Ο Marx χρησιμοποιεί τον όρο «κοινωνικά αναγκαίος χρόνος εργασίας» με δύο έννοιες.

Ο Marx χρησιμοποιεί τον όρο «κοινωνικά αναγκαίος χρόνος εργασίας» με δύο έννοιες. Πρώτον, ως τη μέση ποσότητα αφηρημένου χρόνου εργασίας που απαιτείται για την παραγωγή ενός μεμονωμένου εμπορεύματος· αυτό προσδιορίζει το μέγεθος της Αξίας του (*Capital*, Vol. I, Ch. 1, σ. 39). Δεύτερον, ως τη συνολική ποσότητα χρόνου εργασίας που θα απαιτούνταν για την παραγωγή ενός δεδομένου είδους εμπορεύματος στην ποσότητα που είναι συμβατή με την ενεργό ζήτηση· εάν η πραγματική ποσότητα χρόνου εργασίας και, επομένως, η πραγματική ποσότητα του προϊόντος αποκλίνει από την παραπάνω αναγκαία ποσότητα, η αγοραία τιμή του εμπορεύματος θα αποκλίνει από τη ρυθμιστική του τιμή. (*Capital*, Vol. III, Ch. xxxvii, σ. 635). Η πρώτη έννοια του κοινωνικά αναγκαίου χρόνου συσχετίζει το εμπόρευμα με τις συνθήκες παραγωγής του. Η δεύτερη έννοια συσχετίζει τη μάζα των εμπορευμάτων με την εκφρασμένη κοινωνική ανάγκη γι’ αυτά.

[Anwar Shaikh](https://drive.google.com/file/d/119Y_KkNGIj5zaN8SOCX7Tq6QmD4aw_Ek/view?usp=drive_link)

Σε μια τέτοια κοινωνία [μια κοινωνία παραγωγής εμπορευμάτων], ένας αντικειμενικός κοινωνικός παράγοντας αποτελεί τη βάση των σχέσεων ανταλλαγής: ο κοινωνικά αναγκαίος χρόνος εργασίας που ενσωματώνεται στα ανταλλασσόμενα πράγματα. Στην κομμουνιστική κοινωνία, αντίθετα, η μόνη βάση της ανταλλαγής είναι μια υποκειμενική εξίσωση, μια ίση επιθυμία.

Σε μια τέτοια κοινωνία [μια κοινωνία παραγωγής εμπορευμάτων], ένας αντικειμενικός κοινωνικός παράγοντας αποτελεί τη βάση των σχέσεων ανταλλαγής: ο κοινωνικά αναγκαίος χρόνος εργασίας που ενσωματώνεται στα ανταλλασσόμενα πράγματα. Στην κομμουνιστική κοινωνία, αντίθετα, η μόνη βάση της ανταλλαγής είναι μια υποκειμενική εξίσωση, μια ίση επιθυμία.

In such a society [a commodity producing society], an objective social factor
constitutes the basis of exchange relations: the socially necessary
labour time embodied in the things exchanged. In communist society, on
the other hand, the only basis of exchange is a subjective equalization,
an equal desire.

[Rudolf Hilferding, Finance Capital, 1910]