Η εργασία εκεί όπου είναι κοινοτική, οι σχέσεις των ανθρώπων μέσα στην κοινωνική τους παραγωγή δεν εμφανίζονται ως «αξίες» των «πραγμάτων». Η ανταλλαγή των προϊόντων ως εμπορευμάτων είναι ένας τρόπος ανταλλαγής της εργασίας· (αποδεικνύει) την εξάρτηση της εργασίας του καθενός από την εργασία των άλλων και (αντιστοιχεί σε) έναν ορισμένο τρόπο κοινωνικής εργασίας ή κοινωνικής παραγωγής

> Η εργασία εκεί όπου είναι κοινοτική, οι σχέσεις των ανθρώπων μέσα στην κοινωνική τους παραγωγή δεν εμφανίζονται ως «αξίες» των «πραγμάτων». Η ανταλλαγή των προϊόντων ως εμπορευμάτων είναι ένας τρόπος ανταλλαγής της εργασίας· (αποδεικνύει) την εξάρτηση της εργασίας του καθενός από την εργασία των άλλων και (αντιστοιχεί σε) έναν ορισμένο τρόπο κοινωνικής εργασίας ή κοινωνικής παραγωγής (/Theories of Surplus Value (Capital, /vol. IV). Parts I—III. Moscow: Progress, 1963, 1968, 1971. Selections, ed. E. Burns, London: Lawrence & Wishart, 1951. Extracts, MSW., οι παρεμβολές προέρχονται από τη συντακτική αποκατάσταση του χειρογράφου από τους επιμελητές).

> Where labour is communal, the relations of men in their social
production do not manifest themselves as 'values' of 'things'. Exchange
of products as commodities is a method of exchanging labour, (it
demonstrates) the dependence of the labour of each upon the labour of
the others (and corresponds to) a certain mode of social labour or
social production (ibid, interpellations from editorial collation of MS).

 

στην ιδιωτική παραγωγή ο ειδικός κοινωνικός χαρακτήρας της εργασίας κάθε παραγωγού δεν εκδηλώνεται παρά μόνο στην πράξη της ανταλλαγής

 > Ως γενικός κανόνας, τα αντικείμενα χρησιμότητας γίνονται εμπορεύματα μόνο επειδή είναι προϊόντα της εργασίας **ιδιωτών ατόμων** ή ομάδων ατόμων που διεξάγουν την εργασία τους **ανεξάρτητα** το ένα από το άλλο. Το συνολικό άθροισμα της εργασίας όλων αυτών των ιδιωτών ατόμων αποτελεί τη **συνολική εργασία της κοινωνίας**. Εφόσον οι παραγωγοί δεν έρχονται σε κοινωνική επαφή μεταξύ τους παρά μόνο όταν ανταλλάσσουν τα προϊόντα τους, ο ειδικός κοινωνικός χαρακτήρας της εργασίας κάθε παραγωγού **δεν εκδηλώνεται παρά μόνο στην πράξη της ανταλλαγής**. Με άλλα λόγια, η εργασία του ατόμου επιβεβαιώνεται ως μέρος της εργασίας της κοινωνίας μόνο μέσω των σχέσεων που η πράξη της ανταλλαγής εγκαθιδρύει **άμεσα μεταξύ των προϊόντων** και **έμμεσα, μέσω αυτών, μεταξύ των παραγωγών** (1867: 72–73).

> As a general rule, articles of utility become commodities, only because
they are products of the labour of **private individuals** or groups of
individuals who carry on their work **independently** of each other. The sum
total of the labour of all these private individuals forms the **aggregate**
**labour of society**. Since the producers do not come into social contact
with each other until they exchange their products, the specific social
character of each producer's labour **does not show itself except in the**
**act of exchange**. In other words, the labour of the individual asserts
itself as part of the labour of society, only by means of the relations
which the act of exchange establishes **directly between the products**, and
**indirectly, through them, between the producers** (1867: 72-3).

1867 /Capital, /vol. I. Ed. F. Engels, tr. S. Moore/E. Aveling from
third German edn, incorporating changes by Engels in fourth German edn,
London: Lawrence & Wishart, 1967.

Συμβολή στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας (Το Εμπόρευμα) | social and political theory — https://volontegenerale.wordpress.com/2026/07/11/%cf%83%cf%85%ce%bc%ce%b2%ce%bf%ce%bb%ce%ae-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%ba%cf%81%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%cf%84%ce%b7%cf%82-%cf%80%ce%bf%ce%bb%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae%cf%82-%ce%bf%ce%b9/

Επιτυχής ανταλλαγή με χρήμα (πώληση στην αναμενόμενη τιμή) ισοδυναμεί με την «πραγμάτωση» της αξίας (την αναγνώριση της ιδιωτικής εργασίας ως μέρος της συνολικής εργασιακής προσπάθειας της κοινωνίας).

Σύμφωνα με την αρχική ιδέα, το χρήμα είναι η περισσότερο
ορατή και απτή έκφραση ενός οικονομικού συστήματος που
χαρακτηρίζεται από κοινωνικό καταμερισμό εργασίας και ιδιωτική, ανεξάρτητη
παραγωγή. Η ανάγκη για χρήμα, ως μορφή αξίας, προκύπτει από την ανάγκη
έκφρασης και επικύρωσης των προϊόντων της ιδιωτικής εργασίας ως προϊόντα της
κοινωνικής εργασίας: οι αξίες των εμπορευμάτων μπορούν να εκφραστούν με έναν
κοινωνικά έγκυρο τρόπο μόνο στη συσχέτιση τους με το εμπόρευμα που εξυπηρετεί
ως το «καθολικό ισοδύναμο». Επιτυχής ανταλλαγή με χρήμα
(πώληση στην αναμενόμενη τιμή) ισοδυναμεί με την «πραγμάτωση» της αξίας
(την αναγνώριση της ιδιωτικής εργασίας ως μέρος της συνολικής εργασιακής προσπάθειας της κοινωνίας).

According to the original concept, money is the most
visible and tangible expression of an economic system that is
characterized by a social division of labour and private, independent
production. The need for money, as a value form, results from the need
to express and validate the products of private labour as products of
social labour: the values of commodities can be expressed in a
socially valid way only in relating them to the commodity that serves
as the 'universal equivalent'. Successful exchange against money
(selling for the expected price) amounts to the 'realization' of value
(the recognition of private labour as part of society's total work effort).

[Heiner Ganssmann - The Emergence of Credit Money in *Marxian Economics: A Reappraisal Essays on Volume III of /Capital/ Volume 1: Method, Value and Money*, Edited by Riccardo Bellofiore, Macmillan Press, 1998, σσ. 148-9]

 

Η λειτουργία του χρήματος είναι επομένως σαφής: λειτουργεί ως ο κοινωνικός σύνδεσμος για εργασίες που ξοδεύονται ανεξάρτητα η μία από την άλλη, χωρίς κοινωνικό συντονισμό.

Η λειτουργία του χρήματος είναι επομένως σαφής: λειτουργεί ως ο κοινωνικός σύνδεσμος για
εργασίες που ξοδεύονται ανεξάρτητα η μία από την άλλη, χωρίς κοινωνικό
συντονισμό. Το χρήμα ρυθμίζει την παραγωγή, *post factum*. Το χρήμα είναι, με
τα λόγια του ίδιου του Μαρξ, η κοινότητα (μια έμμεση, *αφηρημένη* κοινότητα) που
φαίνεται να λείπει σε μια κοινωνία που βασίζεται στο εμπόριο και την ιδιωτική
ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής. Οι παραγωγοί συναντιούνται ως ιδιοκτήτες και

> υπάρχουν ο ένας για τον άλλο μόνο ως αντικείμενα των χρηματικών τους σχέσεων· για
όλους τους, αυτή η συνθήκη μετατρέπει την κοινότητά τους σε κάτι που είναι
εξωτερικό, και κατά συνέπεια, τυχαίο... Αφού δεν είναι
υποταγμένοι σε μια κοινότητα..., η τελευταία πρέπει να τους αντιμετωπίσει ως κάτι
που είναι υλικό, εξίσου ανεξάρτητο, εξωτερικό και τυχαίο. Αυτή είναι
ακριβώς η συνθήκη που θα τους επιτρέψει, ως ιδιωτικά, ανεξάρτητα
πρόσωπα, να εμπλακούν, ταυτόχρονα, σε ένα κοινωνικό σύνολο (Marx,
1858, σσ. 217-18).

Είναι πλέον προφανές ότι -- αντίθετα με ό,τι νόμιζε ο Μαρξ -- αυτή
η «κοινωνιολογική» προσέγγιση έρχεται σε αντίθεση με την παραδοσιακή
ερμηνεία του *Κεφαλαίου*. Το πιο εντυπωσιακό γνώρισμά της είναι η αντιστροφή
της αφαίρεσης αξίας και χρήματος. Εάν, στην παραδοσιακή προσέγγιση,
το χρήμα προφανώς συνάγεται από τις έννοιες της αφηρημένης εργασίας και
αξίας (αλλά στην πραγματικότητα είναι περιττή και εξαφανίζεται σε αξία) στην προσέγγιση
που μόλις αναφέρθηκε, η αφηρημένη εργασία και η αξία συνάγονται από την έννοια
του χρήματος (και πράγματι η αξία είναι περιττή και εξαφανίζεται σε χρήμα). Αυτό είναι
ένας επαρκής λόγος για τον οποίο, κατά τη γνώμη μου, οι δύο γραμμές σκέψης που μέχρι τώρα
απεικονίζονται δεν μπορούν να διατηρηθούν μαζί.

The function of money is thus clear: it acts as the social link for
labours expended independently of each other, without social
coordination. Money regulates production, /post factum. /Money is, in
Marx's own words, the community (an indirect, /abstract /community) that
seems to be lacking in a society based on trade and the private
ownership of means of production. Producers meet as owners and

> exist for each other only as objects of their monetary relations; for
all of them, this condition makes their community into something that is
external, and consequently, accidental... Since they are not
subordinated to a community..., the latter must face them as something
that is material, equally independent, external and fortuitous. This is
precisely the condition that will enable them, as private, independent
persons, to be implicated, at the same time, in a social whole (Marx,
1858, pp. 217-18). 

It is now obvious that - contrary to what Marx thought - this
'sociological' approach is at variance with the traditional
interpretation of /Capital. /Its most striking feature is the inversion
of the deduction of value and money. If, in the traditional approach,
money is apparently deduced from the concepts of abstract labour and
value (but in fact is redundant and vanishes into value) in the approach
just mentioned, abstract labour and value are deduced from the concept
of money (and indeed value is redundant and vanishes in money). This is
a sufficient reason why, in my opinion, the two lines of thought so far
depicted cannot be maintained together.

[Gilbert Faccarello - Some Reflections on Marx's Theory of Value in *Marxian Economics: A Reappraisal Essays on Volume III of /Capital/ Volume 1: Method, Value and Money*, Edited by Riccardo Bellofiore, Macmillan Press, 1998, σ. 36]