή του εδώ είναι συστηματική και ευρείας εμβέλειας, καλύπτοντας πολλά ζητήματα που απασχολούν επίσης τον Gottlob Frege στην ανάλυσή του της γλώσσας και τα οποία εξακολουθούν να τροφοδοτούν τη συζήτηση στη φιλοσοφία της γλώσσας μέχρι σήμερα.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η διάκριση μεταξύ γλωσσικών τύπων (*types*) και γλωσσικών δειγμάτων (*tokens*), η διάκριση μεταξύ λέξεων και προτάσεων και των σημασιών που αυτές εκφράζουν, η διάκριση μεταξύ της σημασίας της πρότασης και της σημασίας που εννοεί ο ομιλητής (*speaker meaning*), η σημασία και η αναφορά των κυρίων ονομάτων, καθώς και η λειτουργία των δεικτικών όρων (*indexicals*) και των δεικτικών αντωνυμιών (*demonstratives*).

Όπως σημειώθηκε προηγουμένως, ο Χούσσερλ θεωρεί την αποβλεπτικότητα της σκέψης θεμελιώδη, ενώ αντιμετωπίζει τις δυνατότητες της γλώσσας να εκφράζει σημασίες και να καθορίζει αναφορές ως παράγωγες και εξαρτημένες από πιο βασικά χαρακτηριστικά της αποβλεπτικότητας. Στη συνέχεια εξετάζονται τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της χουσσερλιανής, θεμελιωμένης στην αποβλεπτικότητα, θεωρίας της γλώσσας.

Largely motivated by his concern with developing a pure logic, Husserl
devotes the entire first Logical Investigation, “Meaning and
Expression”, to an analysis of issues of language, linguistic meaning
and linguistic reference. Husserl’s discussion here is systematic and
wide ranging, covering many issues that are also of concern to Frege in
his analysis of language and that have continued to spur discussion in
the philosophy of language up to the present. These include the
distinction between linguistic types and tokens, the distinction between
words and sentences and the meanings that these express, the distinction
between sentence meaning and speaker meaning, the meaning and reference
of proper names and the function of indexicals and demonstratives. As
noted above, Husserl takes the intentionality of thought to be
fundamental and the meaning-expressing and reference fixing capabilities
of language to be parasitic on more basic features of intentionality.
Here the main features of Husserl’s intentionality-based view of
language are discussed.

 [...]

Ο Χούσσερλ δεσμεύεται, συνεπώς, στην αντίληψη ότι η αποβλεπτικότητα (Intentionalität) είναι πρωταρχική και η γλώσσα δευτερογενής, και, κατ’ επέκταση, στην άποψη ότι η νοηματικά συγκροτημένη μη γλωσσική αποβλεπτική σκέψη και εμπειρία είναι αμφότερες δυνατές και συνήθεις (LI, I §§ 9–11, 19 και 20).

Husserl is thus committed to the notion that
intentionality is primary and language secondary, and so also to the
view that meaningful non-linguistic intentional thought and experience
are both possible and common (LI, I §§ 9—11, 19, & 20).

[Husserl, Edmund: Intentionality and Intentional Content | Internet Encyclopedia of Philosophy](https://iep.utm.edu/huss-int/)

[Σημασία και Έκφραση](https://rotenotes.blogspot.com/2026/06/andrew-d-spear.html)

[Κατ’ ουσίαν περιστασιακές εκφράσεις: Δεικτικοί όροι](https://rotenotes.blogspot.com/2026/06/andrew-d-spear_02093324882.html)