Ο Holloway, ωστόσο, αποδέχεται το επιχείρημα των Negri και Hardt ότι η επανάσταση δεν μπορεί πλέον να νοηθεί με όρους κατάληψης της κρατικής εξουσίας. Η Εξουσία που πρέπει να αναιρεθεί βρίσκεται «στον κατακερματισμό των κοινωνικών σχέσεων» και όχι σε κάποιο «συγκεκριμένο πρόσωπο ή θεσμό». (167–75)
"#Holloway does however, accept #Negri and #Hardt”s argument that #revolution can no longer be conceived of in terms of seizing #state #power. The Power that needs to be negated lies “in the fragmentation of social relations” rather than any “particular person of institution.” (167-75)"
[Fetishism and Its Negations: On John Holloway and Theodor Adorno](https://www.thehobgoblin.co.uk/journal/h4holloway.html)
Η αντίθεση στην παγκοσμιοποίηση πρέπει, επομένως, να σημαίνει πλήρη εκδημοκρατισμό, ώστε όλες οι κοινωνικές δυνάμεις να λογοδοτούν στις ανθρώπινες ανάγκες. Εν ολίγοις, το αίτημα για μια νέα, δημοκρατικά συγκροτημένη ρύθμιση του κεφαλαίου πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Ωστόσο, θα πρέπει να εμβαθυνθεί και όχι να περιοριστεί στο να νομιμοποιεί την κοινωνική μηχανική της πειθαρχίας. Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να αντιμετωπιστεί μέσα στην παράδοση της σκέψης του Διαφωτισμού: *Αμφέβαλλε για τα πάντα!* Δεύτερον, πρέπει να οδηγηθεί στη λογική του κατάληξη: τη **δημοκρατική οργάνωση της κοινωνικά αναγκαίας εργασίας από τους ίδιους τους συνεταιρισμένους παραγωγούς**, δηλαδή την ουτοπία της κοινωνίας των ελεύθερων και ίσων, την οποία ο Marx συνόψισε με μία λέξη: κομμουνισμός.
Anti-globalisation has, thus, to mean complete #democratisation so as to make all social forces accountable to human #needs. In sum, the demand for a new #democratically constituted #regulation of #capital should be taken seriously. Though, it should be deepened and not restricted to legitimate the social engineering of discipline. It should first of all be taken on in the tradition of Enlightenment thought: Doubt everything! Second, it should be taken to its logical conclusion: the democratic organisation of socially necessary labour by the associated producers themselves, that is, the utopia of the society of the free and equal that #Marx summed up with one word: #communism.
[Werner Bonefeld on Globalisation]
[GLOBALISATION: CRISIS OF REGULATION OR CRISIS OF CAPITAL?](https://www.thehobgoblin.co.uk/journal/h52003_Bonefeld.htm)
Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου 2026
δημοκρατική οργάνωση της κοινωνικά αναγκαίας εργασίας από τους ίδιους τους συνεταιρισμένους παραγωγούς
Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου 2026
Κάρλο Καφιέρo - Αναρχία και Κομμουνισμός
Στον Πρώτο Τόμο του *Anarchism: A Documentary History of Libertarian Ideas* του Robert Graham συμπεριελήφθησαν αποσπάσματα από την ομιλία του Κάρλο Καφιέρo στην Ομοσπονδία Ζυρά (Jura) το 1880, όπου μίλησε για την υπόθεση του αναρχικού κομμουνισμού. Αργότερα επεκτάθηκε στο θέμα σε μια μακρά εργασία του με τον τίτλο “Επανάσταση”, η οποία μεταφράστηκε πρόσφατα στα αγγλικά από τον Nestor McNab και κυκλοφόρησε σε βιβλίο από την Black Cat Press (στη φωτογραφία μας το εξώφυλλο) του Καναδά. Εδώ αναδημοσιεύεται ένα σύντομο απόσπασμα:
Αναρχία - Ένας Κόσμος Χωρίς Σύνορα
Αναρχία και Κομμουνισμός
Το επαναστατικό ιδανικό μας είναι το πανάρχαιο ιδανικό όλων εκείνων που αρνούνται να παραιτηθούν οι ίδιοι για χάρη της καταπίεσης και της εκμετάλλευσης. Για μας, όπως και για τους προκατόχους μας, αυτό συνοψίζεται σε δύο όχι ελάχιστα αρχαίους όρους: Ελευθερία και Ισότητα.
Η ανθρώπινη δουλεία είναι πανάρχαια, δηλαδή ως ανθρωπότητα, το ιδανικό αυτό είχε πάντα μια περιορισμένη, εν μέρει πρακτική εφαρμογή χάρη στις προσπάθειες των κάθε είδους αντιδραστικών, που εμπόδισαν την επανάσταση σε κάθε εποχή. Ωστόσο, παρ’ όλο το παρελθόν και τις αντιδράσεις, αυτό [το ιδανικό] συνέχισε να εξαπλώνεται και είναι έτοιμο για μια πιο πλήρη πραγματοποίησή του διαμέσου της επανάστασής μας.
Έχοντας μάθει από την παρελθούσα ιστορία, η οποία μας δείχνει τις ατέλειωτες απάτες που ασκούνται από τους αντιδραστικούς κάθε είδους και κάθε ηλικίας, προκειμένου να μειώσουν, να διαφθείρουν και να παραποιήσουν την πραγματική αξία της ελευθερίας και της ισότητας, δηλαδή της ίδιας της επανάστασης, έχουμε προειδοποιηθεί και τώρα βγάζουμε στην επιφάνεια παράλληλα με την πραγματική αξία αυτών των δύο νομισμάτων, την ακριβή αξία που πραγματικά έχουν, έτσι ώστε να μπορέσουμε να τις δεχθούμε ως γνήσιες.
Αυτά τα δύο πολύτιμα νομίσματα πρέπει να αποτελέσουν το όχημα για την αιώνια λύτρωση της ανθρωπότητας και η διαδικασία αυτή δεν πρόκειται ποτέ να λάβει χώρα έως ότου και αυτή τη στιγμή η πραγματική τους αξία δεν ταιριάξει ακριβώς με την ονομαστική τους αξία.
Τώρα, εκφράζουμε την πραγματική αξία της ελευθερίας και της ισότητας με τους δύο όρους Αναρχία και Κομμουνισμός.
Κατά συνέπεια, δεν θα δεχθούμε ως αλήθεια κάθε ελευθερία που δεν αντιστοιχεί ακριβώς, που δεν θα είναι απολύτως όμοια και απόλυτα ίση με την Αναρχία - οτιδήποτε άλλο θα είναι ψευδές και αναληθές για μας. Ούτε θα δεχθούμε ως αληθινή ισότητα κάτι που δεν αντιστοιχεί ακριβώς σε κάτι τέτοιο, κάτι που δεν είναι απολύτως όμοιο και απόλυτα ίσο προς τον κομμουνισμό - οποιαδήποτε άλλη υποτιθέμενη ισότητα θα είναι ψευδής και αναληθής για μας.
Έτσι, αν η ελευθερία για μας είναι αναρχία και η ισότητα είναι κομμουνισμός, τότε η επαναστατική φόρμουλά μας θα είναι: (Επανάσταση) = (Ελευθερία και Ισότητα) (Αναρχία και Κομμουνισμός).
Η αναρχία και ο κομμουνισμός, όπως η δύναμη και η ύλη, είναι δύο όροι που θα πρέπει να αποτελέσουν έναν ενιαίο όρο, δεδομένου ότι εκφράζουν από κοινού μια ενιαία αντίληψη.
Η εξάρτηση των προλετάριων, της συντριπτικής πλειοψηφίας της ανθρωπότητας, από αυτούς που συσσωρεύουν ύλη και μέσα εργασίας, μια μικρή μειοψηφία, είναι η πρωταρχική αιτία κάθε καταπίεσης και εκμετάλλευσης, κάθε ανισότητας, δεσποτισμού και ανθρώπινης κτηνωδίας. Η διεκδίκηση από την ανθρώπινη κοινότητα των υλικών και των μέσων εργασίας είναι ένα αίτημα για την ελευθερία και την ισότητα όλων των ανθρώπων. Αλλά στη φύλαξη του θησαυρού που έχει κλαπεί από εμάς βρίσκεται το κράτος με όλες τις θεσμισμένες αρχές του και τις ένοπλες δυνάμεις του, εμπόδια που πρέπει να ανατρέψουμε, αν θέλουμε τα προϊόντα της εργασίας μας να επιστραφούν σε μας. Και ως εκ τούτου, ενώ οι δύο όροι της επανάστασής μας είναι δίδυμοι, η αναρχία προορίζεται να βγει από τη μήτρα πρώτη για να ανοίξει το δρόμο στον κομμουνισμό.
Κάρλο Καφιέρo, 1881
* Ελληνική μετάφραση “Ούτε Θεός-Ούτε Αφέντης”, 21 Γενάρη 2013.
Πηγή: http://www.anarkismo.net/article/24731
Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου 2026
Οι επαναστάτες της εποχής μας αμφισβητούν τα ίδια τα θεμέλια της Κοινωνίας, τα οποία μέχρι τώρα θεωρούνταν ιερά, και πάνω απ’ όλα μεταξύ αυτών το φετίχ, τον νόμο.
Για να το κατανοήσουμε αυτό, πρέπει με τη φαντασία μας να μεταφερθούμε στον **18ο αιώνα**. Πρέπει να έχουν πονέσει οι καρδιές μας από την αφήγηση των θηριωδιών που διέπρατταν οι παντοδύναμοι ευγενείς εκείνης της εποχής εναντίον των ανδρών και των γυναικών του λαού, προτού μπορέσουμε να κατανοήσουμε ποια μαγική επιρροή πρέπει να ασκούσαν στο μυαλό του χωρικού τα λόγια: **«Ισότητα ενώπιον του νόμου, υπακοή στον νόμο χωρίς διάκριση ως προς την καταγωγή ή την περιουσία».**
Εκείνος, ο οποίος μέχρι τότε είχε αντιμετωπιστεί χειρότερα κι από κτήνος, εκείνος που δεν είχε ποτέ κανένα δικαίωμα, εκείνος που δεν είχε ποτέ μπορέσει να βρει δικαιοσύνη απέναντι στις πιο εξοργιστικές πράξεις ενός ευγενή, παρά μόνο αν, παίρνοντας εκδίκηση, τον σκότωνε και κρεμιόταν γι’ αυτό — έβλεπε τώρα, μέσω αυτού του αξιώματος, τουλάχιστον στη θεωρία, τουλάχιστον ως προς τα προσωπικά του δικαιώματα, να αναγνωρίζεται ως ίσος με τον άρχοντά του.
Όποιος κι αν ήταν αυτός ο νόμος, υποσχόταν ότι θα επηρέαζε εξίσου τον άρχοντα και τον χωρικό· διακήρυσσε την ισότητα πλουσίων και φτωχών ενώπιον του δικαστή. Η υπόσχεση ήταν ένα ψέμα, και σήμερα το γνωρίζουμε· όμως εκείνη την εποχή αποτελούσε μια πρόοδο, έναν φόρο τιμής στη δικαιοσύνη, όπως η υποκρισία αποτελεί έναν φόρο τιμής που αποδίδεται στην αλήθεια.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, όταν οι σωτήρες της απειλούμενης μεσαίας τάξης — οι Ροβεσπιέροι και οι Νταντόν — στηρίχθηκαν στα γραπτά των Ρουσσώ και των Βολταίρων και διακήρυξαν «σεβασμό στον νόμο, τον ίδιο για κάθε άνθρωπο», ο λαός αποδέχθηκε τον συμβιβασμό· διότι η επαναστατική του ορμή είχε ήδη εξαντλήσει τη δύναμή της στη σύγκρουση με έναν εχθρό του οποίου οι τάξεις συσπειρώνονταν μέρα με τη μέρα· και έσκυψε τον αυχένα του κάτω από τον ζυγό του νόμου, για να σωθεί από την αυθαίρετη εξουσία των αρχόντων του.
Η **Μεσαία Τάξη** έκτοτε εξακολούθησε να αξιοποιεί στο έπακρο αυτό το αξίωμα, το οποίο, μαζί με μια άλλη αρχή — εκείνη της **αντιπροσωπευτικής διακυβέρνησης** — συνοψίζει ολόκληρη τη φιλοσοφία της αστικής εποχής, του **19ου αιώνα**.
Κήρυξε αυτό το δόγμα στα σχολεία της, το διέδωσε στα γραπτά της, διαμόρφωσε την τέχνη και την επιστήμη της προς τον ίδιο σκοπό, έσπρωξε τις πεποιθήσεις της σε κάθε τρύπα και γωνιά — σαν μια ευσεβής Αγγλίδα που χώνει φυλλάδια κάτω από την πόρτα — και τα έκανε όλα αυτά με τέτοια επιτυχία, ώστε σήμερα βλέπουμε το αποτέλεσμα στο απεχθές γεγονός ότι, ακριβώς τη στιγμή που το πνεύμα της ταραχώδους κριτικής ξαναζωντανεύει, άνθρωποι που λαχταρούν την ελευθερία αρχίζουν την προσπάθεια να την αποκτήσουν **ικετεύοντας τους κυρίους τους να καταδεχθούν να τους προστατεύσουν τροποποιώντας τους νόμους που οι ίδιοι αυτοί κύριοι έχουν δημιουργήσει!**
Όμως οι καιροί και οι διαθέσεις έχουν αλλάξει από τότε που πέρασαν εκατό χρόνια. Παντού βρίσκονται τώρα **επαναστάτες**, οι οποίοι δεν επιθυμούν πλέον να υπακούν στον νόμο χωρίς να γνωρίζουν από πού προέρχεται, ποια είναι η χρησιμότητά του, από πού προκύπτει η υποχρέωση υποταγής σε αυτόν και ποιος είναι ο λόγος για τον οποίο περιβάλλεται από τον σεβασμό με τον οποίο περιβάλλεται.
Οι επαναστάτες της εποχής μας αμφισβητούν τα ίδια τα θεμέλια της Κοινωνίας, τα οποία μέχρι τώρα θεωρούνταν ιερά, και πάνω απ’ όλα μεταξύ αυτών το **φετίχ, τον νόμο**.
Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο η ανατροπή που πλησιάζει δεν είναι μια απλή εξέγερση· είναι μια *Επανάσταση*.
To understand this, we must transport ourselves in imagination into the #eighteenth century. Our hearts must have ached at the story of the atrocities committed by the all-powerful nobles of that time upon the men and women of the people, before we can understand what must have been the magic influence upon the peasant’s mind of the words, “#Equality before the #law, obedience to the law without distinction of birth or fortune.” He, who until then, had been treated more cruelly than a beast, he who had never had any rights, he who had never obtained justice against the most revolting actions on the part of a noble, unless in revenge he killed him and was hanged — he saw himself recognized by this maxim, at least in theory, at least with regard to his personal rights, as the equal of his lord. Whatever this law might be, it promised to affect lord and peasant alike; it proclaimed the equality of rich and poor before the judge. The promise was a lie, and to-day we know it; but at that period it was an advance, a homage to justice, as hypocrisy is a homage rendered to truth. This is the reason that when the saviours of the menaced middle class (the Robespierres and the Dantons) took their stand upon the writings of the Rousseaus and the Voltaires, and proclaimed “respect for law, the same for every man,” the people accepted the compromise; for their revolutionary impetus had already spent its force in the contest with a foe whose ranks drew closer day by day, they bowed their neck beneath the yoke of law to save themselves from the arbitrary power of their lords.
The Middle Class has ever since continued to make the most of this maxim, which with another principle, that of representative government, sums up the whole philosophy of the bourgeois age, the XIX century. It has preached this doctrine in its schools, it has propagated it in its writings, it has moulded its art and science to the same purpose, it has thrust its beliefs into every hole and corner — like a pious Englishwoman, who slips tracts under the door — and it has done all this so successfully that to-day we behold the issue in the detestable fact, that, at the very moment when the spirit of turbulent criticism is re-awakening, men who long for freedom begin the attempt to obtain it by entreating (ικετεύω, θερμοπαρακαλώ , εκλιπαρώ, εξορκίζω) their masters to be kind enough to protect them by modifying the laws which these masters themselves have created!
But times and tempers are changed since a hundred years ago. Rebels are everywhere to be found, who no longer wish to obey the law without knowing whence it comes, what are its uses, and whither arises the obligation to submit to it, and the reverence with which it is encompassed. The rebels of our day are criticizing the very foundations of Society, which have hitherto been held sacred, and first and foremost amongst them that fetish, law. Just for this reason the upheaval which is at hand is no mere insurrection, it is a <em>Revolution</em>.
[Law and Authority | The Anarchist Library](https://theanarchistlibrary.org/library/petr-kropotkin-law-and-authority)