Τίποτε δεν μπορεί να βρίσκεται στο νου μας που να μην προέρχεται από τις αισθήσεις μας εκτός από τον ίδιο τον νου.

«Nihil est in intellectu quod prius non fuerit in sensu nisi ipse intellectus»

[= Τίποτε δεν μπορεί να βρίσκεται στο νου μας που να μην προέρχεται από τις αισθήσεις μας εκτός από τον ίδιο τον νου.]

Αυτή είναι η διατύπωση που συνοψίζει τη γνωσιοθεωρία του Gottfried Wilhelm Leibniz (1646–1716): φαινομενικά οι αισθήσεις μας μάς φέρνουν σε επαφή με τον εξωτερικό κόσμο, αλλά στην πραγματικότητα κάθε «μονάδα» (monad) —και επομένως και εμείς οι ίδιοι— φέρει μια εικονική αναπαράσταση της κατάστασης του σύμπαντος. Σύμφωνα με τον Leibniz, οι λεγόμενες «μονάδες» είναι απλές υποστάσεις, οι οποίες συγκροτούν τόσο τον πνευματικό όσο και τον υλικό κόσμο.

[Nihil est in intellectu quod non prius fuerit in sensu: (λατ.) Τίποτε δεν βρίσκεται στον νου το οποίο να μην υπήρξε προηγουμένως στην αίσθηση. Όλα τα υλικά ή τα περιεχόμενα της ανώτερης, νοητικής γνώσης προέρχονται από τη δραστηριότητα της κατώτερης, αισθητηριακής γνώσης. Πρόκειται για αρχή που υιοθετήθηκε από τον Aristotle, τον Thomas Aquinas και τον John Locke· αντιτάχθηκε σε αυτήν ο Plato, ο Augustine of Hippo και ο Leibniz (ο οποίος τροποποίησε την πρόταση προσθέτοντας: *nisi intellectus ipse*, δηλαδή «εκτός από τον ίδιο τον νου», υπονοώντας ό,τι είναι ήδη παρόν ως μέρος της έμφυτης φύσης του νου. Έτσι κατέστη δυνατό για τον Immanuel Kant να υποστηρίξει ότι ορισμένες μορφές της αισθητικότητας και του λόγου προηγούνται της αισθητηριακής εμπειρίας). — V.J.B.] (http://www.ditext.com/runes/n.html)

“Nihil est in intellectu quod prius non fuerit in sensu nisi ipse intellectus“

[=Nothing can be in our thoughts that does not come from our senses].This is the formula that summarizes the epistemology of William Leibniz (1646-1716): apparently our senses put us in contact with the outside world, but in reality each “monad” (and therefore also ourselves) carries a virtual state representation of the universe. According to Leibniz, the so-called “monads” are simple substances, which make both the spiritual and the material world.

[Nihil est in intellectu quod non prius fuerit in sensu: (Lat.) Nothing is in the intellect which was not first in sense. All the materials, or content, of higher, intellectual cognition are derived from the activity of lower, sense cognition. A principle subscribed to by Aristotle, St. Thomas and Locke; opposed by Plato, St. Augustine and Leibniz (who qualified the proposition by adding: nisi intellectus ipse, i.e. except for what is already present as part of the innate nature of the intellect, thus making it possible for Kant to suggest that certain forms of sensibility and reason are prior to sense experience). -- V.J.B. ](http://www.ditext.com/runes/n.html)

Tabula rasa

== Tabula rasa ==

Από την απόρριψη του έμφυτου χαρακτήρα των ιδεών (innatism: εμφυτισμός) από τον Locke προκύπτει ότι κάθε γνώση (και κάθε έννοια) πρέπει να προέρχεται από την εμπειρία. Εκεί όπου ο Leibniz παρομοιάζει τον νου κατά τη γέννηση με ένα κομμάτι μαρμάρου που ήδη φέρει φλέβες στο εσωτερικό του, ο Locke υποστηρίζει ότι ο νους κατά τη γέννηση είναι μια *tabula rasa* — μια λευκή πλάκα, ένας άγραφος πίνακας.

Ο Locke υποστηρίζει ότι ο νους κατά τη γέννηση δεν περιέχει καμία ιδέα, σκέψη ή έννοια. Αν παρατηρήσει κανείς, για παράδειγμα, ένα νεογέννητο βρέφος, δεν υπάρχει καμία ένδειξη που να μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι διαθέτει *οποιαδήποτε* γνώση — ή οποιεσδήποτε έννοιες — πέρα από εκείνες που έχει βιώσει εμπειρικά, όπως η «πείνα, η δίψα, η ζεστασιά και ορισμένοι πόνοι».

Αντίθετα, λέει ο Locke, κάθε γνώση προέρχεται από δύο είδη *εμπειρίας*:

* **Αίσθηση (Sensation):** Οι αισθητηριακές μας αντιλήψεις — ό,τι βλέπουμε, ακούμε, οσφραινόμαστε, γευόμαστε κ.λπ.
* **Αναστοχασμός (Reflection):** Η εμπειρία των ίδιων των νοητικών μας διεργασιών — το να σκεπτόμαστε, να επιθυμούμε, να πιστεύουμε κ.ο.κ.

It follows from Locke’s rejection of innatism <https://web.archive.org/web/20260430221717/https://philosophyalevel.com/aqa-philosophy-revision-notes/nature-of-knowledge/#Innate> that all knowledge (and concepts)
must come from experience. Where Leibniz compares the mind at birth to a
block of marble with veins already in it, Locke says the mind at birth
is a /‘tabula rasa’/–*a blank slate*.

Locke argues that the mind at birth contains no ideas, thoughts, or
concepts. If you observe a newborn baby, for example, there is no
evidence to suspect it has /any/ knowledge – or any concepts – except
those it has experienced, such as “hunger, and thirst, and warmth, and
some pains”.

Instead, says Locke, all knowledge comes from two types of /experience/:

* Sensation: Our sense perceptions – what we see, hear, smell, taste, etc.
* Reflection: Experience of our own minds – thinking, wanting, believing etc.

[Knowledge from Reason - Philosophy A Level](https://web.archive.org/web/20260430221717/https://philosophyalevel.com/aqa-philosophy-revision-notes/nature-of-knowledge/)