> «Όλα τα πράγματα που απαρτίζουν τον κόσμο της γης [...] δεν έχουν καμία υπόσταση ανεξάρτητα από έναν νου· η ύπαρξή τους συνίσταται στο να γίνονται αντιληπτά ή γνωστά· [...] συνεπώς, όσο δεν γίνονται πράγματι αντιληπτά από εμένα ή δεν υπάρχουν στον δικό μου νου ή στον νου κάποιου άλλου δημιουργημένου πνεύματος, είτε δεν υπάρχουν καθόλου είτε υφίστανται στον νου κάποιου εξωτερικού πνεύματος [...]· διότι είναι απολύτως ακατανόητο [...] να αποδίδουμε σε οποιοδήποτε μέρος τους ύπαρξη ανεξάρτητη από ένα πνεύμα.»
([Berkeley, 1710, Μέρος 1, § 6])
> [A]ll the furniture of the earth….have not any subsistence without a mind…their being is to be perceived or known,….consequently, so long as they are not actually perceived by me or do not exist in my mind or that of any other created spirit, they must either have no existence at all or else subsist in the mind of some external spirit…. it being perfectly unintelligible….to attribute to any single part of them an existence independent of a spirit. [Berkeley, 1710, part 1, para. 6]
Σάββατο 27 Ιουνίου 2026
Όλα τα πράγματα που απαρτίζουν τον κόσμο της γης [...] δεν έχουν καμία υπόσταση ανεξάρτητα από έναν νου· η ύπαρξή τους συνίσταται στο να γίνονται αντιληπτά ή γνωστά
Πέμπτη 4 Ιουνίου 2026
έρεισμα ιδεαλισμού (είναι μόνο στην, ή μάλλον για την, συνείδηση που κάτι μπορεί να εμφανιστεί)
Αλλά για να γίνει αυτό θα χρειαστεί επίσης να αναλάβουμε μια διερεύνηση της συνείδησης, αφού είναι μόνο στην, ή μάλλον για την, συνείδηση που κάτι μπορεί να εμφανιστεί.
[Dan Zahavi - HUSSERL'S PHENOMENOLOGY, Stanford University Press Stanford, Καλιφόρνια, 2003]
Δευτέρα 4 Μαΐου 2026
Ο αυστηρός φαινομεναλισμός του Μπέρκλεϋ (iep)
Ο αυστηρός φαινομεναλισμός του Μπέρκλεϋ, σε αντίθεση με τον Λοκ, έθεσε ερωτήματα σχετικά με τη συναγωγή, από τον χαρακτήρα των αισθήσεών μας, συμπερασμάτων σχετικά με τις πραγματικές ιδιότητες των ανεξάρτητων από το νου αντικειμένων. Δεδομένου ότι ο ανθρώπινος νους περιορίζεται αυστηρά στις αισθήσεις για τις εισροές του, ο Μπέρκλεϋ υποστήριξε, ότι δεν έχει κανένα ανεξάρτητο μέσο με το οποίο να επαληθεύσει την ακρίβεια της αντιστοιχίας μεταξύ των αισθήσεων και των ιδιοτήτων που διαθέτουν τα αντικείμενα καθ΄εαυτά. Στην πραγματικότητα, ο Μπέρκλεϋ απέρριψε την ίδια την ιδέα των ανεξάρτητων από το νου αντικειμένων με το σκεπτικό ότι ένας νους είναι, από τη φύση του, ανίκανος να έχει μια ιδέα για κάτι τέτοιο. Ως εκ τούτου, με τους όρους του Καντ, ο Μπέρκλεϋ ήταν ένας υλικός ιδεαλιστής. Για τον υλικό ιδεαλιστή, η γνώση των υλικών αντικειμένων είναι ιδεατή ή ανέφικτη, όχι πραγματική. Για τον Μπέρκλεϋ, τα ανεξάρτητα από το νου υλικά αντικείμενα είναι αδύνατα και μη γνώσιμα. Στην αισθητηριακή εμπειρία μας, έχουμε πρόσβαση μόνο στις νοητικές μας αναπαραστάσεις, όχι στα ίδια τα αντικείμενα. Ο Μπέρκλεϋ υποστηρίζει ότι οι κρίσεις μας για τα αντικείμενα είναι πραγματικά κρίσεις για αυτές τις νοητικές αναπαραστάσεις μόνο, όχι για την υπόσταση που τις γεννά. Στη διάψευση του υλικού ιδεαλισμού, ο Καντ υποστηρίζει ότι ο υλικός ιδεαλισμός είναι στην πραγματικότητα ασυμβίβαστος με μια θέση που κατείχε ο Μπέρκλεϋ, δηλαδή ότι είμαστε σε θέση να κάνουμε κρίσεις για την εμπειρία μας.
Berkeley’s strict phenomenalism, in contrast to Locke, raised questions about the inference from the character of our sensations to conclusions about the real properties of mind-independent objects. Since the human mind is strictly limited to the senses for its input, Berkeley argued, it has no independent means by which to verify the accuracy of the match between sensations and the properties that objects possess in themselves. In fact, Berkeley rejected the very idea of mind-independent objects on the grounds that a mind is, by its nature, incapable of possessing an idea of such a thing. Hence, in Kant’s terms, Berkeley was a material idealist. To the material idealist, knowledge of material objects is ideal or unachievable, not real. For Berkeley, mind-independent material objects are impossible and unknowable. In our sense experience we only have access to our mental representations, not to objects themselves. Berkeley argues that our judgments about objects are really judgments about these mental representations alone, not the substance that gives rise to them. In the Refutation of Material Idealism, Kant argues that material idealism is actually incompatible with a position that Berkeley held, namely that we are capable of making judgments about our experience. [https://iep.utm.edu/kantmeta/]