Ο Marx χρησιμοποιεί τον όρο «κοινωνικά αναγκαίος χρόνος εργασίας» με δύο έννοιες.

Ο Marx χρησιμοποιεί τον όρο «κοινωνικά αναγκαίος χρόνος εργασίας» με δύο έννοιες. Πρώτον, ως τη μέση ποσότητα αφηρημένου χρόνου εργασίας που απαιτείται για την παραγωγή ενός μεμονωμένου εμπορεύματος· αυτό προσδιορίζει το μέγεθος της Αξίας του (*Capital*, Vol. I, Ch. 1, σ. 39). Δεύτερον, ως τη συνολική ποσότητα χρόνου εργασίας που θα απαιτούνταν για την παραγωγή ενός δεδομένου είδους εμπορεύματος στην ποσότητα που είναι συμβατή με την ενεργό ζήτηση· εάν η πραγματική ποσότητα χρόνου εργασίας και, επομένως, η πραγματική ποσότητα του προϊόντος αποκλίνει από την παραπάνω αναγκαία ποσότητα, η αγοραία τιμή του εμπορεύματος θα αποκλίνει από τη ρυθμιστική του τιμή. (*Capital*, Vol. III, Ch. xxxvii, σ. 635). Η πρώτη έννοια του κοινωνικά αναγκαίου χρόνου συσχετίζει το εμπόρευμα με τις συνθήκες παραγωγής του. Η δεύτερη έννοια συσχετίζει τη μάζα των εμπορευμάτων με την εκφρασμένη κοινωνική ανάγκη γι’ αυτά.

[Anwar Shaikh](https://drive.google.com/file/d/119Y_KkNGIj5zaN8SOCX7Tq6QmD4aw_Ek/view?usp=drive_link)

Το πρόβλημα που έθεσε ο Marx στον εαυτό του στο Κεφάλαιο ήταν να «αποκαλύψει τον οικονομικό νόμο κίνησης της σύγχρονης κοινωνίας». Αλλά γιατί αυτό το εγχείρημα;

Το πρόβλημα που έθεσε ο Marx στον εαυτό του στο *Κεφάλαιο* ήταν να «αποκαλύψει τον οικονομικό νόμο κίνησης της σύγχρονης κοινωνίας».[^23] Αλλά γιατί αυτό το εγχείρημα; Επειδή γνώριζε πολύ καλά ότι, *για να αλλάξει κανείς τον κόσμο, είναι απαραίτητο πρώτα να τον κατανοήσει.* Ειδικότερα, γνώριζε ότι χωρίς μια επαρκή κατανόηση του τρόπου λειτουργίας του καπιταλιστικού συστήματος, του τρόπου με τον οποίο οι υποκείμενες αντιφάσεις του γεννούν τα φαινόμενα των κανονικών και βίαιων κρίσεων, του αυξανόμενου πλούτου παράλληλα με την αυξανόμενη εξαθλίωση, της αυξανόμενης παραγωγικότητας που οδηγεί σε πτώση της κερδοφορίας και πολλών άλλων —χωρίς μια επαρκή κατανόηση αυτών των *νόμων* του καπιταλισμού, οι απόπειρες αλλαγής του θα ήταν καταδικασμένες σε αποτυχία.

^23. Marx, /Capital, /Vol. I, "Preface to the First German Edition," p. 10.

[Anwar Shaikh](https://drive.google.com/file/d/119Y_KkNGIj5zaN8SOCX7Tq6QmD4aw_Ek/view?usp=drive_link) 

Βασική μέθοδος της Μαρξικής κοινωνικής θεωρίας

=== 2. Βασική μέθοδος ===

> Όποια κι αν είναι η κοινωνική μορφή της παραγωγής, οι εργάτες και τα μέσα παραγωγής παραμένουν πάντοτε στοιχεία της. Όμως, σε κατάσταση χωρισμού μεταξύ τους, καθένας από αυτούς τους παράγοντες μπορεί να υπάρχει μόνο δυνητικά. Για να προχωρήσει η παραγωγή, πρέπει να ενωθούν. Ο συγκεκριμένος τρόπος με τον οποίο επιτυγχάνεται αυτή η ένωση διακρίνει μεταξύ τους τις διάφορες οικονομικές εποχές της δομής της κοινωνίας. (*Κεφάλαιο*, Τόμος II, Κεφ. I, Τμήμα I, σ. 34.)

> Η ειδική οικονομική μορφή, μέσα στην οποία αντλείται απλήρωτη υπερεργασία από τους άμεσους παραγωγούς, καθορίζει τη σχέση μεταξύ αρχόντων και αρχομένων, καθώς αυτή αναπτύσσεται από την ίδια την παραγωγή και, με τη σειρά της, επιδρά πάνω της ως καθοριστικό στοιχείο. Πάνω σε αυτήν, ωστόσο, θεμελιώνεται ολόκληρος ο σχηματισμός της οικονομικής κοινότητας που αναπτύσσεται από τις ίδιες τις σχέσεις παραγωγής και, μαζί με αυτόν, ταυτόχρονα και η ειδική πολιτική μορφή του. Είναι πάντοτε η άμεση σχέση των ιδιοκτητών των όρων παραγωγής προς τους άμεσους παραγωγούς... που αποκαλύπτει το ενδότατο μυστικό, την κρυμμένη βάση ολόκληρης της κοινωνικής δομής και μαζί της την πολιτική μορφή της σχέσης κυριαρχίας και εξάρτησης, με δυο λόγια, την αντίστοιχη ειδική μορφή του κράτους. (*Κεφάλαιο*, Τόμος III, Κεφ. XLVII, Τμήμα II, σ. 791.)

*Capital*, Volumes I—ΙΙΙ (New York: International Publishers), 1967.

Τα παραπάνω παραθέματα παρουσιάζουν ένα κρίσιμο στοιχείο της μαρξιστικής προσέγγισης της ιστορίας: συγκεκριμένα, ότι ο ειδικός τρόπος με τον οποίο οργανώνεται η παραγωγή και αποσπάται υπερεργασία από τους άμεσους παραγωγούς αποτελεί την «κρυμμένη βάση ολόκληρης της κοινωνικής δομής». Για τον Marx, από αυτό προκύπτει ότι οι έννοιες που είναι κατάλληλες για την ανάλυση οποιασδήποτε συγκεκριμένης ιστορικής εποχής, συμπεριλαμβανομένης εκείνης του καπιταλισμού, πρέπει αναγκαστικά να βασίζονται σε αυτές τις πλευρές της κοινωνικής πρακτικής της. Ο αγώνας για την παραγωγή αποτελεί τη θεμελιώδη κοινωνική πρακτική σε κάθε ανθρώπινη κοινωνία· ως εκ τούτου, η ανάλυση της παραγωγής αποτελεί το σημείο εκκίνησης της μαρξιστικής ανάλυσης. Η απόσπαση υπερεργασίας αποτελεί τη βάση όλων των ταξικών κοινωνιών· ως εκ τούτου, η μελέτη της αποτελεί την πηγή των εννοιών που είναι κατάλληλες για την ανάλυση όλων των ταξικών κοινωνιών. Το *Κεφάλαιο* αποτελεί την εφαρμογή από τον Marx αυτής της προσέγγισης στην ανάλυση του καπιταλισμού.

[Anwar Shaikh](https://drive.google.com/file/d/119Y_KkNGIj5zaN8SOCX7Tq6QmD4aw_Ek/view?usp=drive_link)