Το αταξικό/ακρατικό όραμα των Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς
«Όταν, κατά την πορεία της ανάπτυξης, θα έχουν εξαφανιστεί οι ταξικές διακρίσεις και ολόκληρη η παραγωγή θα έχει συγκεντρωθεί στα χέρια μιας τεράστιας ένωσης ολόκληρου του έθνους, η δημόσια εξουσία θα χάσει τον πολιτικό της χαρακτήρα. Η πολιτική εξουσία, κυριολεκτικά μιλώντας, δεν είναι παρά η οργανωμένη εξουσία μιας τάξης για την καταπίεση μιας άλλης. Αν το προλεταριάτο, κατά τη διάρκεια του αγώνα του ενάντια στην αστική τάξη, αναγκαστεί, από τη δύναμη των περιστάσεων, να οργανωθεί ως τάξη, αν, μέσω μιας επανάστασης, καταστήσει τον εαυτό του κυρίαρχη τάξη και, ως τέτοια, σαρώσει διά της βίας τις παλιές συνθήκες παραγωγής, τότε, μαζί με αυτές τις συνθήκες, θα έχει σαρώσει και τις προϋποθέσεις για την ύπαρξη των ταξικών ανταγωνισμών και των τάξεων γενικά, καταργώντας έτσι και τη δική του κυριαρχία ως τάξης.
Στη θέση της παλιάς αστικής κοινωνίας, με τις τάξεις της και τους ταξικούς ανταγωνισμούς της, θα έχουμε μια ένωση μέσα στην οποία η ελεύθερη ανάπτυξη του καθενός θα αποτελεί τον όρο για την ελεύθερη ανάπτυξη όλων».
— Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς, *Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο*
«Η επικράτεια της ελευθερίας αρχίζει πραγματικά μόνο εκεί όπου παύει η εργασία που καθορίζεται από την ανάγκη και τις εγκόσμιες σκοπιμότητες· επομένως, από την ίδια τη φύση των πραγμάτων, βρίσκεται πέρα από τη σφαίρα της καθαυτό υλικής παραγωγής. Όπως ο άγριος άνθρωπος πρέπει να παλεύει με τη Φύση για να ικανοποιήσει τις ανάγκες του, να διατηρήσει και να αναπαράγει τη ζωή του, έτσι πρέπει να κάνει και ο πολιτισμένος άνθρωπος, και μάλιστα σε όλους τους κοινωνικούς σχηματισμούς και σε όλους τους δυνατούς τρόπους παραγωγής. Με την ανάπτυξή του, η επικράτεια αυτής της φυσικής αναγκαιότητας διευρύνεται ως αποτέλεσμα των αναγκών του· ταυτόχρονα, όμως, αυξάνονται και οι παραγωγικές δυνάμεις που ικανοποιούν αυτές τις ανάγκες.
Η ελευθερία σε αυτό το πεδίο μπορεί να συνίσταται μόνο στο εξής: ο κοινωνικοποιημένος άνθρωπος, οι συνεταιρισμένοι παραγωγοί, να ρυθμίζουν ορθολογικά τις ανταλλαγές τους με τη Φύση, να τις θέτουν υπό τον κοινό τους έλεγχο, αντί να κυριαρχούνται από αυτές σαν να επρόκειτο για τις τυφλές δυνάμεις της Φύσης· και να επιτυγχάνουν αυτόν τον σκοπό με την ελάχιστη δυνατή δαπάνη ενέργειας και υπό συνθήκες όσο το δυνατόν ευνοϊκότερες και αντάξιες της ανθρώπινης φύσης τους. Ωστόσο, αυτή εξακολουθεί να παραμένει μια επικράτεια αναγκαιότητας.
Πέρα από αυτή αρχίζει η ανάπτυξη της ανθρώπινης ενέργειας ως αυτοσκοπού, η αληθινή επικράτεια της ελευθερίας, η οποία, ωστόσο, μπορεί να ανθίσει μόνο με αυτό το πεδίο της αναγκαιότητας ως βάση του. Η συντόμευση της εργάσιμης ημέρας αποτελεί τη θεμελιώδη προϋπόθεσή του».
— Καρλ Μαρξ, *Το Κεφάλαιο*, τόμος Γ΄.