Ο Αριστοτέλης αναγνωρίζει 4 είδη αρετής

Ο Αριστοτέλης αναγνωρίζει 4 είδη αρετής:

– Φρόνηση (prudence) (αιτία του πράττειν ορθώς τα πράγματα)
– Δικαιοσύνη (justice) (του εν κοινωνιαις εν συνναλλαγμασι δικαιοπραγειν)
– Ανδρεία (valor) (του εν κινδύνοις και φοβεροις μη εξιστασθαι τρειν (δειλιασει και φύγει), αλλά μένειν
– Σωφροσύνη (temperance) (κραττείν των επιθυμιών και υπο μηδεμιας ηδονής δουλούσθαι, αλλά κοσμίως ζην).

Ο Αριστοτέλης ταυτίζει στενά τον χρόνο με τη μεταβολή. Αντιλαμβανόμαστε ότι έχει περάσει χρόνος μόνο επειδή αντιλαμβανόμαστε ότι κάτι έχει αλλάξει. Με άλλα λόγια, ο χρόνος είναι ένα μέτρο της μεταβολής, όπως ακριβώς ο χώρος είναι ένα μέτρο της απόστασης.

Ο Αριστοτέλης ταυτίζει στενά τον χρόνο με τη μεταβολή. Αντιλαμβανόμαστε ότι έχει περάσει χρόνος μόνο επειδή αντιλαμβανόμαστε ότι κάτι έχει αλλάξει. Με άλλα λόγια, ο χρόνος είναι ένα μέτρο της μεταβολής, όπως ακριβώς ο χώρος είναι ένα μέτρο της απόστασης. Όπως ο Αριστοτέλης αρνείται τη δυνατότητα ύπαρξης κενού χώρου ή κενού, έτσι αρνείται και τη δυνατότητα ύπαρξης κενού χρόνου, δηλαδή χρόνου που περνά χωρίς να συμβαίνει τίποτε.

Aristotle closely identifies time with change. We register that time has passed only by registering that something has changed. In other words, time is a measure of change just as space is a measure of distance. Just as Aristotle denies the possibility of empty space, or void, Aristotle denies the possibility of empty time, as in time that passes without anything happening.

Source: http://www.sparknotes.com/philosophy/aristotle/section3.html

ορισμός (Αριστοτέλης)

ορισμός (Αριστοτέλης)

Ο Αριστοτέλης πιστεύει ότι τα αντικείμενα της γνώσης είναι επίσης δομημένα ιεραρχικά και συλλαμβάνει τον ορισμό κυρίως ως μια διαδικασία διαίρεσης. Για παράδειγμα, ας υποθέσουμε ότι θέλουμε να ορίσουμε τον άνθρωπο. Πρώτα, παρατηρούμε ότι οι άνθρωποι είναι ζώα, πράγμα που αποτελεί το γένος στο οποίο ανήκουν. Στη συνέχεια, μπορούμε να επισημάνουμε διάφορες ειδοποιούς διαφορές (*differentiae*), οι οποίες διακρίνουν τους ανθρώπους από τα άλλα ζώα. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι βαδίζουν στα δύο πόδια, σε αντίθεση με τις τίγρεις, και δεν έχουν φτερά, σε αντίθεση με τα πτηνά.

Για οποιονδήποτε όρο, εάν μπορούμε να προσδιορίσουμε το γένος του και κατόπιν να εντοπίσουμε τις ειδοποιούς διαφορές που τον διακρίνουν από τα άλλα πράγματα που ανήκουν στο ίδιο γένος, τότε έχουμε δώσει έναν ορισμό αυτού του όρου, ο οποίος ισοδυναμεί με την παροχή μιας περιγραφής της φύσης ή της ουσίας του.

Τελικά, ο Αριστοτέλης διακρίνει πέντε είδη σχέσεων που μπορεί να έχει ένα κατηγόρημα προς το υποκείμενό του:

1. Σχέση γένους («οι άνθρωποι είναι ζώα»).
2. Σχέση ειδοποιού διαφοράς («οι άνθρωποι έχουν δύο πόδια»).
3. Σχέση ιδίου χαρακτηριστικού (*proprium*) («οι άνθρωποι είναι τα μόνα ζώα που μπορούν να κλάψουν»).
4. Ορισμός, ο οποίος είναι ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που εξηγεί τη φύση ή την ουσία του υποκειμένου.
5. Σχέση συμβεβηκότος (*accident*), όπως στην πρόταση «μερικοί άνθρωποι έχουν γαλανά μάτια», όπου η σχέση δεν ισχύει κατ’ αναγκαιότητα.

definition (Aristotle)

Aristotle believes that the objects of knowledge are also structured hierarchically and conceives of definition as largely a process of division. For example, suppose we want to define human. First, we note that humans are animals, which is the genus to which they belong. We can then take note of various differentia, which distinguish humans from other animals. For example, humans walk on two legs, unlike tigers, and they lack feathers, unlike birds. Given any term, if we can identify its genus and then identify the differentia that distinguish it from other things within its genus, we have given a definition of that term, which amounts to giving an account of its nature, or essence. Ultimately, Aristotle identifies five kinds of relationships a predicate can have with its subject: a genus relationship (“humans are animals”); a differentia relationship (“humans have two legs”); a unique property relationship (“humans are the only animals that can cry”); a definition, which is a unique property that explains the nature or essence of the subject; and an accident relationship, such as “some humans have blue eyes,” where the relationship does not hold necessarily.

Source: http://www.sparknotes.com/philosophy/aristotle/section2.rhtml 

ρεαλισμός (Aristotle)

/[7b]/

Ἔτι τὸ μὲν ἐπιστητὸν ἀναιρεθὲν συναναιρεῖ τὴν ἐπιστήμην, ἡ δὲ ἐπιστήμη
τὸ ἐπιστητὸν οὐ συναναιρεῖ· ἐπιστητοῦ γὰρ μὴ ὄντος οὐκ ἔστιν ἐπιστήμη, —
οὐδενὸς γὰρ ἔτι ἔσται ἐπιστήμη, — ἐπιστήμης δὲ μὴ οὔσης οὐδὲν κωλύει
ἐπιστητὸν εἶναι· οἷον καὶ ὁ τοῦ κύκλου τετραγωνισμὸς εἴ γε ἔστιν
ἐπιστητόν, ἐπιστήμη μὲν αὐτοῦ οὐκ ἔστιν οὐδέπω, αὐτὸ δὲ τὸ ἐπιστητὸν ἔστιν.

Ἔτι ζῴου μὲν ἀναιρεθέντος οὐκ ἔστιν ἐπιστήμη, τῶν δ᾿ ἐπιστητῶν πολλὰ
ἐνδέχεται εἶναι.

— Ὁμοίως δὲ τούτοις καὶ τὰ ἐπὶ τῆς αἰσθήσεως ἔχει· τὸ γὰρ αἰσθητὸν
πρότερον τῆς αἰσθήσεως δοκεῖ εἶναι· τὸ μὲν γὰρ αἰσθητὸν ἀναιρεθὲν
συναναιρεῖ τὴν αἴσθησιν, ἡ δὲ αἴσθησις τὸ αἰσθητὸν οὐ συναναιρεῖ.

Αἱ γὰρ αἰσθήσεις περὶ σῶμα καὶ ἐν σώματί εἰσιν, αἰσθητοῦ δὲ ἀναιρεθέντος
ἀνῄρηται καὶ σῶμα, — τῶν γὰρ αἰσθητῶν καὶ τὸ σῶμα, — σώματος δὲ μὴ ὄντος
ἀνῄρηται καὶ ἡ αἴσθησις, ὥστε συναναιρεῖ τὸ αἰσθητὸν τὴν αἴσθησιν.

/[8a]/
Ἡ δέ γε αἴσθησις τὸ αἰσθητὸν οὔ· ζῴου γὰρ ἀναιρεθέντος αἴσθησις μὲν
ἀνῄρηται, αἰσθητὸν δὲ ἔσται, οἷον σῶμα, θερμόν, γλυκύ, πικρόν, καὶ τὰ
ἄλλα πάντα ὅσα ἐστὶν αἰσθητά.

Ἔτι ἡ μὲν αἴσθησις ἅμα τῷ αἰσθητικῷ γίγνεται, — ἅμα γὰρ ζῷόν τε γίγνεται
καὶ αἴσθησις, — τὸ δέ γε αἰσθητὸν ἔστι καὶ πρὸ τοῦ αἴσθησιν εἶναι, — πῦρ
γὰρ καὶ ὕδωρ καὶ τὰ τοιαῦτα, ἐξ ὧν καὶ τὸ ζῷον συνίσταται, ἔστι καὶ πρὸ
τοῦ ζῷον ὅλως εἶναι ἢ αἴσθησιν, — ὥστε πρότερον ἂν τῆς αἰσθήσεως τὸ
αἰσθητὸν εἶναι δόξειεν.

Again, while the object of knowledge, if it ceases to exist, cancels
at the same time the knowledge which was its correlative, the converse
of this is not true. It is true that if the object of knowledge does
not exist there can be no knowledge: for there will no longer be anything
to know. Yet it is equally true that, if knowledge of a certain object
does not exist, the object may nevertheless quite well exist. Thus,
in the case of the squaring of the circle, if indeed that process
is an object of knowledge, though it itself exists as an object of
knowledge, yet the knowledge of it has not yet come into existence.
Again, if all animals ceased to exist, there would be no knowledge,
but there might yet be many objects of knowledge. 

This is likewise the case with regard to perception: for the object
of perception is, it appears, prior to the act of perception. If the
perceptible is annihilated, perception also will cease to exist; but
the annihilation of perception does not cancel the existence of the
perceptible. For perception implies a body perceived and a body in
which perception takes place. Now if that which is perceptible is
annihilated, it follows that the body is annihilated, for the body
is a perceptible thing; and if the body does not exist, it follows
that perception also ceases to exist. Thus the annihilation of the
perceptible involves that of perception. 

/[8a]/
But the annihilation of perception does not involve that of the perceptible.
For if the animal is annihilated, it follows that perception also
is annihilated, but perceptibles such as body, heat, sweetness, bitterness,
and so on, will remain. 

Again, perception is generated at the same time as the perceiving
subject, for it comes into existence at the same time as the animal.
But the perceptible surely exists before perception; for fire and
water and such elements, out of which the animal is itself composed,
exist before the animal is an animal at all, and before perception.
Thus it would seem that the perceptible exists before perception.
[Translated by E. M. Edghill]

Η θεωρία του Αριστοτέλη για την ψυχή

**Η θεωρία του Αριστοτέλη για την ψυχή:**

Για τον Αριστοτέλη, η ψυχή είναι η μορφή ενός έμβιου όντος. Είναι η διάταξη της ύλης του σώματός του κατά τρόπο που να του επιτρέπει να επιτελεί όλες τις ιδιαίτερες λειτουργίες των ζώντων οργανισμών. Αναγνωρίζει πέντε τέτοιες διακριτές δυνάμεις της ψυχής, οι οποίες δεν απαντώνται όλες σε όλους τους οργανισμούς:

(1) το θρεπτικό: αυτή είναι η δύναμη που έχουν τα έμβια όντα να αναπτύσσονται και να προσλαμβάνουν τροφή·
(2) το ορεκτικό: αυτή είναι η δύναμη της επιθυμίας·
(3) το αισθητηριακό: αυτή είναι η δύναμη της αντίληψης μέσω των αισθήσεων·
(4) το κινητικό: αυτή είναι η ικανότητα της κίνησης·
(5) το λογιστικό: αυτή είναι η δύναμη του λόγου (σκέψης).

Αυτές είναι οι διαφορετικές λειτουργίες που επιτελούν οι ψυχές των διαφορετικών οργανισμών. Δεν είναι μέρη της ψυχής, αλλά διαφορετικές δυνάμεις που μπορούν να ασκούν οι οργανισμοί, όταν είναι οργανωμένοι από μια ψυχή ή μορφή του κατάλληλου τύπου.

[http://www.anselm.edu/homepage/dbanach/arist.htm]

Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη μορφή και την ύλη

 **Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη μορφή και την ύλη:**

Ο Αριστοτέλης, λοιπόν, θεώρησε ότι, για να εξηγηθεί η συνοχή και η αντικειμενική γνώση σε αυτόν τον κόσμο, η μορφή πρέπει να εντοπίζεται σε συγκεκριμένα ατομικά αντικείμενα. Ωστόσο, έπρεπε ακόμη να εξηγήσει πώς τα πράγματα μπορούν να μεταβάλλονται, πώς μπορούν να έχουν μονιμότητα και πώς μπορούμε να έχουμε γνώση. Έπρεπε επίσης να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της συμφιλίωσης της αντικειμενικής και της υποκειμενικής θεώρησης του κόσμου. Αντί να διαιρέσει τον κόσμο σε δύο χωριστά πεδία, ο Αριστοτέλης διαιρεί τα αντικείμενα σε δύο μέρη ή όψεις: μορφή και ύλη. Όλα τα αντικείμενα αποτελούνται από μια ορισμένη ύλη διατεταγμένη με έναν ορισμένο τρόπο. Το υλικό από το οποίο αποτελούνται είναι η ύλη τους. Ο τρόπος με τον οποίο είναι διατεταγμένο είναι η μορφή τους. Ας πάρουμε ως παράδειγμα ένα παιδί που παίζει με τουβλάκια. Το παιδί θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τα ίδια τουβλάκια για να χτίσει πρώτα έναν τοίχο και έπειτα να τον γκρεμίσει και να χτίσει ένα σπίτι. Το υλικό ή η ύλη σε κάθε περίπτωση θα ήταν το ίδιο, τα τουβλάκια. Ωστόσο, το σπίτι και ο τοίχος έχουν την ύλη διατεταγμένη με διαφορετικούς τρόπους. Έχουν διαφορετικές μορφές. Το σπίτι εξακολουθεί να είναι ένα και το αυτό υλικό αντικείμενο· ωστόσο, έχει δύο διαφορετικές όψεις, τη μορφή και την ύλη του.

Όλα τα αντικείμενα, λοιπόν, έχουν ύλη, δηλαδή το υλικό από το οποίο αποτελούνται, και μορφή, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο είναι διατεταγμένη η ύλη. Είναι όμως η μορφή ενός πράγματος που το καθιστά αυτό που είναι. Όταν το παιδί γκρέμισε τον τοίχο από τουβλάκια, τα τουβλάκια ή η ύλη παρέμειναν. Ο τοίχος, ωστόσο, δεν υπήρχε πλέον, επειδή τα τουβλάκια δεν είχαν πλέον τη διάταξη ή μορφή που είναι χαρακτηριστική ενός τοίχου. Είναι η μορφή ενός αντικειμένου που το καθιστά το συγκεκριμένο αντικείμενο που είναι.

Είναι επίσης η μορφή ενός πράγματος εκείνη που γνωρίζουμε όταν έχουμε γνώση γι’ αυτό. Το να γνωρίζουμε έναν τοίχο ή ένα πρόσωπο σημαίνει να γνωρίζουμε την ιδιάζουσα διάταξη της ύλης ή τη μορφή τους. Αυτό είναι που τα καθιστά αυτό που είναι.

Ο Αριστοτέλης χρησιμοποιεί επίσης αυτή τη διάκριση για να εξηγήσει πώς μπορεί να υπάρχει τόσο μονιμότητα όσο και μεταβολή στον κόσμο:

**Εξήγηση της μεταβολής:** Η μεταβολή μπορεί να συμβεί επειδή η ίδια ύλη μπορεί να διαταχθεί με διαφορετικούς τρόπους. Όταν ο τοίχος από τουβλάκια καταστράφηκε, η ύλη, τα τουβλάκια, παρέμεινε. Στη μεταβολή, λοιπόν, είναι η μορφή που αλλάζει, ενώ η ύλη παραμένει η ίδια. Η μεταβολή συμβαίνει όταν αλλάζει η διάταξη της ύλης, όταν αυτή μεταβαίνει από μια μορφή σε μια άλλη.

**Εξήγηση της μονιμότητας:** Ωστόσο, παρόλο που η μορφή ενός αντικειμένου μπορεί να αλλάζει, είναι η μορφή, και όχι η ύλη, που παρέχει την τάξη και τη μονιμότητα στον κόσμο. Η ύλη όλων των πραγμάτων είναι τελικά η ίδια· δεν θα μπορούσε να εξηγήσει την τάξη και τη νοητότητα (intelligibility) που έχουν οι μεταβολές των πραγμάτων. Πρέπει να υπάρχει κάποιο μέρος της μορφής ενός πράγματος, η ουσιώδης μορφή του, που παραμένει το ίδιο καθώς το πράγμα μεταβάλλεται. Η ουσιώδης μορφή ενός πράγματος καθορίζει τι είναι ένα αντικείμενο και κατευθύνει τις μεταβολές και την ανάπτυξή του. Γι’ αυτό βρίσκουμε τις μεταβολές νοητές ή τακτικές. Ενώ ορισμένες όψεις της μορφής ενός πράγματος μεταβάλλονται συνεχώς, όσο ένα πράγμα εξακολουθεί να υπάρχει, η ουσιώδης μορφή του πρέπει να παραμένει η ίδια. Για παράδειγμα, καθώς ένα δέντρο αναπτύσσεται από σπόρο σε μια τεράστια βελανιδιά, η μορφή του μεταβάλλεται διαρκώς. Ωστόσο, οι μεταβολές του δεν είναι τυχαίες· δεν μεταβάλλεται σε πέτρα ή σε χοίρο. Μεταβάλλεται μόνο με τους τρόπους που είναι αναγκαίοι για να γίνει βελανιδιά. Αυτό συμβαίνει επειδή κάποιο μέρος του δέντρου παραμένει το ίδιο από τη στιγμή που είναι σπόρος μέχρι να γίνει ώριμη βελανιδιά. Η ουσιώδης μορφή ενός πράγματος το καθιστά αυτό που είναι και το καθοδηγεί μέσω των μεταβολών του προς τον τελικό του σκοπό. Έτσι εξηγείται πώς μπορούν να υπάρχουν μόνιμα αντικείμενα σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται διαρκώς.

[http://www.anselm.edu/homepage/dbanach/arist.htm]

Κανόνες συλλογισμού

Κανόνες συλλογισμού:
1) Υπάρχουν μόνο τρεις όροι σε έναν συλλογισμό (εξ ορισμού).
2) Ο μεσαίος όρος δεν είναι στο συμπέρασμα (εξ ορισμού).
3) Η ποσότητα ενός όρου δεν μπορεί να γίνει μεγαλύτερη στο συμπέρασμα.
4) Ο ενδιάμεσος όρος πρέπει να ποσοτικοποιείται καθολικά σε τουλάχιστον μία προκείμενη.
5) Τουλάχιστον μία προκείμενη πρέπει να είναι καταφατική.
6) Εάν μία προκείμενη είναι αρνητική, το συμπέρασμα είναι αρνητικό.
7) Εάν και οι δύο προκείμενες είναι καταφατικές, το συμπέρασμα είναι καταφατικό.
8) Τουλάχιστον μία προκείμενη πρέπει να είναι καθολική.
9) Εάν μία προκείμενη είναι μερική, το συμπέρασμα είναι μερικό.
10) Στην εκτατική λογική, αν και οι δύο προκείμενες είναι καθολικές, το συμπέρασμα είναι καθολικό.

(https://www.friesian.com/aristotl.htm) 

«ψυχή» στον Αριστοτέλη

Η «ψυχή» στον Αριστοτέλη δεν είναι ένα θρησκευτικό πράγμα, ούτε καν ένα αυστηρά ηθικό: είναι εκείνο που σε κάνει εσένα ή εμένα διαφορετικό από ένα πτώμα· ό,τι είναι αυτό που μας καθιστά λειτουργούντα οργανισμό· εκείνο που απουσιάζει από το νεκρό σώμα ενός πρώην οργανισμού.

* Η ψυχή, λοιπόν, είναι το αίτιο ενός οργανισμού:
    * Το μορφικό αίτιο
        * Είναι ακριβώς η δομή του σώματος (το σώμα είναι η ύλη): το πώς όλα συνδέονται και λειτουργούν
    * Το ποιητικό αίτιο
        * Από την ψυχή προέρχονται οι κινήσεις που κινούν το σώμα
    * Το τελικό αίτιο
        * ??? 

[StanfEncPhilAristotle11-13](https://www.uvm.edu/~jbailly/courses/Aristotle/notes/StanfEncPhilAristotle11-13.html) 

είδος (species/form)

Η λέξη ‘εἶδος’, η οποία σήμαινε 'species' στα λογικά έργα, έχει αποκτήσει μια νέα σημασία σε ένα υλομορφικό συμφραζόμενο, όπου σημαίνει 'form' («μορφή») (σε αντιδιαστολή προς την «ύλη») και όχι 'species' («είδος») (σε αντιδιαστολή προς το «γένος»)

Το εἶδος του Βιβλίου Ζ δεν είναι το είδος στο οποίο ανήκει μια ατομική ουσία, αλλά η μορφή που κατηγορείται της ύλης από την οποία αυτή αποτελείται.

[stanfEncAristMetaph](https://www.uvm.edu/~jbailly/courses/Aristotle/notes/stanfEncAristMetaph.html) 

αντίληψη (η φράση «δεκτική της μορφής» καλύπτει μια ριζική αμφισημία)

* Είναι η αντίληψη, στον Αριστοτέλη, ελεύθερη φυσιολογικών μεταβολών; (Burnyeat)
* Είναι η αντίληψη, στον Αριστοτέλη, μια καθαρά φυσιολογική διαδικασία; (Hamlyn)
* Η αντίληψη, στον Αριστοτέλη, είναι (υλικά) μια διαδικασία στα αισθητηριακά όργανα· η αντίληψη είναι (μορφικά) μια επίγνωση της αισθητηριακής μορφής. (S. Marc Cohen) 

«… το αισθητήριο όργανο αφομοιώνεται με το αντικείμενο. Το χέρι γίνεται θερμό, το μάτι έγχρωμο, … η γλώσσα γίνεται γευστική, η μύτη οσμηρή, το αυτί ηχηρό. Η αντίληψη διακρίνεται από τη θρέψη από το γεγονός ότι, ενώ στη δεύτερη η ύλη της τροφής απορροφάται, η πρώτη είναι δεκτική της μορφής χωρίς την ύλη. Τώρα … αυτό … δεν εξηγεί καθόλου το ουσιώδες γεγονός σχετικά με την αντίληψη, ότι πάνω σε αυτή τη φυσική μεταβολή επέρχεται κάτι εντελώς διαφορετικό, η σύλληψη από τον νου κάποιας ιδιότητας ενός αντικειμένου. Μόνο αν η λήψη της μορφής σημαίνει επίγνωση της μορφής αποτελεί αυτή μια αληθή περιγραφή της αντίληψης. … Η φράση «δεκτική της μορφής» καλύπτει μια ριζική αμφισημία» (W. D. Ross, *Aristotle*, σ. 135).

[S. Marc Cohen 1, Aristotle on Perception, Revised 3/4/08] 

Οι Αριστοτελικές Κατηγορίες και Αιτίες (Διονύσης Μεντζενιώτης)

5. Οι Αριστοτελικές Κατηγορίες

Στο έργο του Κατηγορίαι ερευνά το σημασιολογικό περιεχόμενο των εννοιών από τις οποίες απαρτίζεται η λογική κρίση. Διακρίνει, στηριζόμενος στην πολλαπλότητα των σημασιών, με τις οποίες νοούμε το ρήμα ‘είναι’, δέκα καθολικότατα γένη, στα οποία κατατάσσονται όλα τα δεδομένα της πραγματικότητας. Τα γένη αυτά τα ονομάζει κατηγορίες, δηλαδή χαρακτηριστικά τα οποία μπορούν να αποδίδονται στα όντα. Οι γενικώτατοι αυτοί οντολογικοί χαρακτηρισμοί είναι οι εξής δέκα:

* Ουσία (άνθρωπος, άλογο)
* Ποσόν (δίμετρο, τρίμετρο)
* Ποιόν (κόκκινο, εκπαιδευμένος)
* Προς τι; (δηλαδή σχέση: διπλάσιος, μεγαλύτερος, μικρότερος)
* Πού (δηλαδή κάπου: στη Αθήνα)
* Πότε (χρόνος: πέρυσι, ύστερα)
* Κείσθαι (κάθεται, σηκώνεται)
* Έχειν (κατάσταση: είναι ντυμένος, οπλισμένος)
* Ποιείν (καίει, χτυπά)
* Πάσχειν (υφίσταται θεραπεία, τομή, καύση)

Οι κατηγορίες εκφράζουν την καθαυτό οντολογική σημασία των όντων και εκφράζουν την ύπαρξη αντιστοιχίας μεταξύ του λέγειν και είναι.

6. Αιτίες

Ο Αριστοτέλης διακρίνει 4 αιτίες (4 διότι). Κάθε φυσικό γεγονός και φαινόμενο, για να συντελεσθεί, χρειάζεται να ενεργήσουν τέσσερα αίτια:

1. Η ύλη (ο ακατέργαστος όγκος του μαρμάρου προκειμένου να κατασκευαστεί ένα άγαλμα)
2. Το είδος (μορφή). Το σχέδιο το οποίο καθοδηγεί τον καλλιτέχνη κατά την εργασία του.
3. Η πηγή της κίνησης, το ‘όθεν η κίνησις’. Στο παράδειγμα, πηγή της κίνησης είναι ο καλλιτέχνης και η τέχνη του.
4. Το τέλος, ο σκοπός για τον οποίο εκτελείται ένα έργο ή συμβαίνει ένα φαινόμενο. Στο παράδειγμα τελικό αίτιο είναι η κατασκευή του αγάλματος.

Με τα 4 αίτια εξηγείται κάθε μεταβολή στον κόσμο.

[Διονύσης Μεντζενιώτης]

Αντίληψη και Εμπειρία (G. J. Mattey)

Αντίληψη και Εμπειρία

* Όλα τα ζώα διαθέτουν γνώση δυνάμει, καθ’ όσον έχουν αντίληψη
    * Μπορούν να έχουν γνώση μέσω της αντίληψης αυτού που είναι παρόν σε αυτά
* Μερικά ζώα μπορούν να επεκτείνουν τη γνώση τους μέσω της μνήμης
* Ένας αριθμός μνημών συνιστά την εμπειρία
* Συνεπώς, η αντίληψη αποτελεί τη βάση κάθε γνώσης

[http://hume.ucdavis.edu/mattey/phi021/PostAn_Topics.ppt]

μορφή (form)

Η λέξη που μεταφράζεται ως “form” είναι γενικά είτε είδος (οπτική εμφάνιση) είτε μορφή (σχήμα). Σε απλά παραδείγματα, όπως εκείνο ενός κομματιού χαλκού που μετατρέπεται σε άγαλμα, η μορφή πράγματι είναι μια οπτική εμφάνιση ή σχήμα. Πιο συχνά, ωστόσο, είναι
κάποια σύνθετη ιδιότητα. Ένα παράδειγμα που χρησιμοποιεί συχνά ο Αριστοτέλης είναι εκείνο του τσεκουριού. Η μορφή του τσεκουριού δεν είναι μόνο το σχήμα του· είναι επίσης η δύναμη του τσεκουριού να κόβει ξύλο. Βεβαίως, το τσεκούρι έχει αυτή τη δύναμη μόνο χάρη στο σχήμα του, έτσι ώστε τα δύο είναι στενά συνδεδεμένα. Ο Αριστοτέλης τα θεωρεί ως μια ενότητα και τα αποκαλεί και τα δύο μαζί «μορφή».

H μορφή είναι ταυτόχρονα μια φυσική συγκρότηση και μια αιτιακή δύναμη.

 [Aristotle](http://www.uky.edu/~jjord0/Aris.htm) 

Το έργο Ηθικά Νικομάχεια προωθεί μια κατανόηση της ηθικής γνωστή ως ηθική της αρετής (sparknotes)

Το έργο Ηθικά Νικομάχεια προωθεί μια κατανόηση της ηθικής γνωστή ως ηθική της αρετής, εξαιτίας της έντονης εξάρτησής της από την έννοια της αρετής. Η λέξη που μεταφράζουμε ως «virtue» είναι ἀρετή (aretê), και θα μπορούσε εξίσου να αποδοθεί ως «τελειότητα» ή «αριστεία». Κάτι έχει ἀρετή αν επιτελεί καλά τη λειτουργία του. Ένας καλός ιππέας, για παράδειγμα, έχει την ἀρετή του να χειρίζεται καλά τα άλογα, και ένα καλό μαχαίρι έχει την ἀρετή της αιχμηρότητας. Για τους Έλληνες, η ηθική αρετή δε διαφέρει ουσιωδώς από αυτά τα άλλα είδη αριστείας. Οι Έλληνες δε διαθέτουν μια ιδιαίτερη έννοια της ηθικότητας όπως εμείς, η οποία φέρει συνδηλώσεις ιερότητας ή καθήκοντος. Η ηθική αρετή είναι απλώς ζήτημα καλής επιτέλεσης της λειτουργίας του να είναι κανείς άνθρωπος. Για τους Έλληνες, το κίνητρο για το να είναι κανείς καλός δε βασίζεται σε έναν θεϊκό νομοθέτη ή σε ένα σύνολο ηθικών επιταγών και απαγορεύσεων, αλλά μάλλον στο ίδιο είδος επιδίωξης της αριστείας που θα μπορούσε να κάνει έναν αθλητή να προπονείται σκληρά. Η ελληνική λέξη «ἦθος» (ethos), από την οποία παράγεται η λέξη «ηθική», σημαίνει κυριολεκτικά «χαρακτήρας», και ο στόχος του Αριστοτέλης είναι να περιγράψει ποιες ιδιότητες συγκροτούν έναν άριστο χαρακτήρα.

[https://www.sparknotes.com/philosophy/aristotle/section8/] 

Η διερεύνηση του Αριστοτέλη σχετικά με τις αρχές της ύλης τον οδηγεί να διατυπώσει τη σημαντική διάκριση μεταξύ μορφής και ύλης

Η διερεύνηση του Αριστοτέλη σχετικά με τις αρχές της ύλης τον οδηγεί να διατυπώσει τη σημαντική διάκριση μεταξύ μορφής και ύλης. Ένα κλασικό παράδειγμα που απεικονίζει αυτή τη διάκριση είναι εκείνο ενός χάλκινου αγάλματος: ο χαλκός είναι η ύλη, ενώ η μορφή του αγάλματος είναι η μορφή. Ούτε η ύλη ούτε η μορφή μπορούν να υπάρξουν ανεξάρτητα. Ακόμη και ένα κομμάτι χαλκού θα είχε κάποια μορφή, αν και η μορφή αυτή θα ήταν λιγότερο διακριτή από εκείνη ενός αγάλματος. Παρομοίως, θα ήταν αδύνατο για μια μορφή να υπάρξει χωρίς κάποια ύλη που να προσλαμβάνει αυτή τη μορφή. Το άγαλμα δε χρειάζεται να είναι φτιαγμένο από χαλκό για να έχει τη μορφή του, αλλά πρέπει να είναι φτιαγμένο από κάτι. Η διάκριση μορφής–ύλης επιτελεί σημαντικό έργο για τον Αριστοτέλη, ιδίως στα έργα Φυσικά και Μετά τα Φυσικά, καθώς του επιτρέπει να εξηγήσει πώς κάτι μπορεί ταυτόχρονα να μεταβάλλεται και να παραμένει το ίδιο. Αν, για παράδειγμα, το χάλκινο άγαλμα λιωνόταν, η μορφή θα είχε αλλάξει αλλά η ύλη θα παρέμενε η ίδια. Αν δεν υπήρχε καμία αμετάβλητη ύλη, δε θα είχαμε κανένα λόγο να πούμε ότι το κομμάτι χαλκού ήταν κατά κάποιον τρόπο ο ίδιος χαλκός με εκείνον που αποτελούσε το άγαλμα.

[https://www.sparknotes.com/philosophy/aristotle/section3/page/2/]

Η μεταβολή λαμβάνει χώρα σύμφωνα με τέσσερα διαφορετικά είδη αιτίου (sparknotes)

Το έργο Φυσικά ανοίγει με μια διερεύνηση των αρχών της φύσης. Στη βάση, πρέπει να υπάρχει ένας ορισμένος αριθμός βασικών αρχών που δρουν στη φύση, σύμφωνα με τις οποίες μπορούν να εξηγηθούν όλες οι φυσικές διεργασίες. Κάθε μεταβολή ή διεργασία περιλαμβάνει κάτι που έρχεται στο είναι από το αντίθετό του. Κάτι γίνεται αυτό που είναι με το να αποκτά τη χαρακτηριστική του μορφή—για παράδειγμα, ένα βρέφος γίνεται ενήλικας, ένας σπόρος γίνεται ώριμο φυτό κ.ο.κ. Εφόσον το βρέφος ή ο σπόρος κατευθύνονταν προς αυτή τη μορφή εξαρχής, η ίδια η μορφή (η ιδέα ή το πρότυπο του ώριμου όντος) πρέπει να υπήρχε πριν το βρέφος ή ο σπόρος ωριμάσουν πράγματι. Επομένως, η μορφή πρέπει να είναι μία από τις αρχές της φύσης. Μια άλλη αρχή της φύσης πρέπει να είναι η στέρηση ή απουσία αυτής της μορφής, το αντίθετο από το οποίο η μορφή ήρθε στο είναι. Εκτός από τη μορφή και τη στέρηση, πρέπει να υπάρχει και μια τρίτη αρχή, η ύλη, η οποία παραμένει σταθερή καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας της μεταβολής. Αν τίποτε δεν παρέμενε αμετάβλητο όταν κάτι υφίσταται μεταβολή, τότε δε θα υπήρχε κανένα «πράγμα» για το οποίο θα μπορούσαμε να πούμε ότι υπέστη τη μεταβολή. Άρα υπάρχουν τρεις βασικές αρχές της φύσης: ύλη, μορφή και στέρηση. Για παράδειγμα, η εκπαίδευση ενός ανθρώπου περιλαμβάνει τη μορφή του να είναι μορφωμένος, τη στέρηση του να είναι αμαθής, και την υποκείμενη ύλη του προσώπου που μεταβαίνει από την άγνοια στη μόρφωση. Αυτή η θεώρηση των αρχών της φύσης επιλύει πολλά από τα προβλήματα των προγενέστερων φιλοσόφων και υποδηλώνει ότι η ύλη διατηρείται: παρόλο που η μορφή της μπορεί να αλλάζει, η υποκείμενη ύλη που εμπλέκεται στις μεταβολές παραμένει σταθερή.

Η μεταβολή λαμβάνει χώρα σύμφωνα με τέσσερα διαφορετικά είδη αιτίου. Αυτά τα αίτια είναι πιο κοντά σε αυτό που θα ονομάζαμε «εξηγήσεις»: εξηγούν με διαφορετικούς τρόπους γιατί επήλθε η μεταβολή. Τα τέσσερα αίτια είναι (1) το υλικό αίτιο, που εξηγεί από τι αποτελείται κάτι· (2) το μορφικό αίτιο, που εξηγεί τη μορφή ή το πρότυπο στο οποίο αντιστοιχεί ένα πράγμα· (3) το ποιητικό αίτιο, που είναι αυτό που συνήθως εννοούμε με τον όρο «αίτιο», δηλαδή η αρχική πηγή της μεταβολής· και (4) το τελικό αίτιο, που είναι ο επιδιωκόμενος σκοπός της μεταβολής. Για παράδειγμα, στην κατασκευή ενός σπιτιού, το υλικό αίτιο είναι τα υλικά από τα οποία αποτελείται το σπίτι, το μορφικό αίτιο είναι το σχέδιο του αρχιτέκτονα, το ποιητικό αίτιο είναι η διαδικασία της οικοδόμησης, και το τελικό αίτιο είναι η παροχή στέγης και άνεσης. Τα φυσικά όντα, όπως τα φυτά και τα ζώα, διαφέρουν από τα τεχνητά αντικείμενα στο ότι διαθέτουν εσωτερική πηγή μεταβολής. Όλα τα αίτια μεταβολής στα τεχνητά αντικείμενα βρίσκονται έξω από τα ίδια τα αντικείμενα, ενώ τα φυσικά όντα μπορούν να προκαλούν μεταβολή εκ των έσω.

Ο Αριστοτέλης απορρίπτει την ιδέα ότι η τύχη συνιστά ένα πέμπτο αίτιο, παρόμοιας φύσης με τα άλλα τέσσερα. Συνήθως μιλάμε για τύχη αναφερόμενοι σε συμπτώσεις, όπου δύο ξεχωριστά γεγονότα, που έχουν τα δικά τους αίτια, συμπίπτουν με έναν τρόπο που δεν εξηγείται από καμία από τις δύο σειρές αιτίων. Για παράδειγμα, δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν ο καθένας τους δικούς του λόγους να βρίσκονται σε έναν συγκεκριμένο τόπο σε μια συγκεκριμένη στιγμή, αλλά καμία από αυτές τις αιτιακές σειρές δεν εξηγεί τη σύμπτωση του ότι και οι δύο βρίσκονται εκεί την ίδια στιγμή.

Τα τελικά αίτια εφαρμόζονται στη φύση εξίσου όπως και στην τέχνη, έτσι ώστε καθετί στη φύση να εξυπηρετεί έναν χρήσιμο σκοπό. Ο Αριστοτέλης επιχειρηματολογεί εναντίον τόσο των απόψεων του Δημόκριτου, ο οποίος θεωρεί ότι η αναγκαιότητα στη φύση δεν έχει κανέναν χρήσιμο σκοπό, όσο και του Εμπεδοκλή, ο οποίος υποστηρίζει μια εξελικτική άποψη σύμφωνα με την οποία μόνο εκείνοι οι συνδυασμοί ζωντανών μερών που είναι χρήσιμοι κατόρθωσαν να επιβιώσουν και να αναπαραχθούν. Αν ο Δημόκριτος είχε δίκιο, θα υπήρχαν τόσες άχρηστες όψεις της φύσης όσες και χρήσιμες, ενώ η θεωρία του Εμπεδοκλή δεν εξηγεί πώς τυχαίοι συνδυασμοί μερών θα μπορούσαν εξαρχής να συγκροτηθούν.

Τα Βιβλία Γ΄ και Δ΄ εξετάζουν ορισμένες θεμελιώδεις έννοιες της φύσης, ξεκινώντας από τη μεταβολή και έπειτα πραγματευόμενα το άπειρο, τον τόπο, το κενό και τον χρόνο. Ο Αριστοτέλης ορίζει τη μεταβολή ως «ἡ τοῦ δυνάμει ὄντος ἐντελέχεια, ᾗ τοιοῦτον, κίνησίς ἐστιν» (Φυσικά 201a10-11). Δηλαδή, η μεταβολή εδράζεται στη δυνατότητα ενός πράγματος να γίνει ένα άλλο. Σε όλες τις περιπτώσεις, η μεταβολή λαμβάνει χώρα μέσω της επαφής μεταξύ ενός δρώντος και ενός πάσχοντος, όπου το δρών μεταδίδει τη μορφή του στο πάσχον και η ίδια η μεταβολή πραγματοποιείται στο πάσχον.

[https://www.sparknotes.com/philosophy/aristotle/section3/]

 

Ο Αριστοτέλης πιστεύει ότι τα αντικείμενα της γνώσης είναι επίσης δομημένα ιεραρχικά και συλλαμβάνει τον ορισμό ως σε μεγάλο βαθμό μια διαδικασία διαίρεσης.

Ο Αριστοτέλης πιστεύει ότι τα αντικείμενα της γνώσης είναι επίσης δομημένα ιεραρχικά και συλλαμβάνει τον ορισμό ως σε μεγάλο βαθμό μια διαδικασία διαίρεσης. Για παράδειγμα, ας υποθέσουμε ότι θέλουμε να ορίσουμε τον άνθρωπο. Πρώτα, σημειώνουμε ότι οι άνθρωποι είναι ζώα, που είναι το γένος στο οποίο ανήκουν. Στη συνέχεια μπορούμε να επισημάνουμε διάφορες διαφορές (differentia), οι οποίες διακρίνουν τους ανθρώπους από άλλα ζώα. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι περπατούν σε δύο πόδια, σε αντίθεση με τις τίγρεις, και δεν έχουν φτερά, σε αντίθεση με τα πουλιά. Δεδομένου οποιουδήποτε όρου, αν μπορούμε να προσδιορίσουμε το γένος του και έπειτα να προσδιορίσουμε τις διαφορές που τον διακρίνουν από άλλα πράγματα εντός του γένους του, έχουμε δώσει έναν ορισμό αυτού του όρου, πράγμα που ισοδυναμεί με την παροχή ενός λόγου για τη φύση του ή την ουσία του. Τελικά, ο Αριστοτέλης διακρίνει πέντε είδη σχέσεων που μπορεί να έχει ένα κατηγόρημα με το υποκείμενό του: μια σχέση γένους («οι άνθρωποι είναι ζώα»)· μια σχέση διαφοράς («οι άνθρωποι έχουν δύο πόδια»)· μια σχέση ιδιάζουσας ιδιότητας («οι άνθρωποι είναι τα μόνα ζώα που μπορούν να κλαίνε»)· έναν ορισμό, που είναι μια ιδιάζουσα ιδιότητα η οποία εξηγεί τη φύση ή την ουσία του υποκειμένου· και μια σχέση συμβεβηκότος, όπως «μερικοί άνθρωποι έχουν μπλε μάτια», όπου η σχέση δεν ισχύει κατ’ ανάγκην.

Aristotle believes that the objects of knowledge are also structured hierarchically and conceives of definition as largely a process of division. For example, suppose we want to define human. First, we note that humans are animals, which is the genus to which they belong. We can then take note of various differentia, which distinguish humans from other animals. For example, humans walk on two legs, unlike tigers, and they lack feathers, unlike birds. Given any term, if we can identify its genus and then identify the differentia that distinguish it from other things within its genus, we have given a definition of that term, which amounts to giving an account of its nature, or essence. Ultimately, Aristotle identifies five kinds of relationships a predicate can have with its subject: a genus relationship (“humans are animals”); a differentia relationship (“humans have two legs”); a unique property relationship (“humans are the only animals that can cry”); a definition, which is a unique property that explains the nature or essence of the subject; and an accident relationship, such as “some humans have blue eyes,” where the relationship does not hold necessarily. 

URL: https://www.sparknotes.com/philosophy/aristotle/section2/

 

Ο Αριστοτέλης ταξινόμησε τις έννοιες σε 10 «Κατηγορίες» (Ευάγγελος Ν. Ρούσσος)

Ο Αριστοτέλης ταξινόμησε τις έννοιες σε 10 *«Κατηγορίες»*, με κριτήριο
τη συγκεκριμένη πραγματικότητα και παράδειγμα έναν άνθρωπο γνωστό, τον
πλατωνικό Κορίσκο:

 1. Ουσία (άνθρωπος).
 2. Ποσότητα (τρεις πήχες).
 3. Ποιότητα (λευκός, μορφωμένος).
 4. Σχέση (μεγαλύτερος).
 5. Τόπος (στην αγορά).
 6. Χρόνος (χθες).
 7. Θέση (κάθεται).
 8. Κατάσταση (ντυμένος).
 9. Ενέργεια (κόβει).
10. Πάθημα (κόπηκε).

[Η φιλοσοφία του Αριστοτέλη - Ερανιστής](http://eranistis.net/wordpress/2017/12/31/%CE%B7-%CF%86%CE%B9%CE%BB%CE%BF%CF%83%CE%BF%CF%86%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B1%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%84%CE%AD%CE%BB%CE%B7/) 

Στη συνέχεια ο Αριστοτέλης χώρισε τη γνώση σε άμεση, που την αποκτούμε ενορατικά, και σε έμμεση, που την αποκτούμε με την παρατήρηση, την εμπειρία και την αφαίρεση.

Στη συνέχεια ο Αριστοτέλης χώρισε τη γνώση σε άμεση, που την αποκτούμε ενορατικά, και σε έμμεση, που την αποκτούμε με την παρατήρηση, την εμπειρία και την αφαίρεση.

[Η φιλοσοφία του Αριστοτέλη - Ερανιστής](http://eranistis.net/wordpress/2017/12/31/%CE%B7-%CF%86%CE%B9%CE%BB%CE%BF%CF%83%CE%BF%CF%86%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B1%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%84%CE%AD%CE%BB%CE%B7/) 

Αυτό που επιδιώκουν τα ζώα στην πράξη είναι κάποιο αντικείμενο επιθυμίας, το οποίο είναι ή φαίνεται σε αυτά ότι είναι καλό.

Αυτό που επιδιώκουν τα ζώα στην πράξη είναι κάποιο αντικείμενο επιθυμίας, το οποίο είναι ή φαίνεται σε αυτά ότι είναι καλό.

[https://plato.stanford.edu/cgi-bin/encyclopedia/archinfo.cgi?entry=aristotle-psychology (Jan 8, 2016)]