Η ταυτότητα του υπερκέρδους με τον πλεονάζοντα χρόνο εργασίας — απόλυτο και σχετικό — θέτει ένα ποιοτικό όριο στη συσσώρευση του κεφαλαίου, δηλαδή την εργάσιμη ημέρα

Η ταυτότητα του υπερκέρδους με τον πλεονάζοντα χρόνο εργασίας — απόλυτο και σχετικό — θέτει ένα #ποιοτικό #όριο στη #συσσώρευση του #κεφαλαίου, δηλαδή την <em>#εργάσιμη #ημέρα</em>, το ποσό του χρόνου μέσα στις 24 ώρες κατά το οποίο η εργατική ικανότητα μπορεί να είναι ενεργή, τον βαθμό στον οποίο έχουν αναπτυχθεί οι παραγωγικές δυνάμεις, και τον πληθυσμό, που εκφράζει τον αριθμό των ταυτόχρονων εργάσιμων ημερών κτλ. Αν, από την άλλη πλευρά, η υπεραξία ορίζεται απλώς ως #τόκος — δηλαδή ως η σχέση μέσα από την οποία το κεφάλαιο αυξάνει τον εαυτό του μέσω κάποιου φανταστικού ταχυδακτυλουργικού τεχνάσματος — τότε το όριο είναι απλώς ποσοτικό, και δεν υπάρχει απολύτως κανένας λόγος γιατί το κεφάλαιο να μη μπορεί κάθε δεύτερη μέρα να μετατρέπει τον τόκο σε κεφάλαιο και έτσι να αποφέρει τόκο πάνω στον τόκο σε άπειρη γεωμετρική πρόοδο. Η πράξη έχει δείξει στους οικονομολόγους ότι ο πολλαπλασιασμός του τόκου του Price είναι αδύνατος· αλλά ποτέ δεν ανακάλυψαν το σφάλμα που περιέχεται μέσα σε αυτόν.<a id="p376"></a>
Grundrisse του Karl Marx

The identity of surplus gain with surplus labour time – absolute and relative – sets a #qualitative #limit on the #accumulation of #capital, namely the <em>#working #day</em>, the amount of time out of 24 hours during which labouring capacity can be active, the degree to which the productive forces are developed, and the population, which expresses the number of simultaneous working days etc. If, on the other side, surplus value is defined merely as #interest – i.e. as the relation in which capital increases itself by means of some imaginary sleight of hand, then the limit is merely quantitative, and there is then absolutely no reason why capital cannot every other day convert the interest into capital and thus yield interest on its interest in infinite geometrical progression. Practice has shown the economists that Price’s interest-multiplication is impossible; but they have never discovered the blunder contained in it.<a id="p376"></a>
Karl #Marx, #Grundrisse