Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα εμπόρευμα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα εμπόρευμα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 3 Νοεμβρίου 2026

Στη σχέση καπιταλιστή και μισθωτού εργάτη, η χρηματική σχέση, η σχέση μεταξύ αγοραστή και πωλητή, γίνεται μια σχέση εγγενής στην ίδια την παραγωγή.

[MECW 36, pp. 36ff]

Τρίτον, η χρηματική οικονομία είναι κοινή σε κάθε εμπορευματική παραγωγή και το προϊόν εμφανίζεται ως εμπόρευμα στους πιο διαφορετικούς οργανισμούς κοινωνικής παραγωγής. Κατά συνέπεια, εκείνο που θα χαρακτήριζε την καπιταλιστική παραγωγή θα ήταν τότε μόνο ο βαθμός στον οποίο το προϊόν δημιουργείται ως αντικείμενο εμπορίου, ως εμπόρευμα, και, επομένως, επίσης ο βαθμός στον οποίο τα ίδια τα συστατικά του στοιχεία πρέπει να εισέλθουν εκ νέου, ως αντικείμενα εμπορίου, ως εμπορεύματα, στην οικονομία από την οποία προέρχεται.

Στην πραγματικότητα, η καπιταλιστική παραγωγή είναι εμπορευματική παραγωγή ως η γενική μορφή της παραγωγής. Είναι όμως τέτοια και γίνεται ολοένα και περισσότερο τέτοια κατά την πορεία της ανάπτυξής της μόνο επειδή εδώ η ίδια η εργασία εμφανίζεται ως εμπόρευμα, επειδή ο εργάτης πουλά την εργασία του, δηλαδή τη λειτουργία της εργατικής του δύναμης, και η προϋπόθεσή μας είναι ότι την πουλά στην αξία της, η οποία καθορίζεται από το κόστος αναπαραγωγής της. Στον βαθμό που η εργασία γίνεται μισθωτή εργασία, ο παραγωγός γίνεται βιομηχανικός καπιταλιστής. Για τον λόγο αυτό η καπιταλιστική παραγωγή (και επομένως επίσης η εμπορευματική παραγωγή) δεν αποκτά την πλήρη έκτασή της παρά μόνο όταν και ο άμεσος αγροτικός παραγωγός γίνεται επίσης μισθωτός εργάτης.

Στη σχέση καπιταλιστή και μισθωτού εργάτη, η χρηματική σχέση, η σχέση μεταξύ αγοραστή και πωλητή, γίνεται μια σχέση εγγενής στην ίδια την παραγωγή. Όμως αυτή η σχέση έχει το θεμέλιό της στον κοινωνικό χαρακτήρα της παραγωγής και όχι στον τρόπο ανταλλαγής. Ο τελευταίος, αντίθετα, απορρέει από τον πρώτο. Είναι, ωστόσο, απολύτως σύμφωνο με τον αστικό ορίζοντα —όπου ο καθένας είναι απορροφημένος στις συναλλαγές και στις ύποπτες εμπορικές δοσοληψίες— να μην αντιλαμβάνεται ότι η βάση του τρόπου ανταλλαγής που του αντιστοιχεί βρίσκεται στον χαρακτήρα του τρόπου παραγωγής, αλλά να θεωρεί το αντίστροφο.^7)
[MECW 36, σσ. 121-122]

In the third place the money economy is common to all commodity
production and the product appears as a commodity in the most varied
organisms of social production. Consequently what characterises
capitalist production would then be only the extent to which the product
is created as an article of commerce, as a commodity, and hence the
extent also to which its own constituent elements must enter again as
articles of commerce, as commodities, into the economy from which it
emerges.

As a matter of fact capitalist production is commodity production as the
general form of production. But it is so and becomes so more and more in
the course of its development only because labour itself appears here as
a commodity, because the labourer sells his labour, that is, the
function of his labour power, and our assumption is that he sells it at
its value, determined by its cost of reproduction. To the extent that
labour becomes wage labour, the producer becomes an industrial
capitalist. For this reason capitalist production (and hence also
commodity production) does not reach its full scope until the direct
agricultural producer also becomes a wage labourer. In the relation of
capitalist and wage labourer, the money relation, the relation between
the buyer and the seller, becomes a relation inherent in production. But
this relation has its foundation in the social character of production,
not in the mode of exchange. The latter conversely emanates from the
former. It is, however, quite in keeping with the bourgeois horizon,
everyone being engrossed in the transaction of shady
business, not to see in the character of the mode of production the
basis of the mode of exchange corresponding to it, but vice versa.^7)
[vol. 36, pp. 121-22]



Τρίτη 25 Αυγούστου 2026

Η πρώτη κατηγορία όπου παρουσιάζεται ο αστικός πλούτος είναι η κατηγορία του εμπορεύματος.

1) /Αξία./ |63|

Αυτό το κομάτι να προταχθεί.

Η πρώτη κατηγορία όπου παρουσιάζεται ο αστικός πλούτος είναι η κατη-
γορία του /εμπορεύματος. /Το ίδιο το εμπόρευμα εμφανίζεται σαν
ενότητα δυο προσδιορισμών. Είναι /αξία χρήσης, /δηλαδή αντικείμενο της
ικανοποίησης κάποιου συστήματος ανθρώπινων αναγκών. Αυτή είναι η υλική
του πλευρά, που μπορεί να είναι κοινή στις πιο διαφορετικές εποχές της
παραγωγής, και που η εξέταση της βρίσκεται άρα έξω από το πεδίο της
πολιτικής
οικονομίας. Η αξία χρήσης εντάσσεται στο πεδίο της από τη στιγμή που
τροποποιείται από τις σύγχρονες παραγωγικές σχέσεις, ή που παρεμβαίνει
με τη σειρά της τροποποιητικά πάνω σ' αυτές. Αυτά τα γενικά που
συνηθίζουν να γράφουν, για τα προσχήματα, σχετικά με την αξία χρήσης
περιορίζονται σε κοινοτοπίες που είχαν κάποια ιστορική αξία στα πρώτα βήματα
της επιστήμης, όταν οι κοινωνικές μορφές της αστικής παραγωγής με
κόπο ακόμα απομονώνονταν από το υλικό και με μεγάλη προσπάθεια
εντοπίζονταν σαν αυτοτελή αντικείμενα της έρευνας. Στην πραγματικότητα
όμως η αξία χρήσης του εμπορεύματος είναι δοσμένη προϋπόθεση - η υλική
βάση όπου παριστάνεται μια καθορισμένη οικονομική σχέση. Μόνο αυτή η καθο-
ρισμένη σχέση σφραγίζει την αξία χρήσης σαν εμπόρευμα. Το σιτάρι, για
παράδειγμα, έχει την ίδια αξία χρήσης είτε το καλλιεργούν δούλοι,
δουλοπάροικοι ή ελεύθεροι εργάτες. Δεν θα έχανε την αξία χρήσης του αν
έπεφτε από τον ουρανό. Πώς τώρα μετατρέπεται η αξία χρήσης σε εμπόρευμα;
Φορέας της /ανταλλακτικής αξίας. /Παρόλο που είναι άμεσα ενωμένες στα
πλαίσια του εμπορεύματος, η αξία χρήσης και η ανταλλακτική αξία
διαχωρίζονται εξίσου άμεσα. Όχι μόνο η ανταλλακτική αξία εμφανίζεται να
μην καθορίζεται από την αξία χρήσης, αλλά και - αντίθετα - το εμπόρευμα
γίνεται εμπόρευμα, πραγματοποιείται σαν ανταλλακτική αξία, μόνο στο
βαθμό που ο κάτοχος του δεν σχετίζεται προς αυτό σαν αξία χρήσης. Μόνο
με την αλλοτρίωση αυτού του εμπορεύματος, την ανταλλαγή του με άλλα
εμπορεύματα, αποκτά ο κάτοχος του αξίες χρήσης. Η ιδιοποίηση με μέσο την
αλλοτρίωση αποτελεί τη θεμελιακή μορφή του κοινωνικού συστήματος
παραγωγής που σαν απλούστατη και πιο αφηρημένη του έκφραση εμφανίζεται η
ανταλλακτική αξία. Προϋπόθεση είναι η αξία χρήσης του εμπορεύμα-
τος· αξία χρήσης όμως όχι για τον ιδιοκτήτη του, αλλά για την
κοινωνία γενικά. {Όπως μια οικογένεια βιομηχανικών εργατών του
Μάντσεστερ, όπου τα παιδιά βρίσκονται σε ανταλλακτική σχέση με τους
γονείς τους και τους πληρώνουν νοίκι και διατροφή, δεν αποτελεί την
παραδοσιακή οικονο-

{682} Τετράδιο VII,64

μική οργάνωση της οικογένειας, άλλο τόσο και γενικά το σύστημα της
σύγχρονης ιδιωτικής ανταλλαγής δεν είναι η αυτοφυής οικονομία των
κοινωνιών. <nb/>Η ανταλλαγή δεν αρχίζει ανάμεσα στα άτομα μέσα σε μια
κοινότητα, αλλά εκεί που τελειώνουν οι κοινότητες - στα όρια τους, στο
σημείο επαφής διαφορετικών κοινοτήτων. Η κοινοκτημοσύνη ανακαλύφθηκε
πάλι πρόσφατα σαν κάποιο ιδιαίτερο σλαβικό αξιοπερίεργο. Στην
πραγματικότητα όμως η Ινδία μάς παρουσιάζει ένα δειγματολόγιο με τις πιο
ποικίλες μορφές τέτοιων οικονομικών κοινοτήτων, λίγο-πολύ διαλυμένων
αλλά ακόμα ολότελα ευδιάκριτων και μια βαθύτερη ιστορική έρευνα
ξαναβρίσκει αυτή την κοινοκτημοσύνη σαν αφετηρία όλων των πολιτισμένων
λαών. Το σύστημα της παραγωγής που βασίζεται στην ανταλλαγή αποτελεί
αρχικά την ιστορική διάλυση αυτού του αυτοφυούς κομμουνισμού. Ωστόσο
υπάρχει πάλι μια ολόκληρη σειρά οικονομικών συστημάτων, ανάμεσα στον
σύγχρονο κόσμο -όπου η ανταλλακτική αξία κυριαρχεί σ' ολόκληρη την
έκταση και το βάθος της παραγωγής - και στους κοινωνικούς σχηματισμούς
που θεμέλιο έχουν βέβαια ήδη τη διαλυμένη συλλογική ιδιοκτησία, χωρίς |

[Karl Marx, Grundrisse, Μτφ. Διονύσης Διβάρης]

Πέμπτη 30 Ιουλίου 2026

ως αξίες, τα εμπορεύματα είναι κοινωνικά μεγέθη, δηλαδή κάτι εντελώς διαφορετικό από τις «ιδιότητές» τους ως «πράγματα». Ως αξίες, συνιστούν μόνο σχέσεις των ανθρώπων μέσα στη δραστηριότητά τους ως παραγωγών

οι αξίες χρήσης … όσον αφορά τους ανθρώπους, αποτελούν βεβαίως πλούτο, αλλά ένα πράγμα είναι αξία χρήσης και, συνεπώς, στοιχείο του πλούτου για τους ανθρώπους μέσω *των δικών του ιδιοτήτων*, των δικών του ποιοτήτων … Ο πλούτος, ο οποίος ταυτίζεται με τις αξίες χρήσης, είναι *ιδιότητες των πραγμάτων* που χρησιμοποιούνται από τους ανθρώπους και οι οποίες εκφράζουν μια σχέση προς τις ανάγκες τους … (Αλλά) ως αξίες, τα εμπορεύματα είναι *κοινωνικά* μεγέθη, [41] δηλαδή κάτι εντελώς διαφορετικό από τις «ιδιότητές» τους ως «πράγματα». Ως αξίες, συνιστούν μόνο σχέσεις των ανθρώπων μέσα στη δραστηριότητά τους ως παραγωγών (1863c: 129).

use-values ... as far as men are concerned, are, of course, riches, but
it is through /its own properties, /its own qualities, that a thing is a
use-value and therefore an element of wealth for men . . . Riches which
are identical with use-values are /properties of things /that are made
use of by men and which express a relation to their wants . . . (But) as
values, commodities are /social /magnitudes,
[41] that is to say, something absolutely different from their 'properties'
as 'things'. As values, they constitute only relations of men in their
productive activity (1863c: 129).

[1863a, /Theories of Surplus Value (Capital, /vol. IV). Parts I—III. b, c Moscow: Progress, 1963, 1968, 1971. Selections, ed. E. Burns, London: Lawrence & Wishart, 1951. Extracts, MSW.] 

This /quid pro quo /occasions the following comment:

Στο πρώτο μέρος του βιβλίου μου (ο Μαρξ αναφέρεται εδώ στο 1859b) ανέφερα ότι είναι χαρακτηριστικό της εργασίας που βασίζεται στην ιδιωτική ανταλλαγή πως ο κοινωνικός χαρακτήρας της εργασίας «εκδηλώνεται» με μια ανεστραμμένη μορφή — ως «ιδιότητα» των πραγμάτων· ότι μια κοινωνική σχέση εμφανίζεται ως σχέση μεταξύ πραγμάτων (μεταξύ προϊόντων, αξιών χρήσης, εμπορευμάτων). Αυτή η *εμφάνιση* γίνεται αποδεκτή ως κάτι πραγματικό από τον φετιχιστή μας, και αυτός πράγματι πιστεύει ότι η ανταλλακτική αξία των πραγμάτων καθορίζεται από τις ιδιότητές τους ως πραγμάτων και ότι αποτελεί, συνολικά, μια φυσική ιδιότητα των πραγμάτων. Κανένας επιστήμονας δεν έχει ακόμη ανακαλύψει ποιες φυσικές ιδιότητες καθιστούν ορισμένες ποσότητες πρέζας καπνού και ζωγραφικών πινάκων «ισοδύναμες» μεταξύ τους.

Έτσι αυτός, ο εξυπνάκιας, μετατρέπει την αξία σε κάτι απόλυτο, σε «ιδιότητα των πραγμάτων», αντί να βλέπει σε αυτήν μόνο κάτι το σχετικό, δηλαδή τη σχέση των πραγμάτων προς την κοινωνική εργασία, την κοινωνική εργασία που βασίζεται στην ιδιωτική ανταλλαγή, μέσα στην οποία τα πράγματα δεν προσδιορίζονται ως ανεξάρτητες οντότητες, αλλά ως απλές εκφράσεις της κοινωνικής παραγωγής (στο ίδιο, σ. 130· βλ. επίσης 1867a: 83).

In the first part of my book (Marx is referring to 1859b) I mentioned
that it is characteristic of labour based on private exchange that the
social character of labour 'manifests' itself in a perverted form - as
the 'property' of things; that a social relation appears as a relation
between things (between products, values in use, commodities). This
/appearance /is accepted as something real by our fetish worshipper, and
he actually believes that the exchange-value of things is determined by
their properties as things, and is altogether a natural property of
things. No scientist has yet discovered what natural qualities make
definite proportions of snuff tobacco and paintings 'equivalents' for
one another.

Thus he, the wiseacre, transforms value into something absolute, 'a
property of things', instead of seeing in it only something relative,
the relation of things to social labour, social labour based on private
exchange, in which things are defined not as independent entities, but
as mere expressions of social production (ibid. 130; cf 1867a: 83).

1859b /A Contribution to the Critique of Political Economy. /London:
Lawrence & Wishart, 1971.

1867a /Capital, /vol. I. Ed. F. Engels, tr. S. Moore/E. Aveling from
third German edn, incorporating changes by Engels in fourth German edn,
London: Lawrence & Wishart, 1967.

[Derek Sayer - Marx's Method: Ideology Science and Critique in Capital (Humanities Press), 1979]

[rotenotes: Το εμπόρευμα ως είσοδος στην κοινωνική θεωρία του Μαρξ](https://rotenotes.blogspot.com/2026/07/blog-post_29.html)

Τετάρτη 29 Ιουλίου 2026

Ολόκληρο το σύστημα της καπιταλιστικής παραγωγής βασίζεται στο γεγονός ότι ο εργάτης πουλά την εργατική του δύναμη ως εμπόρευμα

«Ολόκληρο το σύστημα της καπιταλιστικής παραγωγής βασίζεται στο γεγονός ότι ο εργάτης πουλά την εργατική του δύναμη ως εμπόρευμα» (1867a: 430).

Ο Μαρξ το καθιστά αυτό σαφές σε πολλά σημεία. Βλ., μεταξύ άλλων: 1863a, σ. 45· 1863c, σσ. 471–472, 490–491· 1865a, σ. 879 κ.ε.· 1865b, ενότητα VII· 1867a, κεφ. VI· 1878, σσ. 119–120, 357, 389.

1863a, /Theories of Surplus Value (Capital, /vol. IV). Parts I—III.
b, c Moscow: Progress, 1963, 1968, 1971. Selections, ed. E. Burns,
London: Lawrence & Wishart, 1951. Extracts, MSW.

1865a /Capital, /vol. Ill (Ed. F. Engels). Moscow: Progress, 1971.
Extracts, MSW.

1865b /Wages, Price and Profit. /Peking: FLP, 1973. SW II, SW, and as
separate edn from Moscow: Progress. In EL under title /Value, Price and
Profit./

1867a /Capital, /vol. I. Ed. F. Engels, tr. S. Moore/E. Aveling from
third German edn, incorporating changes by Engels in fourth German edn,
London: Lawrence & Wishart, 1967. Part VIII of this edition is available
in SW II and separately from Moscow: Progress, under the title 'Genesis
of Capital'; MSW gives substantial extracts from the whole, also using
this translation.
Other English edns include: Chicago: Kerr, 1906 (tr. E. Untermann);
London, Allen & Unwin, 1970 (facsimile of first English edn of 1887,
with details of passages subsequently amended); London: Dent, 1974^(tr.
E. and C. Paul from 4th German edn); Harmondsworth: Penguin, 1976 (tr.
F. Fowkes from MEW 23, which incorporates changes in all German edns and
the French edn of 1872-5). To note the different source edns here is
important: see my Appendix.

1878 /Capital, /vol. II (ed. F. Engels). Moscow: Progress, 1967. (The
bulk of this was drafted 1865-70; 1878 is the date of the last
MSS used by Engels. See my Appendix.)

[Derek Sayer - Marx's Method: Ideology Science and Critique in Capital (Humanities Press), 1979]

 

Το εμπόρευμα ως είσοδος στην κοινωνική θεωρία του Μαρξ

Το εμπόρευμα ως είσοδος στην κοινωνική θεωρία του Μαρξ 

Το εμπόρευμα αποτελεί την αφετηρία της κοινωνικής θεωρίας του Μαρξ επειδή είναι η απλούστερη μορφή μέσα στην οποία συμπυκνώνονται όλες οι ουσιώδεις κοινωνικές σχέσεις του καπιταλισμού. Η ανάλυσή του αποκαλύπτει τον διττό χαρακτήρα της εργασίας, εξηγεί την προέλευση του χρήματος, θεμελιώνει τη θεωρία του φετιχισμού και ανοίγει τον δρόμο για την ανάπτυξη των κατηγοριών του κεφαλαίου, της υπεραξίας, της εκμετάλλευσης και της ταξικής κυριαρχίας. Έτσι, το εμπόρευμα δεν αποτελεί απλώς οικονομική κατηγορία αλλά το σημείο εισόδου στην κριτική θεωρία της καπιταλιστικής κοινωνίας στο σύνολό της.

"Ο Μαρξ επιλέγει να ξεκινήσει τη διαδικασία παρουσίασης από τις «απλές»
κατηγορίες της κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, και μόνο μετά την ανάπτυξη
των κατηγοριών αυτών στρέφεται στις σχέσεις παραγωγής, που υποστηρίζουν
τις εμφανείς στην απλή κυκλοφορία σχέσεις ανταλλαγής: «η κυκλοφορία, που
εμφανίζεται λοιπόν σαν το άμεσα υπαρκτό στην επιφάνεια της αστικής
κοινωνίας (...) είναι το επιφαινόμενο μιας διαδικασίας που εξελίσσεται
πίσω απ’ αυτήν» (Μαρξ 1990: 186)"

[Εμπόρευμα και χρήμα: Ο Μαρξ αντιμέτωπος με τους Κλασικούς](https://theseis.com/index.php?option=com_content&view=article&id=824:category-824&catid=32&Itemid=113) 

[Derek Sayer (1979) Η γλώσσα των εμπορευμάτων | social and political theory](https://volontegenerale.wordpress.com/2026/07/29/derek-sayer-1979-%CE%B7-%CE%B3%CE%BB%CF%8E%CF%83%CF%83%CE%B1-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%B5%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%81%CE%B5%CF%85%CE%BC%CE%AC%CF%84%CF%89%CE%BD/)

[Συμβολή στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας – Το Εμπόρευμα – social and political theory](https://volontegenerale.wordpress.com/2026/09/27/%cf%83%cf%85%ce%bc%ce%b2%ce%bf%ce%bb%ce%ae-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%ba%cf%81%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%cf%84%ce%b7%cf%82-%cf%80%ce%bf%ce%bb%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae%cf%82-%ce%bf%ce%b9/)

[Κεφάλαιο Ι – Το Εμπόρευμα – social and political theory](https://volontegenerale.wordpress.com/2026/09/27/%ce%ba%ce%b5%cf%86%ce%ac%ce%bb%ce%b1%ce%b9%ce%bf-%ce%b9-%cf%84%ce%bf-%ce%b5%ce%bc%cf%80%cf%8c%cf%81%ce%b5%cf%85%ce%bc%ce%b1/)

[Τα εμπορεύματα ως προϊόν του κεφαλαίου, της καπιταλιστικής παραγωγής | social and political theory](https://volontegenerale.wordpress.com/2026/07/28/%cf%84%ce%b1-%ce%b5%ce%bc%cf%80%ce%bf%cf%81%ce%b5%cf%8d%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1-%cf%89%cf%82-%cf%80%cf%81%ce%bf%cf%8a%cf%8c%ce%bd-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%ba%ce%b5%cf%86%ce%b1%ce%bb%ce%b1%ce%af%ce%bf/)

[E. K. Hunt – Ο Μαρξ ως κοινωνικός οικονομολόγος: Η εργασιακή θεωρία της αξίας | social and political theory](https://volontegenerale.wordpress.com/2026/07/26/e-k-hunt-%ce%bf-%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%be-%cf%89%cf%82-%ce%ba%ce%bf%ce%b9%ce%bd%cf%89%ce%bd%ce%b9%ce%ba%cf%8c%cf%82-%ce%bf%ce%b9%ce%ba%ce%bf%ce%bd%ce%bf%ce%bc%ce%bf%ce%bb%cf%8c%ce%b3%ce%bf%cf%82/)

[Αποσπάσματα για το εμπόρευμα από τον Μαρξ | social and political theory](https://volontegenerale.wordpress.com/2026/07/29/%ce%b1%cf%80%ce%bf%cf%83%cf%80%ce%ac%cf%83%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%bf-%ce%b5%ce%bc%cf%80%cf%8c%cf%81%ce%b5%cf%85%ce%bc%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%ce%bc/)

 

M
T
G
Η λειτουργία ομιλίας περιορίζεται σε 200 χαρακτήρες

Κυριακή 26 Ιουλίου 2026

Η ύπαρξη της εργατικής δύναμης ως εμπορεύματος εξαρτιόταν από δύο ουσιώδεις όρους

Η ύπαρξη της εργατικής δύναμης ως εμπορεύματος εξαρτιόταν από δύο ουσιώδεις όρους.

> Πρώτον, η εργατική δύναμη μπορεί να εμφανιστεί στην αγορά ως εμπόρευμα μόνο εάν, και στον βαθμό που, ο κάτοχός της, το άτομο του οποίου είναι η εργατική δύναμη, την προσφέρει προς πώληση ή την πουλά ως εμπόρευμα. Για να μπορέσει να το κάνει αυτό, πρέπει ... να είναι ο ελεύθερος ιδιοκτήτης της ικανότητάς του για εργασία, δηλαδή του ίδιου του προσώπου του.... Ο ιδιοκτήτης της εργατικής δύναμης ... πρέπει να την πουλά μόνο για μια ορισμένη χρονική περίοδο, διότι αν την πουλούσε ολοκληρωτικά, μια για πάντα, θα πουλούσε τον ίδιο του τον εαυτό, μετατρέποντας τον εαυτό του από ελεύθερο άνθρωπο σε δούλο, από ιδιοκτήτη εμπορεύματος σε εμπόρευμα....

> Ο δεύτερος ουσιώδης όρος ... είναι ... ότι ο εργάτης, αντί να βρίσκεται στη θέση να πουλά εμπορεύματα στα οποία έχει ενσωματωθεί η εργασία του, πρέπει να είναι υποχρεωμένος να προσφέρει προς πώληση ως εμπόρευμα αυτήν ακριβώς την εργατική δύναμη, η οποία υπάρχει μόνο μέσα στον ζωντανό εαυτό του.

> Για να μπορεί ένας άνθρωπος να πουλά εμπορεύματα άλλα από την εργατική δύναμη, πρέπει φυσικά να διαθέτει τα μέσα παραγωγής, όπως πρώτες ύλες, εργαλεία κ.λπ. Κανένα ζευγάρι μπότες [283] δεν μπορεί να κατασκευαστεί χωρίς δέρμα. Χρειάζεται επίσης τα μέσα συντήρησης.

> ...

> Για τη μετατροπή, επομένως, του χρήματός του σε κεφάλαιο, ο κάτοχος χρήματος πρέπει να συναντήσει στην αγορά τον ελεύθερο εργάτη, ελεύθερο με τη διπλή έννοια: ότι, από τη μια πλευρά, ως ελεύθερος άνθρωπος μπορεί να διαθέτει την εργατική του δύναμη ως δικό του εμπόρευμα, και ότι, από την άλλη πλευρά, δεν έχει κανένα άλλο εμπόρευμα προς πώληση, στερείται όλων των αναγκαίων πραγμάτων για την πραγματοποίηση της εργατικής του δύναμης.
> [Marx, 1961, σσ. 168-169]

[E. K. Hunt - Ο Μαρξ ως κοινωνικός οικονομολόγος: Η εργασιακή θεωρία της αξίας]

 

M
T
G
Η λειτουργία ομιλίας περιορίζεται σε 200 χαρακτήρες

στην ιδιωτική παραγωγή ο ειδικός κοινωνικός χαρακτήρας της εργασίας κάθε παραγωγού δεν εκδηλώνεται παρά μόνο στην πράξη της ανταλλαγής

 > Ως γενικός κανόνας, τα αντικείμενα χρησιμότητας γίνονται εμπορεύματα μόνο επειδή είναι προϊόντα της εργασίας **ιδιωτών ατόμων** ή ομάδων ατόμων που διεξάγουν την εργασία τους **ανεξάρτητα** το ένα από το άλλο. Το συνολικό άθροισμα της εργασίας όλων αυτών των ιδιωτών ατόμων αποτελεί τη **συνολική εργασία της κοινωνίας**. Εφόσον οι παραγωγοί δεν έρχονται σε κοινωνική επαφή μεταξύ τους παρά μόνο όταν ανταλλάσσουν τα προϊόντα τους, ο ειδικός κοινωνικός χαρακτήρας της εργασίας κάθε παραγωγού **δεν εκδηλώνεται παρά μόνο στην πράξη της ανταλλαγής**. Με άλλα λόγια, η εργασία του ατόμου επιβεβαιώνεται ως μέρος της εργασίας της κοινωνίας μόνο μέσω των σχέσεων που η πράξη της ανταλλαγής εγκαθιδρύει **άμεσα μεταξύ των προϊόντων** και **έμμεσα, μέσω αυτών, μεταξύ των παραγωγών** (1867: 72–73).

> As a general rule, articles of utility become commodities, only because
they are products of the labour of **private individuals** or groups of
individuals who carry on their work **independently** of each other. The sum
total of the labour of all these private individuals forms the **aggregate**
**labour of society**. Since the producers do not come into social contact
with each other until they exchange their products, the specific social
character of each producer's labour **does not show itself except in the**
**act of exchange**. In other words, the labour of the individual asserts
itself as part of the labour of society, only by means of the relations
which the act of exchange establishes **directly between the products**, and
**indirectly, through them, between the producers** (1867: 72-3).

1867 /Capital, /vol. I. Ed. F. Engels, tr. S. Moore/E. Aveling from
third German edn, incorporating changes by Engels in fourth German edn,
London: Lawrence & Wishart, 1967.

Συμβολή στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας (Το Εμπόρευμα) | social and political theory — https://volontegenerale.wordpress.com/2026/07/11/%cf%83%cf%85%ce%bc%ce%b2%ce%bf%ce%bb%ce%ae-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%ba%cf%81%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%cf%84%ce%b7%cf%82-%cf%80%ce%bf%ce%bb%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae%cf%82-%ce%bf%ce%b9/

Πέμπτη 23 Ιουλίου 2026

το εμπόρευμα ως κοινωνική μορφή εργασίας

Δεν προχωρώ από τις «έννοιες», επομένως ούτε από την «έννοια της
αξίας», και επομένως δε με ενδιαφέρει σε καμία περίπτωση να τη «διαιρέσω». Αυτό από το οποίο
προχωρώ είναι η απλούστερη κοινωνική μορφή με την οποία το προϊόν της
εργασίας παρουσιάζεται στη σύγχρονη κοινωνία, και αυτή είναι το
«*εμπόρευμα*». Αυτό το αναλύω, αρχικά στη *μορφή με την οποία*
*εμφανίζεται.*

Μαρξ, Σημειώσεις για το «Εγχειρίδιο Πολιτικής Οικονομίας» του Adolph Wagner
(https://www.marxists.org/archive/marx/works/1881/01/wagner.htm) (1881)

Κυριακή 19 Ιουλίου 2026

Δεν είναι το χρήμα που καθιστά τα εμπορεύματα συγκρίσιμα μεταξύ τους. Απεναντίας. Επειδή όλα τα εμπορεύματα, ως αξίες, είναι υλοποιημένη ανθρώπινη εργασία και, επομένως, συγκρίσιμα μεταξύ τους, γι’ αυτό οι αξίες τους μπορούν να μετρηθούν με το ίδιο ιδιαίτερο εμπόρευμα, ενώ το τελευταίο μετατρέπεται στο κοινό μέτρο των αξιών τους, δηλαδή σε χρήμα. Το χρήμα ως μέτρο της αξίας είναι η φαινομενική μορφή που αναγκαστικά λαμβάνει εκείνο το μέτρο της αξίας που ενυπάρχει στα ίδια τα εμπορεύματα, δηλαδή ο χρόνος εργασίας.

**Η πρώτη κύρια λειτουργία του χρήματος** είναι να παρέχει στα εμπορεύματα το υλικό μέσο για την έκφραση των αξιών τους, δηλαδή να παριστά τις αξίες τους ως μεγέθη της ίδιας ονομασίας, ποιοτικά ίσα και ποσοτικά συγκρίσιμα. Έτσι, λειτουργεί ως **καθολικό μέτρο της αξίας**. Και μόνο χάρη σε αυτή τη λειτουργία ο χρυσός, το κατ’ εξοχήν ισοδύναμο εμπόρευμα, γίνεται χρήμα.

Δεν είναι το χρήμα που καθιστά τα εμπορεύματα συγκρίσιμα μεταξύ τους. Απεναντίας. Επειδή όλα τα εμπορεύματα, ως αξίες, είναι υλοποιημένη ανθρώπινη εργασία και, επομένως, συγκρίσιμα μεταξύ τους, γι’ αυτό οι αξίες τους μπορούν να μετρηθούν με το ίδιο ιδιαίτερο εμπόρευμα, ενώ το τελευταίο μετατρέπεται στο κοινό μέτρο των αξιών τους, δηλαδή σε χρήμα. Το χρήμα ως μέτρο της αξίας είναι η **φαινομενική μορφή** που αναγκαστικά λαμβάνει εκείνο το μέτρο της αξίας που ενυπάρχει στα ίδια τα εμπορεύματα, δηλαδή ο χρόνος εργασίας.^1)

Η έκφραση της αξίας ενός εμπορεύματος σε χρυσό — *x* εμπόρευμα Α = *y* χρηματικό εμπόρευμα — αποτελεί τη χρηματική μορφή του ή την τιμή του. Μια και μόνη εξίσωση, όπως:

*1 τόνος σιδήρου = 2 ουγγιές χρυσού*,

αρκεί πλέον για να εκφράσει την αξία του σιδήρου με τρόπο κοινωνικά έγκυρο. Δεν υπάρχει πλέον ανάγκη η εξίσωση αυτή να εμφανίζεται ως κρίκος στην αλυσίδα των εξισώσεων που εκφράζουν τις αξίες όλων των άλλων εμπορευμάτων, επειδή το ισοδύναμο εμπόρευμα, ο χρυσός, έχει πλέον αποκτήσει τον χαρακτήρα του χρήματος. Η γενική μορφή της σχετικής αξίας έχει επανέλθει έτσι στην αρχική της μορφή, δηλαδή στην απλή ή μεμονωμένη σχετική μορφή της αξίας. Από την άλλη πλευρά, η ανεπτυγμένη έκφραση της σχετικής αξίας, η ατέρμονη σειρά των εξισώσεων, έχει τώρα γίνει η ιδιαίτερη μορφή της σχετικής αξίας του χρηματικού εμπορεύματος. Η ίδια αυτή σειρά είναι πλέον δεδομένη και αναγνωρισμένη κοινωνικά στις τιμές των πραγματικών εμπορευμάτων. Αρκεί να διαβάσουμε αντίστροφα τις καταχωρίσεις ενός τιμοκαταλόγου, για να βρούμε το μέγεθος της αξίας του χρήματος εκφρασμένο σε κάθε είδους εμπορεύματα. Το ίδιο όμως το χρήμα δεν έχει τιμή. Για να το θέσουμε, από αυτή την άποψη, στην ίδια θέση με όλα τα άλλα εμπορεύματα, θα έπρεπε να το εξισώσουμε με τον ίδιο του τον εαυτό ως δικό του ισοδύναμο.

^1) Το ερώτημα — γιατί το χρήμα δεν αντιπροσωπεύει άμεσα τον χρόνο εργασίας, ώστε, για παράδειγμα, ένα κομμάτι χαρτί να αντιπροσωπεύει *x* ώρες εργασίας — είναι, στην ουσία του, το ίδιο με το ερώτημα γιατί, δεδομένης της εμπορευματικής παραγωγής, τα προϊόντα πρέπει να λαμβάνουν τη μορφή εμπορευμάτων. Αυτό είναι προφανές, αφού η λήψη της μορφής του εμπορεύματος συνεπάγεται τη διαφοροποίησή τους σε εμπορεύματα και χρήμα. Ή, με άλλα λόγια, γιατί η ιδιωτική εργασία — εργασία που εκτελείται για λογαριασμό ιδιωτών — δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως το αντίθετό της, δηλαδή ως άμεσα κοινωνική εργασία;

Έχω εξετάσει διεξοδικά αλλού την ουτοπική ιδέα του «εργασιακού χρήματος» σε μια κοινωνία που βασίζεται στην παραγωγή εμπορευμάτων (ό.π., σ. 61 κ.ε. [βλ. την παρούσα έκδοση, τόμ. 29, σ. 320 κ.ε.]). Εδώ θα προσθέσω μόνο ότι το «εργασιακό χρήμα» του Όουεν,^96 για παράδειγμα, δεν είναι περισσότερο «χρήμα» απ’ όσο είναι χρήμα ένα εισιτήριο θεάτρου. Ο Όουεν προϋποθέτει άμεσα συνεταιρισμένη εργασία, δηλαδή μια μορφή παραγωγής που είναι εντελώς ασύμβατη με την παραγωγή εμπορευμάτων. Το πιστοποιητικό εργασίας αποτελεί απλώς απόδειξη της συμμετοχής του ατόμου στη συλλογική εργασία και του δικαιώματός του σε ένα ορισμένο μέρος του κοινού προϊόντος που προορίζεται για κατανάλωση. Δεν περνά όμως ποτέ από το μυαλό του Όουεν να προϋποθέσει την παραγωγή εμπορευμάτων και ταυτόχρονα, με λογιστικά τεχνάσματα γύρω από το χρήμα, να επιχειρήσει να παρακάμψει τις αναγκαίες συνθήκες αυτής της παραγωγής.

The first chief function of money is to supply commodities with the
material for the expression of their values, or to represent their
values as magnitudes of the same denomination, qualitatively equal, and
quantitatively comparable. It thus serves as a /universal measure of
value/. And only by virtue of this function does gold, the equivalent
commodity /par excellence, /become money.

It is not money that renders commodities commensurable. Just the
contrary. It is because all commodities, as values, are realised human
labour, and therefore commensurable, that their values can be measured
by one and the same special commodity, and the latter be converted into
the common measure of their values, i.e., into money. Money as a measure
of value, is the phenomenal form that must of necessity be assumed by
that measure of value which is immanent in commodities, labour time.^1)

The expression of the value of a commodity in gold — x commodity A = y
money commodity — is its money form or price. A single equation, such as
1 ton of iron = 2 ounces of gold, now suffices to express the value of
the iron in a socially valid manner. There is no longer any need for
this equation to figure as a link in the chain of equations that express
the values of all other commodities, because the equivalent commodity,
gold, now has the character of money. The general form of relative value
has resumed its original shape of simple or isolated relative value. On
the other hand, the expanded expression of rel-
[105]
ative value, the endless series of equations, has now become the form
peculiar to the relative value of the money commodity. The series
itself, too, is now given, and has social recognition in the prices of
actual commodities. We have only to read the quotations of a price-list
backwards, to find the magnitude of the value of money expressed in all
sorts of commodities. But money itself has no price. In order to put it
on an equal footing with all other commodities in this respect, we
should be obliged to equate it to itself as its own equivalent.

^1) The question — Why does not money directly represent labour time, so
that a piece of paper may represent, for instance, x hours' labour, is
at bottom the same as the question why, given the production of
commodities, must products take the form of commodities? This is
evident, since their taking the form of commodities implies their
differentiation into commodities and money. Or, why cannot private
labour — labour for the account of private individuals — be treated as
its opposite, immediate social labour? I have elsewhere examined
thoroughly the Utopian idea of "labour money" in a society founded on
the production of commodities (l. c, p. 61, seq. [see present edition,
Vol. 29, p. 320 seq.]). On this point I will only say further, that
Owen's "labour money",^96 for instance, is no more "money" than a ticket
for the theatre. Owen presupposes directly associated labour, a form of
production that is entirely inconsistent with the production of
commodities. The certificate of labour is merely evidence of the part
taken by the individual in the common labour, and of his right to a
certain portion of the common produce destined for consumption. But it
never enters into Owen's head to presuppose the production of
commodities, and at the same time, by juggling with money, to try to
evade the necessary conditions of that production. [104]
[vol. 35, pp. 104-05]

Το χρήμα δεν είναι σύμβολο, όπως ακριβώς και η ύπαρξη μιας αξίας χρήσης με τη μορφή εμπορεύματος δεν είναι σύμβολο. Το γεγονός ότι μια κοινωνική σχέση παραγωγής εμφανίζεται ως κάτι που υπάρχει ανεξάρτητα από τα επιμέρους ανθρώπινα άτομα και ότι οι ιδιαίτερες σχέσεις στις οποίες αυτά εισέρχονται κατά την παραγωγή μέσα στην κοινωνία εμφανίζονται ως ειδικές ιδιότητες ενός πράγματος —αυτή η ανεστραμμένη εμφάνιση, αυτή η πεζά πραγματική και καθόλου φανταστική μυστικοποίηση— χαρακτηρίζει όλες τις κοινωνικές μορφές εργασίας που θέτουν την ανταλλακτική αξία. Στο χρήμα αυτή η ανεστραμμένη εμφάνιση εκδηλώνεται απλώς με πιο εντυπωσιακό τρόπο απ’ ό,τι στο εμπόρευμα.

Όπως ακριβώς ο χρόνος εργασίας που περιέχεται στον καφέ, το τσάι, το ψωμί, το κάλικο, εν ολίγοις σε όλα τα εμπορεύματα, εκφράζεται σε λινό ύφασμα, έτσι, αντιστρόφως, η ανταλλακτική αξία του λινού υφάσματος αντανακλάται σε όλα τα άλλα εμπορεύματα που λειτουργούν ως ισοδύναμά του, και ο αντικειμενοποιημένος στο λινό χρόνος εργασίας γίνεται άμεσα καθολικός χρόνος εργασίας, ο οποίος ενσωματώνεται εξίσου σε διαφορετικές ποσότητες όλων των άλλων εμπορευμάτων. Έτσι, το λινό ύφασμα γίνεται το *καθολικό ισοδύναμο* ως συνέπεια της *καθολικής δράσης* όλων των άλλων εμπορευμάτων απέναντί του. Κάθε εμπόρευμα, θεωρούμενο ως ανταλλακτική αξία, γίνεται μέτρο της αξίας όλων των άλλων εμπορευμάτων. Εδώ, αντίθετα, επειδή η ανταλλακτική αξία όλων των εμπορευμάτων μετριέται με ένα συγκεκριμένο εμπόρευμα, το αποκλεισμένο αυτό εμπόρευμα γίνεται η επαρκής παράσταση της ανταλλακτικής αξίας ως καθολικού ισοδυνάμου. Από την άλλη πλευρά, η άπειρη σειρά ή ο άπειρος αριθμός εξισώσεων στις οποίες εκφραζόταν η ανταλλακτική αξία κάθε εμπορεύματος περιορίζεται τώρα σε μία μόνο εξίσωση δύο όρων. Η εξίσωση *2 λίβρες καφέ = 1 γιάρδα λινού υφάσματος* αποτελεί πλέον μια πλήρη έκφραση της ανταλλακτικής αξίας του καφέ, επειδή σε αυτήν ο καφές εμφανίζεται ως το άμεσο ισοδύναμο μιας καθορισμένης ποσότητας οποιουδήποτε άλλου εμπορεύματος. Συνεπώς, μέσα στη διαδικασία της ανταλλαγής, τα εμπορεύματα υπάρχουν το ένα για το άλλο ή εμφανίζονται το ένα απέναντι στο άλλο ως ανταλλακτικές αξίες με τη μορφή του λινού υφάσματος.

Το γεγονός [288] ότι όλα τα εμπορεύματα σχετίζονται μεταξύ τους ως ανταλλακτικές αξίες, δηλαδή απλώς ως διαφορετικές ποσότητες αντικειμενοποιημένου καθολικού χρόνου εργασίας, εμφανίζεται τώρα με τη μορφή ότι όλες οι ανταλλακτικές αξίες παριστάνουν απλώς διαφορετικές ποσότητες ενός και του αυτού πράγματος, του λινού υφάσματος. Ο καθολικός χρόνος εργασίας εμφανίζεται, επομένως, ως ένα ιδιαίτερο πράγμα, ως ένα εμπόρευμα επιπλέον και χωριστά από όλα τα άλλα εμπορεύματα. Ταυτόχρονα, όμως, η εξίσωση στην οποία ένα εμπόρευμα παριστά την ανταλλακτική αξία ενός άλλου εμπορεύματος, π.χ. *2 λίβρες καφέ = 1 γιάρδα λινού υφάσματος*, πρέπει ακόμη να πραγματοποιηθεί. Μόνο όταν αποξενωθεί ως αξία χρήσης —αποξένωση που εξαρτάται από το αν μπορεί να αποδείξει μέσα στη διαδικασία της ανταλλαγής ότι αποτελεί αντικείμενο που χρειάζεται— μετατρέπεται πραγματικά από τη μορφή του καφέ στη μορφή του λινού υφάσματος και έτσι γίνεται καθολικό ισοδύναμο και εκπροσωπεί πράγματι την ανταλλακτική αξία όλων των άλλων εμπορευμάτων. Από την άλλη πλευρά, επειδή όλα τα εμπορεύματα, ως αποτέλεσμα της αποξένωσής τους ως αξιών χρήσης, μετατρέπονται σε λινό ύφασμα, το λινό γίνεται η μετασχηματισμένη μορφή όλων των άλλων εμπορευμάτων, και μόνο ως αποτέλεσμα αυτού του μετασχηματισμού όλων των άλλων εμπορευμάτων σε λινό γίνεται η άμεση *αντικειμενοποίηση του καθολικού χρόνου εργασίας*, δηλαδή το προϊόν της καθολικής αποξένωσης και της υπέρβασης κάθε ατομικής εργασίας.

Ενώ, λοιπόν, τα εμπορεύματα λαμβάνουν μια διπλή μορφή προκειμένου να παραστήσουν την ανταλλακτική αξία το ένα για το άλλο, το εμπόρευμα που έχει αποσπαστεί ως καθολικό ισοδύναμο αποκτά επίσης μια διπλή αξία χρήσης. Εκτός από την ιδιαίτερη αξία χρήσης του ως μεμονωμένου εμπορεύματος, αποκτά και μια καθολική αξία χρήσης. Αυτή η τελευταία αξία χρήσης αποτελεί και η ίδια μια καθορισμένη μορφή, δηλαδή προκύπτει από τον ειδικό ρόλο που παίζει το εμπόρευμα αυτό ως αποτέλεσμα της καθολικής δράσης που ασκούν επάνω του τα άλλα εμπορεύματα μέσα στη διαδικασία της ανταλλαγής. Η αξία χρήσης κάθε εμπορεύματος, ως αντικειμένου που ικανοποιεί ιδιαίτερες ανάγκες, έχει διαφορετική σημασία σε διαφορετικά χέρια· έχει, για παράδειγμα, μία σημασία για εκείνον που το διαθέτει και άλλη για εκείνον που το αποκτά. Το εμπόρευμα που έχει αποσπαστεί ως καθολικό ισοδύναμο γίνεται τώρα αντικείμενο που ικανοποιεί μια καθολική ανάγκη, η οποία ανακύπτει από την ίδια τη διαδικασία της ανταλλαγής, και έχει την ίδια αξία χρήσης για όλους — εκείνη του φορέα της ανταλλακτικής αξίας ή του καθολικού μέσου ανταλλαγής. Έτσι, η αντίφαση που ενυπάρχει στο εμπόρευμα ως τέτοιο, δηλαδή ότι είναι μια ιδιαίτερη αξία χρήσης και συγχρόνως καθολικό ισοδύναμο, άρα μια αξία χρήσης για όλους ή μια καθολική αξία χρήσης, έχει επιλυθεί στην περίπτωση αυτού του ενός εμπορεύματος.

Ενώ η ανταλλακτική αξία όλων των άλλων εμπορευμάτων παρουσιάζεται κατ’ αρχάς με τη μορφή μιας **ιδεατής εξίσωσης** με το εμπόρευμα που έχει αποσπαστεί, μιας εξίσωσης που πρέπει ακόμη να πραγματοποιηθεί, η αξία χρήσης αυτού του εμπορεύματος, μολονότι πραγματική, φαίνεται μέσα στη διαδικασία της ανταλλαγής να έχει απλώς μια τυπική ύπαρξη, η οποία πρέπει ακόμη να πραγματοποιηθεί μέσω της μετατροπής της σε πραγματικές αξίες χρήσης. Αρχικά, το εμπόρευμα εμφανιζόταν ως εμπόρευμα εν γένει, ως καθολικός χρόνος εργασίας αντικειμενοποιημένος σε μια ιδιαίτερη αξία χρήσης. Μέσα στη διαδικασία της ανταλλαγής, όλα τα εμπορεύματα συγκρίνονται με το ένα αποκλεισμένο εμπόρευμα, το οποίο θεωρείται ως το εμπόρευμα εν γένει, *το* εμπόρευμα, η ενσάρκωση του καθολικού χρόνου εργασίας σε μια ιδιαίτερη αξία χρήσης. Έτσι, ως *ιδιαίτερα* εμπορεύματα αντιπαρατίθενται σε ένα ιδιαίτερο εμπόρευμα, το οποίο θεωρείται το *καθολικό* εμπόρευμα.

Το γεγονός ότι οι κάτοχοι των εμπορευμάτων αντιμετωπίζουν την εργασία ο ένας του άλλου ως καθολική κοινωνική εργασία εμφανίζεται με τη μορφή ότι αντιμετωπίζουν τα ίδια τους τα εμπορεύματα ως ανταλλακτικές αξίες· και η αμοιβαία σχέση των εμπορευμάτων ως ανταλλακτικών αξιών μέσα στη διαδικασία της ανταλλαγής εμφανίζεται ως η καθολική τους σχέση προς ένα ιδιαίτερο εμπόρευμα, το οποίο αποτελεί την επαρκή έκφραση της ανταλλακτικής τους αξίας. Αυτό, με τη σειρά του, εμφανίζεται ως η ειδική σχέση αυτού του ιδιαίτερου εμπορεύματος προς όλα τα άλλα εμπορεύματα και, συνεπώς, ως ο ιδιαίτερος, σαν να είχε αναπτυχθεί φυσικά, κοινωνικός χαρακτήρας ενός πράγματος.

Το ιδιαίτερο εμπόρευμα που παριστά έτσι την ανταλλακτική αξία όλων των εμπορευμάτων, δηλαδή την ανταλλακτική αξία των εμπορευμάτων θεωρούμενη ως ένα ιδιαίτερο, αποκλειστικό εμπόρευμα, συνιστά το *χρήμα*. Αποτελεί την κρυστάλλωση της ανταλλακτικής αξίας των εμπορευμάτων και διαμορφώνεται μέσα στη διαδικασία της ανταλλαγής. Έτσι, ενώ μέσα στη διαδικασία της ανταλλαγής τα εμπορεύματα γίνονται *αξίες χρήσης* το ένα για το άλλο, αποβάλλοντας όλες τις καθορισμένες μορφές τους και αντιπαρατιθέμενα μεταξύ τους στην άμεση φυσική τους υπόσταση, πρέπει ταυτόχρονα να προσλάβουν μια νέα καθορισμένη μορφή, να εξελιχθούν σε χρήμα, ώστε να μπορούν να αντιπαρατίθενται μεταξύ τους ως *ανταλλακτικές αξίες*.

Το χρήμα δεν είναι σύμβολο, όπως ακριβώς και η ύπαρξη μιας αξίας χρήσης με τη μορφή εμπορεύματος δεν είναι σύμβολο. Το γεγονός ότι μια κοινωνική σχέση παραγωγής εμφανίζεται ως κάτι που υπάρχει ανεξάρτητα από τα επιμέρους ανθρώπινα άτομα και ότι οι ιδιαίτερες σχέσεις στις οποίες αυτά εισέρχονται κατά την παραγωγή μέσα στην κοινωνία εμφανίζονται ως ειδικές ιδιότητες ενός πράγματος —αυτή η ανεστραμμένη εμφάνιση, αυτή η πεζά πραγματική και καθόλου φανταστική μυστικοποίηση— χαρακτηρίζει όλες τις κοινωνικές μορφές εργασίας που θέτουν την ανταλλακτική αξία. Στο χρήμα αυτή η ανεστραμμένη εμφάνιση εκδηλώνεται απλώς με πιο εντυπωσιακό τρόπο απ’ ό,τι στο εμπόρευμα.
[MECW 29, σσ. 287–289]

Just as the labour time contained in coffee, tea, bread, calico, in
short in all commodities, is expressed in terms of linen, so conversely
the exchange value of linen is reflected in all other commodities which
act as its equivalents, and the labour time objectified in linen becomes
direct universal labour time, which is equally embodied in different
volumes of all other commodities. Linen thus becomes the /universal
equivalent /in consequence of the /universal action /of all other
commodities in relation to it. <nb/>Every commodity considered as exchange
value became a measure of the value of all other commodities. In this
case, on the contrary, because the exchange value of all commodities is
measured in terms of one particular commodity, the excluded commodity
becomes the adequate representation of exchange value as the universal
equivalent. On the other hand, the infinite series or the infinite
number of equations in which the exchange value of each commodity was
expressed is now reduced to a single equation consisting of two terms.
The equation 2 lbs. of coffee = 1 yard of linen is now a comprehensive
expression for the exchange value of coffee, for in this expression it
appears as the direct equivalent to a definite quantity of any other
commodity. Commodities within the exchange process accordingly exist for
one another, or appear to one another, as exchange values in the form of
linen. The fact [288]
that all commodities are related to one another as exchange values, i.e.
simply as different quantities of objectified universal labour time, now
appears in the form that all exchange values represent merely different
quantities of one and the /same /article, linen. Universal labour time
thus appears in turn as a specific thing, as a commodity in addition to
and apart from all other commodities. At the same time, the equation in
which one commodity represents the exchange value of another commodity,
e.g. 2 lbs. of coffee = 1 yard of linen, has still to be realised. Only
by being alienated as a use value—an alienation which depends on whether
it is able to prove in the exchange process that it is a needed
object—is it really converted from the form of coffee into that of
linen, thus becoming a universal equivalent and really representing
exchange value for all other commodities. On the other hand, because as
a result of their alienation as use values all commodities are converted
into linen, linen becomes the converted form of all other commodities,
and only as a result of this transformation of all other commodities
into linen does it become the direct /objectification of universal
labour time, /i.e. the product of universal alienation and of the
supersession of all individual labour. While commodities thus assume a
dual form in order to represent exchange value for one another, the
commodity which has been set apart as universal equivalent acquires a
dual use value. In addition to its particular use value as an individual
commodity it acquires a universal use value. This latter use value is
itself a determinate form, i.e. it arises from the specific role which
this commodity plays as a result of the universal action exerted on it
by the other commodities in the exchange process. The use value of each
commodity as an object which satisfies particular needs has a different
value in different hands, e.g. it has one value for the person who
disposes of it and a different value for the person who acquires it. The
commodity which has been set apart as the universal equivalent is now an
object which satisfies a universal need arising from the exchange
process itself, and has the same use value for everybody—**that of being**
**carrier of exchange value or a universal means of exchange**. Thus the
contradiction inherent in the commodity as such, namely that of being a
particular use value and simultaneously universal equivalent, and hence
a use value for everybody or a universal use value, has been solved in
the case of this one commodity. Whereas now the exchange value of all
other commodities is in the first place presented in the form of an
**ideal equation** with the commodity that has been set apart, an equation
which has still to be realised; [289]
the use value of this commodity, though real, seems in the exchange
process to have merely a formal existence which has still to be realised
by conversion into actual use values. The commodity originally appeared
as commodity in general, as universal labour time objectified in a
particular use value. All commodities are compared in the exchange
process with the one excluded commodity which is regarded as commodity
in general, /the /commodity, the embodiment of universal labour time in
a particular use value. They are therefore as /particular /commodities
opposed to one particular commodity considered as being the /universal
/commodity.^* The fact that commodity owners treat one another's labour
as universal social labour appears in the form of their treating their
own commodities as exchange values; and the interrelation of commodities
as exchange values in the exchange process appears as their universal
relation to a particular commodity as the adequate expression of their
exchange value; this in turn appears as the specific relation of this
particular commodity to all other commodities and hence as the
distinctive, as it were naturally evolved, social character of a thing.
The particular commodity which thus represents the exchange value of all
commodities, that is to say, the exchange value of commodities regarded
as a particular, exclusive commodity, constitutes *money*. It is a
crystallisation of the exchange value of commodities and is formed in
the exchange process. Thus, while in the exchange process commodities
become *use values* for one another by discarding all determinate forms
and confronting one another in their immediate physical aspect, they
must assume a new determinate form, they must evolve money, so as to be
able to confront one another as *exchange values*. Money is not a
symbol, just as the existence of a use value in the form of a commodity
is no symbol. A social relation of production appears as something
existing apart from individual human beings, and the distinctive
relations into which they enter in the course of production in society
appear as the specific properties of a thing—it is this perverted
appearance, this prosaically real, and by no means imaginary,
mystification that is characteristic of all social forms of labour
positing exchange value. This perverted appearance manifests itself
merely in a more striking manner in money than it does in commodities. 
[MECW 29, pp. 287-89]

(For discussions of Marx's derivation of the necessity of money from
the labour theory of value, see Rosdolsky, 1977, Chapters 5 and 6;
Weeks, 1981, Chapter 6; Murray, 1988, Chapter 14; Banaji, 1979; and
Moseley, 1982, pp. 53-66.)
[Moseley 1995: 107]
[[Fred Moseley-1995-Heterodox Economic Theories True or False](Fred_Moseley-1995-Heterodox_Economic_Theories_True_or_False.txt)]


το μυστικό της χρηματικής μορφής (Karl Marx)

«Αυτοί οι ευγενείς, οι οικονομολόγοι έχουν μέχρι τώρα παραβλέψει το
εξαιρετικά απλό σημείο ότι η μορφή 20 γιάρδες λινό ισούται με ένα παλτό
είναι μόνο η υπανάπτυκτη βάση των 20 γιάρδων λινού ισούται με 2 £ και
άρα η *απλούστερη μορφή εμπορεύματος*, στην οποία η αξία του δεν
εκφράζεται ακόμη ως σχέση με όλα τα άλλα εμπορεύματα αλλά μόνο ως
κάτι *διαφοροποιημένο* από το εμπόρευμα στη φυσική του μορφή,
*περιέχει όλο το μυστικό της χρηματικής μορφής* και μαζί του, σε έμβρυο,
όλων των αστικών μορφών του προϊόντος της εργασίας.» (Marx, 1956, σ. 228)

 ‘These gentry, the economists have hitherto overlooked the
extremely simple point that the form 20 yards of linen equals one coat
is only the underdeveloped basis of 20 yards of linen equals £2 and that
therefore the /simplest form of commodity/, in which its value is not
yet expressed as a relation to all other commodities but only as
something /differentiated/ from the commodity in its natural form,
/contains the whole secret of the money form/ and with it, in embryo, of
all bourgeois forms of the product of labour.’ (Marx, 1956, p. 228)

[Marx, K. and Engels, F. (1956) *Selected Correspondence*. London: Lawrence and Wishart] 

M
T
G
Η λειτουργία ομιλίας περιορίζεται σε 200 χαρακτήρες