Δεν είναι το χρήμα που καθιστά τα εμπορεύματα συγκρίσιμα μεταξύ τους. Απεναντίας. Επειδή όλα τα εμπορεύματα, ως αξίες, είναι υλοποιημένη ανθρώπινη εργασία και, επομένως, συγκρίσιμα μεταξύ τους, γι’ αυτό οι αξίες τους μπορούν να μετρηθούν με το ίδιο ιδιαίτερο εμπόρευμα, ενώ το τελευταίο μετατρέπεται στο κοινό μέτρο των αξιών τους, δηλαδή σε χρήμα. Το χρήμα ως μέτρο της αξίας είναι η φαινομενική μορφή που αναγκαστικά λαμβάνει εκείνο το μέτρο της αξίας που ενυπάρχει στα ίδια τα εμπορεύματα, δηλαδή ο χρόνος εργασίας.

**Η πρώτη κύρια λειτουργία του χρήματος** είναι να παρέχει στα εμπορεύματα το υλικό μέσο για την έκφραση των αξιών τους, δηλαδή να παριστά τις αξίες τους ως μεγέθη της ίδιας ονομασίας, ποιοτικά ίσα και ποσοτικά συγκρίσιμα. Έτσι, λειτουργεί ως **καθολικό μέτρο της αξίας**. Και μόνο χάρη σε αυτή τη λειτουργία ο χρυσός, το κατ’ εξοχήν ισοδύναμο εμπόρευμα, γίνεται χρήμα.

Δεν είναι το χρήμα που καθιστά τα εμπορεύματα συγκρίσιμα μεταξύ τους. Απεναντίας. Επειδή όλα τα εμπορεύματα, ως αξίες, είναι υλοποιημένη ανθρώπινη εργασία και, επομένως, συγκρίσιμα μεταξύ τους, γι’ αυτό οι αξίες τους μπορούν να μετρηθούν με το ίδιο ιδιαίτερο εμπόρευμα, ενώ το τελευταίο μετατρέπεται στο κοινό μέτρο των αξιών τους, δηλαδή σε χρήμα. Το χρήμα ως μέτρο της αξίας είναι η **φαινομενική μορφή** που αναγκαστικά λαμβάνει εκείνο το μέτρο της αξίας που ενυπάρχει στα ίδια τα εμπορεύματα, δηλαδή ο χρόνος εργασίας.^1)

Η έκφραση της αξίας ενός εμπορεύματος σε χρυσό — *x* εμπόρευμα Α = *y* χρηματικό εμπόρευμα — αποτελεί τη χρηματική μορφή του ή την τιμή του. Μια και μόνη εξίσωση, όπως:

*1 τόνος σιδήρου = 2 ουγγιές χρυσού*,

αρκεί πλέον για να εκφράσει την αξία του σιδήρου με τρόπο κοινωνικά έγκυρο. Δεν υπάρχει πλέον ανάγκη η εξίσωση αυτή να εμφανίζεται ως κρίκος στην αλυσίδα των εξισώσεων που εκφράζουν τις αξίες όλων των άλλων εμπορευμάτων, επειδή το ισοδύναμο εμπόρευμα, ο χρυσός, έχει πλέον αποκτήσει τον χαρακτήρα του χρήματος. Η γενική μορφή της σχετικής αξίας έχει επανέλθει έτσι στην αρχική της μορφή, δηλαδή στην απλή ή μεμονωμένη σχετική μορφή της αξίας. Από την άλλη πλευρά, η ανεπτυγμένη έκφραση της σχετικής αξίας, η ατέρμονη σειρά των εξισώσεων, έχει τώρα γίνει η ιδιαίτερη μορφή της σχετικής αξίας του χρηματικού εμπορεύματος. Η ίδια αυτή σειρά είναι πλέον δεδομένη και αναγνωρισμένη κοινωνικά στις τιμές των πραγματικών εμπορευμάτων. Αρκεί να διαβάσουμε αντίστροφα τις καταχωρίσεις ενός τιμοκαταλόγου, για να βρούμε το μέγεθος της αξίας του χρήματος εκφρασμένο σε κάθε είδους εμπορεύματα. Το ίδιο όμως το χρήμα δεν έχει τιμή. Για να το θέσουμε, από αυτή την άποψη, στην ίδια θέση με όλα τα άλλα εμπορεύματα, θα έπρεπε να το εξισώσουμε με τον ίδιο του τον εαυτό ως δικό του ισοδύναμο.

^1) Το ερώτημα — γιατί το χρήμα δεν αντιπροσωπεύει άμεσα τον χρόνο εργασίας, ώστε, για παράδειγμα, ένα κομμάτι χαρτί να αντιπροσωπεύει *x* ώρες εργασίας — είναι, στην ουσία του, το ίδιο με το ερώτημα γιατί, δεδομένης της εμπορευματικής παραγωγής, τα προϊόντα πρέπει να λαμβάνουν τη μορφή εμπορευμάτων. Αυτό είναι προφανές, αφού η λήψη της μορφής του εμπορεύματος συνεπάγεται τη διαφοροποίησή τους σε εμπορεύματα και χρήμα. Ή, με άλλα λόγια, γιατί η ιδιωτική εργασία — εργασία που εκτελείται για λογαριασμό ιδιωτών — δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως το αντίθετό της, δηλαδή ως άμεσα κοινωνική εργασία;

Έχω εξετάσει διεξοδικά αλλού την ουτοπική ιδέα του «εργασιακού χρήματος» σε μια κοινωνία που βασίζεται στην παραγωγή εμπορευμάτων (ό.π., σ. 61 κ.ε. [βλ. την παρούσα έκδοση, τόμ. 29, σ. 320 κ.ε.]). Εδώ θα προσθέσω μόνο ότι το «εργασιακό χρήμα» του Όουεν,^96 για παράδειγμα, δεν είναι περισσότερο «χρήμα» απ’ όσο είναι χρήμα ένα εισιτήριο θεάτρου. Ο Όουεν προϋποθέτει άμεσα συνεταιρισμένη εργασία, δηλαδή μια μορφή παραγωγής που είναι εντελώς ασύμβατη με την παραγωγή εμπορευμάτων. Το πιστοποιητικό εργασίας αποτελεί απλώς απόδειξη της συμμετοχής του ατόμου στη συλλογική εργασία και του δικαιώματός του σε ένα ορισμένο μέρος του κοινού προϊόντος που προορίζεται για κατανάλωση. Δεν περνά όμως ποτέ από το μυαλό του Όουεν να προϋποθέσει την παραγωγή εμπορευμάτων και ταυτόχρονα, με λογιστικά τεχνάσματα γύρω από το χρήμα, να επιχειρήσει να παρακάμψει τις αναγκαίες συνθήκες αυτής της παραγωγής.

The first chief function of money is to supply commodities with the
material for the expression of their values, or to represent their
values as magnitudes of the same denomination, qualitatively equal, and
quantitatively comparable. It thus serves as a /universal measure of
value/. And only by virtue of this function does gold, the equivalent
commodity /par excellence, /become money.

It is not money that renders commodities commensurable. Just the
contrary. It is because all commodities, as values, are realised human
labour, and therefore commensurable, that their values can be measured
by one and the same special commodity, and the latter be converted into
the common measure of their values, i.e., into money. Money as a measure
of value, is the phenomenal form that must of necessity be assumed by
that measure of value which is immanent in commodities, labour time.^1)

The expression of the value of a commodity in gold — x commodity A = y
money commodity — is its money form or price. A single equation, such as
1 ton of iron = 2 ounces of gold, now suffices to express the value of
the iron in a socially valid manner. There is no longer any need for
this equation to figure as a link in the chain of equations that express
the values of all other commodities, because the equivalent commodity,
gold, now has the character of money. The general form of relative value
has resumed its original shape of simple or isolated relative value. On
the other hand, the expanded expression of rel-
[105]
ative value, the endless series of equations, has now become the form
peculiar to the relative value of the money commodity. The series
itself, too, is now given, and has social recognition in the prices of
actual commodities. We have only to read the quotations of a price-list
backwards, to find the magnitude of the value of money expressed in all
sorts of commodities. But money itself has no price. In order to put it
on an equal footing with all other commodities in this respect, we
should be obliged to equate it to itself as its own equivalent.

^1) The question — Why does not money directly represent labour time, so
that a piece of paper may represent, for instance, x hours' labour, is
at bottom the same as the question why, given the production of
commodities, must products take the form of commodities? This is
evident, since their taking the form of commodities implies their
differentiation into commodities and money. Or, why cannot private
labour — labour for the account of private individuals — be treated as
its opposite, immediate social labour? I have elsewhere examined
thoroughly the Utopian idea of "labour money" in a society founded on
the production of commodities (l. c, p. 61, seq. [see present edition,
Vol. 29, p. 320 seq.]). On this point I will only say further, that
Owen's "labour money",^96 for instance, is no more "money" than a ticket
for the theatre. Owen presupposes directly associated labour, a form of
production that is entirely inconsistent with the production of
commodities. The certificate of labour is merely evidence of the part
taken by the individual in the common labour, and of his right to a
certain portion of the common produce destined for consumption. But it
never enters into Owen's head to presuppose the production of
commodities, and at the same time, by juggling with money, to try to
evade the necessary conditions of that production. [104]
[vol. 35, pp. 104-05]

Το χρήμα δεν είναι σύμβολο, όπως ακριβώς και η ύπαρξη μιας αξίας χρήσης με τη μορφή εμπορεύματος δεν είναι σύμβολο. Το γεγονός ότι μια κοινωνική σχέση παραγωγής εμφανίζεται ως κάτι που υπάρχει ανεξάρτητα από τα επιμέρους ανθρώπινα άτομα και ότι οι ιδιαίτερες σχέσεις στις οποίες αυτά εισέρχονται κατά την παραγωγή μέσα στην κοινωνία εμφανίζονται ως ειδικές ιδιότητες ενός πράγματος —αυτή η ανεστραμμένη εμφάνιση, αυτή η πεζά πραγματική και καθόλου φανταστική μυστικοποίηση— χαρακτηρίζει όλες τις κοινωνικές μορφές εργασίας που θέτουν την ανταλλακτική αξία. Στο χρήμα αυτή η ανεστραμμένη εμφάνιση εκδηλώνεται απλώς με πιο εντυπωσιακό τρόπο απ’ ό,τι στο εμπόρευμα.

Όπως ακριβώς ο χρόνος εργασίας που περιέχεται στον καφέ, το τσάι, το ψωμί, το κάλικο, εν ολίγοις σε όλα τα εμπορεύματα, εκφράζεται σε λινό ύφασμα, έτσι, αντιστρόφως, η ανταλλακτική αξία του λινού υφάσματος αντανακλάται σε όλα τα άλλα εμπορεύματα που λειτουργούν ως ισοδύναμά του, και ο αντικειμενοποιημένος στο λινό χρόνος εργασίας γίνεται άμεσα καθολικός χρόνος εργασίας, ο οποίος ενσωματώνεται εξίσου σε διαφορετικές ποσότητες όλων των άλλων εμπορευμάτων. Έτσι, το λινό ύφασμα γίνεται το *καθολικό ισοδύναμο* ως συνέπεια της *καθολικής δράσης* όλων των άλλων εμπορευμάτων απέναντί του. Κάθε εμπόρευμα, θεωρούμενο ως ανταλλακτική αξία, γίνεται μέτρο της αξίας όλων των άλλων εμπορευμάτων. Εδώ, αντίθετα, επειδή η ανταλλακτική αξία όλων των εμπορευμάτων μετριέται με ένα συγκεκριμένο εμπόρευμα, το αποκλεισμένο αυτό εμπόρευμα γίνεται η επαρκής παράσταση της ανταλλακτικής αξίας ως καθολικού ισοδυνάμου. Από την άλλη πλευρά, η άπειρη σειρά ή ο άπειρος αριθμός εξισώσεων στις οποίες εκφραζόταν η ανταλλακτική αξία κάθε εμπορεύματος περιορίζεται τώρα σε μία μόνο εξίσωση δύο όρων. Η εξίσωση *2 λίβρες καφέ = 1 γιάρδα λινού υφάσματος* αποτελεί πλέον μια πλήρη έκφραση της ανταλλακτικής αξίας του καφέ, επειδή σε αυτήν ο καφές εμφανίζεται ως το άμεσο ισοδύναμο μιας καθορισμένης ποσότητας οποιουδήποτε άλλου εμπορεύματος. Συνεπώς, μέσα στη διαδικασία της ανταλλαγής, τα εμπορεύματα υπάρχουν το ένα για το άλλο ή εμφανίζονται το ένα απέναντι στο άλλο ως ανταλλακτικές αξίες με τη μορφή του λινού υφάσματος.

Το γεγονός [288] ότι όλα τα εμπορεύματα σχετίζονται μεταξύ τους ως ανταλλακτικές αξίες, δηλαδή απλώς ως διαφορετικές ποσότητες αντικειμενοποιημένου καθολικού χρόνου εργασίας, εμφανίζεται τώρα με τη μορφή ότι όλες οι ανταλλακτικές αξίες παριστάνουν απλώς διαφορετικές ποσότητες ενός και του αυτού πράγματος, του λινού υφάσματος. Ο καθολικός χρόνος εργασίας εμφανίζεται, επομένως, ως ένα ιδιαίτερο πράγμα, ως ένα εμπόρευμα επιπλέον και χωριστά από όλα τα άλλα εμπορεύματα. Ταυτόχρονα, όμως, η εξίσωση στην οποία ένα εμπόρευμα παριστά την ανταλλακτική αξία ενός άλλου εμπορεύματος, π.χ. *2 λίβρες καφέ = 1 γιάρδα λινού υφάσματος*, πρέπει ακόμη να πραγματοποιηθεί. Μόνο όταν αποξενωθεί ως αξία χρήσης —αποξένωση που εξαρτάται από το αν μπορεί να αποδείξει μέσα στη διαδικασία της ανταλλαγής ότι αποτελεί αντικείμενο που χρειάζεται— μετατρέπεται πραγματικά από τη μορφή του καφέ στη μορφή του λινού υφάσματος και έτσι γίνεται καθολικό ισοδύναμο και εκπροσωπεί πράγματι την ανταλλακτική αξία όλων των άλλων εμπορευμάτων. Από την άλλη πλευρά, επειδή όλα τα εμπορεύματα, ως αποτέλεσμα της αποξένωσής τους ως αξιών χρήσης, μετατρέπονται σε λινό ύφασμα, το λινό γίνεται η μετασχηματισμένη μορφή όλων των άλλων εμπορευμάτων, και μόνο ως αποτέλεσμα αυτού του μετασχηματισμού όλων των άλλων εμπορευμάτων σε λινό γίνεται η άμεση *αντικειμενοποίηση του καθολικού χρόνου εργασίας*, δηλαδή το προϊόν της καθολικής αποξένωσης και της υπέρβασης κάθε ατομικής εργασίας.

Ενώ, λοιπόν, τα εμπορεύματα λαμβάνουν μια διπλή μορφή προκειμένου να παραστήσουν την ανταλλακτική αξία το ένα για το άλλο, το εμπόρευμα που έχει αποσπαστεί ως καθολικό ισοδύναμο αποκτά επίσης μια διπλή αξία χρήσης. Εκτός από την ιδιαίτερη αξία χρήσης του ως μεμονωμένου εμπορεύματος, αποκτά και μια καθολική αξία χρήσης. Αυτή η τελευταία αξία χρήσης αποτελεί και η ίδια μια καθορισμένη μορφή, δηλαδή προκύπτει από τον ειδικό ρόλο που παίζει το εμπόρευμα αυτό ως αποτέλεσμα της καθολικής δράσης που ασκούν επάνω του τα άλλα εμπορεύματα μέσα στη διαδικασία της ανταλλαγής. Η αξία χρήσης κάθε εμπορεύματος, ως αντικειμένου που ικανοποιεί ιδιαίτερες ανάγκες, έχει διαφορετική σημασία σε διαφορετικά χέρια· έχει, για παράδειγμα, μία σημασία για εκείνον που το διαθέτει και άλλη για εκείνον που το αποκτά. Το εμπόρευμα που έχει αποσπαστεί ως καθολικό ισοδύναμο γίνεται τώρα αντικείμενο που ικανοποιεί μια καθολική ανάγκη, η οποία ανακύπτει από την ίδια τη διαδικασία της ανταλλαγής, και έχει την ίδια αξία χρήσης για όλους — εκείνη του φορέα της ανταλλακτικής αξίας ή του καθολικού μέσου ανταλλαγής. Έτσι, η αντίφαση που ενυπάρχει στο εμπόρευμα ως τέτοιο, δηλαδή ότι είναι μια ιδιαίτερη αξία χρήσης και συγχρόνως καθολικό ισοδύναμο, άρα μια αξία χρήσης για όλους ή μια καθολική αξία χρήσης, έχει επιλυθεί στην περίπτωση αυτού του ενός εμπορεύματος.

Ενώ η ανταλλακτική αξία όλων των άλλων εμπορευμάτων παρουσιάζεται κατ’ αρχάς με τη μορφή μιας **ιδεατής εξίσωσης** με το εμπόρευμα που έχει αποσπαστεί, μιας εξίσωσης που πρέπει ακόμη να πραγματοποιηθεί, η αξία χρήσης αυτού του εμπορεύματος, μολονότι πραγματική, φαίνεται μέσα στη διαδικασία της ανταλλαγής να έχει απλώς μια τυπική ύπαρξη, η οποία πρέπει ακόμη να πραγματοποιηθεί μέσω της μετατροπής της σε πραγματικές αξίες χρήσης. Αρχικά, το εμπόρευμα εμφανιζόταν ως εμπόρευμα εν γένει, ως καθολικός χρόνος εργασίας αντικειμενοποιημένος σε μια ιδιαίτερη αξία χρήσης. Μέσα στη διαδικασία της ανταλλαγής, όλα τα εμπορεύματα συγκρίνονται με το ένα αποκλεισμένο εμπόρευμα, το οποίο θεωρείται ως το εμπόρευμα εν γένει, *το* εμπόρευμα, η ενσάρκωση του καθολικού χρόνου εργασίας σε μια ιδιαίτερη αξία χρήσης. Έτσι, ως *ιδιαίτερα* εμπορεύματα αντιπαρατίθενται σε ένα ιδιαίτερο εμπόρευμα, το οποίο θεωρείται το *καθολικό* εμπόρευμα.

Το γεγονός ότι οι κάτοχοι των εμπορευμάτων αντιμετωπίζουν την εργασία ο ένας του άλλου ως καθολική κοινωνική εργασία εμφανίζεται με τη μορφή ότι αντιμετωπίζουν τα ίδια τους τα εμπορεύματα ως ανταλλακτικές αξίες· και η αμοιβαία σχέση των εμπορευμάτων ως ανταλλακτικών αξιών μέσα στη διαδικασία της ανταλλαγής εμφανίζεται ως η καθολική τους σχέση προς ένα ιδιαίτερο εμπόρευμα, το οποίο αποτελεί την επαρκή έκφραση της ανταλλακτικής τους αξίας. Αυτό, με τη σειρά του, εμφανίζεται ως η ειδική σχέση αυτού του ιδιαίτερου εμπορεύματος προς όλα τα άλλα εμπορεύματα και, συνεπώς, ως ο ιδιαίτερος, σαν να είχε αναπτυχθεί φυσικά, κοινωνικός χαρακτήρας ενός πράγματος.

Το ιδιαίτερο εμπόρευμα που παριστά έτσι την ανταλλακτική αξία όλων των εμπορευμάτων, δηλαδή την ανταλλακτική αξία των εμπορευμάτων θεωρούμενη ως ένα ιδιαίτερο, αποκλειστικό εμπόρευμα, συνιστά το *χρήμα*. Αποτελεί την κρυστάλλωση της ανταλλακτικής αξίας των εμπορευμάτων και διαμορφώνεται μέσα στη διαδικασία της ανταλλαγής. Έτσι, ενώ μέσα στη διαδικασία της ανταλλαγής τα εμπορεύματα γίνονται *αξίες χρήσης* το ένα για το άλλο, αποβάλλοντας όλες τις καθορισμένες μορφές τους και αντιπαρατιθέμενα μεταξύ τους στην άμεση φυσική τους υπόσταση, πρέπει ταυτόχρονα να προσλάβουν μια νέα καθορισμένη μορφή, να εξελιχθούν σε χρήμα, ώστε να μπορούν να αντιπαρατίθενται μεταξύ τους ως *ανταλλακτικές αξίες*.

Το χρήμα δεν είναι σύμβολο, όπως ακριβώς και η ύπαρξη μιας αξίας χρήσης με τη μορφή εμπορεύματος δεν είναι σύμβολο. Το γεγονός ότι μια κοινωνική σχέση παραγωγής εμφανίζεται ως κάτι που υπάρχει ανεξάρτητα από τα επιμέρους ανθρώπινα άτομα και ότι οι ιδιαίτερες σχέσεις στις οποίες αυτά εισέρχονται κατά την παραγωγή μέσα στην κοινωνία εμφανίζονται ως ειδικές ιδιότητες ενός πράγματος —αυτή η ανεστραμμένη εμφάνιση, αυτή η πεζά πραγματική και καθόλου φανταστική μυστικοποίηση— χαρακτηρίζει όλες τις κοινωνικές μορφές εργασίας που θέτουν την ανταλλακτική αξία. Στο χρήμα αυτή η ανεστραμμένη εμφάνιση εκδηλώνεται απλώς με πιο εντυπωσιακό τρόπο απ’ ό,τι στο εμπόρευμα.
[MECW 29, σσ. 287–289]

Just as the labour time contained in coffee, tea, bread, calico, in
short in all commodities, is expressed in terms of linen, so conversely
the exchange value of linen is reflected in all other commodities which
act as its equivalents, and the labour time objectified in linen becomes
direct universal labour time, which is equally embodied in different
volumes of all other commodities. Linen thus becomes the /universal
equivalent /in consequence of the /universal action /of all other
commodities in relation to it. <nb/>Every commodity considered as exchange
value became a measure of the value of all other commodities. In this
case, on the contrary, because the exchange value of all commodities is
measured in terms of one particular commodity, the excluded commodity
becomes the adequate representation of exchange value as the universal
equivalent. On the other hand, the infinite series or the infinite
number of equations in which the exchange value of each commodity was
expressed is now reduced to a single equation consisting of two terms.
The equation 2 lbs. of coffee = 1 yard of linen is now a comprehensive
expression for the exchange value of coffee, for in this expression it
appears as the direct equivalent to a definite quantity of any other
commodity. Commodities within the exchange process accordingly exist for
one another, or appear to one another, as exchange values in the form of
linen. The fact [288]
that all commodities are related to one another as exchange values, i.e.
simply as different quantities of objectified universal labour time, now
appears in the form that all exchange values represent merely different
quantities of one and the /same /article, linen. Universal labour time
thus appears in turn as a specific thing, as a commodity in addition to
and apart from all other commodities. At the same time, the equation in
which one commodity represents the exchange value of another commodity,
e.g. 2 lbs. of coffee = 1 yard of linen, has still to be realised. Only
by being alienated as a use value—an alienation which depends on whether
it is able to prove in the exchange process that it is a needed
object—is it really converted from the form of coffee into that of
linen, thus becoming a universal equivalent and really representing
exchange value for all other commodities. On the other hand, because as
a result of their alienation as use values all commodities are converted
into linen, linen becomes the converted form of all other commodities,
and only as a result of this transformation of all other commodities
into linen does it become the direct /objectification of universal
labour time, /i.e. the product of universal alienation and of the
supersession of all individual labour. While commodities thus assume a
dual form in order to represent exchange value for one another, the
commodity which has been set apart as universal equivalent acquires a
dual use value. In addition to its particular use value as an individual
commodity it acquires a universal use value. This latter use value is
itself a determinate form, i.e. it arises from the specific role which
this commodity plays as a result of the universal action exerted on it
by the other commodities in the exchange process. The use value of each
commodity as an object which satisfies particular needs has a different
value in different hands, e.g. it has one value for the person who
disposes of it and a different value for the person who acquires it. The
commodity which has been set apart as the universal equivalent is now an
object which satisfies a universal need arising from the exchange
process itself, and has the same use value for everybody—**that of being**
**carrier of exchange value or a universal means of exchange**. Thus the
contradiction inherent in the commodity as such, namely that of being a
particular use value and simultaneously universal equivalent, and hence
a use value for everybody or a universal use value, has been solved in
the case of this one commodity. Whereas now the exchange value of all
other commodities is in the first place presented in the form of an
**ideal equation** with the commodity that has been set apart, an equation
which has still to be realised; [289]
the use value of this commodity, though real, seems in the exchange
process to have merely a formal existence which has still to be realised
by conversion into actual use values. The commodity originally appeared
as commodity in general, as universal labour time objectified in a
particular use value. All commodities are compared in the exchange
process with the one excluded commodity which is regarded as commodity
in general, /the /commodity, the embodiment of universal labour time in
a particular use value. They are therefore as /particular /commodities
opposed to one particular commodity considered as being the /universal
/commodity.^* The fact that commodity owners treat one another's labour
as universal social labour appears in the form of their treating their
own commodities as exchange values; and the interrelation of commodities
as exchange values in the exchange process appears as their universal
relation to a particular commodity as the adequate expression of their
exchange value; this in turn appears as the specific relation of this
particular commodity to all other commodities and hence as the
distinctive, as it were naturally evolved, social character of a thing.
The particular commodity which thus represents the exchange value of all
commodities, that is to say, the exchange value of commodities regarded
as a particular, exclusive commodity, constitutes *money*. It is a
crystallisation of the exchange value of commodities and is formed in
the exchange process. Thus, while in the exchange process commodities
become *use values* for one another by discarding all determinate forms
and confronting one another in their immediate physical aspect, they
must assume a new determinate form, they must evolve money, so as to be
able to confront one another as *exchange values*. Money is not a
symbol, just as the existence of a use value in the form of a commodity
is no symbol. A social relation of production appears as something
existing apart from individual human beings, and the distinctive
relations into which they enter in the course of production in society
appear as the specific properties of a thing—it is this perverted
appearance, this prosaically real, and by no means imaginary,
mystification that is characteristic of all social forms of labour
positing exchange value. This perverted appearance manifests itself
merely in a more striking manner in money than it does in commodities. 
[MECW 29, pp. 287-89]

(For discussions of Marx's derivation of the necessity of money from
the labour theory of value, see Rosdolsky, 1977, Chapters 5 and 6;
Weeks, 1981, Chapter 6; Murray, 1988, Chapter 14; Banaji, 1979; and
Moseley, 1982, pp. 53-66.)
[Moseley 1995: 107]
[[Fred Moseley-1995-Heterodox Economic Theories True or False](Fred_Moseley-1995-Heterodox_Economic_Theories_True_or_False.txt)]

Η αντικειμενοποίηση του γενικού, κοινωνικού χαρακτήρα της εργασίας (και επομένως του χρόνου εργασίας που περιέχεται στην ανταλλακτική αξία) είναι ακριβώς αυτό που κάνει το προϊόν του χρόνου εργασίας ανταλλακτική αξία· αυτό είναι που δίνει στο εμπόρευμα τις ιδιότητες του χρήματος, που όμως με τη σειρά τους συνεπάγονται την ύπαρξη ενός ανεξάρτητου και εξωτερικού χρηματικού υποκειμένου [money-subject].

Ο Μαρξ έχει καταβάλει μεγάλη προσπάθεια για να δείξει ότι «το χρήμα δεν προκύπτει μέσω
συνθήκης, περισσότερο από όσο το προκύπτει έτσι το κράτος. Προκύπτει από ανταλλαγή, και
προκύπτει φυσικά από ανταλλαγή· είναι προϊόν της ίδιας» (165). [Ο Μαρξ]
ξεκινά τώρα μια μελέτη των φυσικών ιδιοτήτων του χρηματικού
εμπορεύματος. Προτείνω να παραλείψετε αυτήν την παρουσίαση (165–86) ως
δευτερεύοντος ενδιαφέροντος αν και υπάρχουν περιστασιακές ενοράσεις. Σημειώνει για
παράδειγμα ότι «τα *πολύτιμα* μέταλλα … χωρίζονται από τα υπόλοιπα
λόγω του ότι είναι ανοξείδωτα, τυπικής ποιότητας» (166). Αυτή η ποιότητα
είναι σημαντικό να είναι μη οξειδώσιμη, ιδιαίτερα εάν υπάρχει ανάγκη
για ένα σωματικά σταθερό όχημα για μακροπρόθεσμη εξοικονόμηση. Ο Μαρξ επιστρέφει αρκετές
φορές στην προέλευση του χρήματος μέσω της ιστορίας της ανταλλαγής και της
σύνδεσης μεταξύ της μορφής χρήματος και του χρόνου εργασίας. «Η αντικειμενοποίηση
του γενικού, κοινωνικού χαρακτήρα της εργασίας (και επομένως του χρόνου εργασίας
που περιέχεται στην ανταλλακτική αξία) είναι ακριβώς αυτό που κάνει το προϊόν του
χρόνου εργασίας ανταλλακτική αξία· αυτό είναι που δίνει στο εμπόρευμα τις
ιδιότητες του χρήματος, που όμως με τη σειρά τους συνεπάγονται την ύπαρξη ενός
ανεξάρτητου και εξωτερικού χρηματικού υποκειμένου [money-subject]» (168). Σημειώστε εδώ ότι ο χρόνος εργασίας
συνδέεται με την ανταλλακτική αξία παρά με την αξία (όπως γίνεται στο *Κεφάλαιο*).
«Η αλήθεια είναι ότι η σχέση ανταλλακτικής-αξίας—των
εμπορευμάτων ως αμοιβαία ίσες και ισοδύναμες αντικειμενοποιήσεις του εργασιακού
χρόνου—περιλαμβάνει αντιφάσεις που βρίσκουν την αντικειμενική τους έκφραση στο
χρήμα *το οποίο διακρίνεται από* τον χρόνο εργασίας» (169). Αν αυτό ίσχυε στην
εποχή του Μαρξ, τότε θα ήταν τριπλάσια έτσι στον σημερινό παγκόσμιο καπιταλισμό.

Marx has been at great pains to show that “money does not arise by
convention, any more than the state does. It arises out of exchange, and
arises naturally out of exchange; it is a product of the same” (165). He
now launches into a study of the physical properties of money
commodities. I propose to skip this presentation (165–86) as of
secondary interest although there are occasional insights. He notes for
example that “the /precious/ metals … split off from the remainder by
virtue of being inoxidizable, of standard quality” (166). This quality
of being inoxidizable is important, particularly if the need exists for
a physically stable vehicle for long-term saving. Marx returns several
times to the origins of money via the history of exchange and the
connection between the money form and labor time. “The objectification
of the general, social character of labour (and hence of the labour time
contained in exchange value) is precisely what makes the product of
labour time into exchange value; this is what gives the commodity the
attributes of money, which however, in turn imply the existence of an
independent and external money-subject” (168). Note here that labor time
is connected to exchange-value rather than to value (as it is in
/Capital/). “The truth is that the exchange-value relation—of
commodities as mutually equal and equivalent objectifications of labour
time—comprises contradictions which find their objective expression in a
money /which is distinct from/ labour time” (169). If this was true in
Marx’s time, then it would be triply so in today’s global capitalism.

[David Harvey, A Companion to Marx’s Grundrisse, Verso 2023]

 

Η ταυτότητα του υπερκέρδους με τον πλεονάζοντα χρόνο εργασίας — απόλυτο και σχετικό — θέτει ένα ποιοτικό όριο στη συσσώρευση του κεφαλαίου, δηλαδή την εργάσιμη ημέρα

Η ταυτότητα του υπερκέρδους με τον πλεονάζοντα χρόνο εργασίας — απόλυτο και σχετικό — θέτει ένα #ποιοτικό #όριο στη #συσσώρευση του #κεφαλαίου, δηλαδή την <em>#εργάσιμη #ημέρα</em>, το ποσό του χρόνου μέσα στις 24 ώρες κατά το οποίο η εργατική ικανότητα μπορεί να είναι ενεργή, τον βαθμό στον οποίο έχουν αναπτυχθεί οι παραγωγικές δυνάμεις, και τον πληθυσμό, που εκφράζει τον αριθμό των ταυτόχρονων εργάσιμων ημερών κτλ. Αν, από την άλλη πλευρά, η υπεραξία ορίζεται απλώς ως #τόκος — δηλαδή ως η σχέση μέσα από την οποία το κεφάλαιο αυξάνει τον εαυτό του μέσω κάποιου φανταστικού ταχυδακτυλουργικού τεχνάσματος — τότε το όριο είναι απλώς ποσοτικό, και δεν υπάρχει απολύτως κανένας λόγος γιατί το κεφάλαιο να μη μπορεί κάθε δεύτερη μέρα να μετατρέπει τον τόκο σε κεφάλαιο και έτσι να αποφέρει τόκο πάνω στον τόκο σε άπειρη γεωμετρική πρόοδο. Η πράξη έχει δείξει στους οικονομολόγους ότι ο πολλαπλασιασμός του τόκου του Price είναι αδύνατος· αλλά ποτέ δεν ανακάλυψαν το σφάλμα που περιέχεται μέσα σε αυτόν.<a id="p376"></a>
Grundrisse του Karl Marx

The identity of surplus gain with surplus labour time – absolute and relative – sets a #qualitative #limit on the #accumulation of #capital, namely the <em>#working #day</em>, the amount of time out of 24 hours during which labouring capacity can be active, the degree to which the productive forces are developed, and the population, which expresses the number of simultaneous working days etc. If, on the other side, surplus value is defined merely as #interest – i.e. as the relation in which capital increases itself by means of some imaginary sleight of hand, then the limit is merely quantitative, and there is then absolutely no reason why capital cannot every other day convert the interest into capital and thus yield interest on its interest in infinite geometrical progression. Practice has shown the economists that Price’s interest-multiplication is impossible; but they have never discovered the blunder contained in it.<a id="p376"></a>
Karl #Marx, #Grundrisse