δυϊσμός (dualism)

«Δυϊσμός: (λατ. duo, δύο)

(a) Στη μεταφυσική: Θεωρία που αποδέχεται, σε οποιοδήποτε δεδομένο πεδίο, δύο ανεξάρτητες και αμοιβαία μη αναγώγιμες υποστάσεις/ουσίες, π.χ. τον πλατωνικό δυϊσμό του αισθητού και του νοητού κόσμου, τον καρτεσιανό δυϊσμό της σκεπτόμενης και της εκτατής ουσίας, τον λειμπνιτσιανό δυϊσμό του πραγματικού και του δυνατού κόσμου, τον καντιανό δυϊσμό του νοουμένου και του φαινομένου. Ο όρος “δυϊσμός” εμφανίζεται για πρώτη φορά στον Thomas Hyde, Historia religionis veterum Persarum (1700), κεφ. IX, σ. 164, όπου εφαρμόζεται στον θρησκευτικό δυϊσμό του καλού και του κακού, και χρησιμοποιείται ομοίως από τον Bayle στο λήμμα «Zoroaster» του Λεξικού του, καθώς και από τον Leibniz στην Theodicee. Ο C. Wolff ευθύνεται για τη χρήση του με ψυχο-φυσική έννοια (βλ. A. Lalande, Vocabulaire de la Philosophie, τόμ. I, σ. 180, σημείωση του R. Eucken).

(b) Στην επιστημολογία: Ο επιστημολογικός δυϊσμός είναι η θεωρία ότι στην αντίληψη, στη μνήμη και σε άλλους τύπους μη συναγωγικής γνώσης υπάρχει αριθμητική δυαδικότητα ανάμεσα στο περιεχόμενο ή το άμεσα παρόν δεδομένο στο γνωστικό νου (αισθητηριακό δεδομένο, εικόνα μνήμης κ.λπ.) και στο πραγματικό αντικείμενο της γνώσης (το πράγμα που γίνεται αντιληπτό ή ανακαλείται) (βλ. A. O. Lovejoy, The Revolt Against Dualism, σσ. 15–16). Ο επιστημολογικός μονισμός, αντιθέτως, ταυτίζει το άμεσο δεδομένο και το γνωστικό αντικείμενο, είτε αφομοιώνοντας το περιεχόμενο προς το αντικείμενο (επιστημολογικός ρεαλισμός) είτε το αντικείμενο προς το περιεχόμενο (επιστημολογικός ιδεαλισμός). — L.W.»

[Dualism: (Lat. duo, two)

(a) In metaphysics: Theory which admits in any given domain, two independent and mutually irreducible substances e.g. the Platonic dualism of the sensible and intelligible worlds, the Cartesian dualism of thinking and extended substances, the Leibnizian dualism of the actual and possible worlds, the Kantian dualism of the noumenal and the phenomenal. The term dualism first appeared in Thomas Hyde, Historia religionis veterum Persarum (1700) ch. IX, p. 164, where it applied to religious dualism of good and evil and is similarly employed by Bayle in his Dictionary article "Zoroaster" and by Leibniz in Theodicee. C. Wolff is responsible for its use in the psycho-physical sense, (cf. A. Lalande, Vocabulaire de la Philosophie. Vol. I, p. 180, note by R. Eucken.)

(b) In epistemology: Epistemological dualism is the theory that in perception, memory and other types of non-inferential cognition, there is a numerical duality of the content or datum immediately present to the knowing mind and (sense datum, memory image, etc.) and the real object known (the thing perceived or remembered) (cf. A. O. Lovejoy, The Revolt Against Dualism, pp. 15-6). Epistemological monism, on the contrary identifies the immediate datum and the cognitive object either by assimilating the content to the object (epistemological realism) or the object to the content (epistemological idealism). -- L.W. ](http://www.ditext.com/runes/d.html)

Ο Φαίδων έχει καταστεί μια σπερματική διατύπωση, από την οποία
«μια ολόκληρη σειρά δυϊσμών, οι οποίοι έχουν ριζωθεί βαθιά στη δυτική φιλοσοφία, τη θεολογία και την ψυχολογία επί δύο χιλιετίες, έλαβαν την κλασική τους διατύπωση: ψυχή και σώμα, νους και ύλη, νόηση και αίσθηση, λόγος και συναίσθημα, πραγματικότητα και φαινόμενο, ενότητα και πολλαπλότητα, τελειότητα και ατέλεια, αθάνατο και θνητό, μονιμότητα και μεταβολή, αιώνιο και χρονικό, θείο και ανθρώπινο, ουρανός και γη.»^[24] <#cite_note-FOOTNOTEGallop1996ix-24>

The /Phaedo/ has come to be considered a seminal formulation, from which
"a whole range of dualities, which have become deeply ingrained in
Western philosophy, theology, and psychology over two millennia,
received their classic formulation: soul and body, mind and matter,
intellect and sense, reason and emotion, reality and appearance, unity
and plurality, perfection and imperfection, immortal and mortal,
permanence and change, eternal and temporal, divine and human, heaven
and earth."^[24] <#cite_note-FOOTNOTEGallop1996ix-24>
[https://quizlet.com/68152113/philosophy-works-flash-cards/]