Η λειτουργία του χρήματος είναι επομένως σαφής: λειτουργεί ως ο κοινωνικός σύνδεσμος για εργασίες που ξοδεύονται ανεξάρτητα η μία από την άλλη, χωρίς κοινωνικό συντονισμό.

Η λειτουργία του χρήματος είναι επομένως σαφής: λειτουργεί ως ο κοινωνικός σύνδεσμος για
εργασίες που ξοδεύονται ανεξάρτητα η μία από την άλλη, χωρίς κοινωνικό
συντονισμό. Το χρήμα ρυθμίζει την παραγωγή, *post factum*. Το χρήμα είναι, με
τα λόγια του ίδιου του Μαρξ, η κοινότητα (μια έμμεση, *αφηρημένη* κοινότητα) που
φαίνεται να λείπει σε μια κοινωνία που βασίζεται στο εμπόριο και την ιδιωτική
ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής. Οι παραγωγοί συναντιούνται ως ιδιοκτήτες και

> υπάρχουν ο ένας για τον άλλο μόνο ως αντικείμενα των χρηματικών τους σχέσεων· για
όλους τους, αυτή η συνθήκη μετατρέπει την κοινότητά τους σε κάτι που είναι
εξωτερικό, και κατά συνέπεια, τυχαίο... Αφού δεν είναι
υποταγμένοι σε μια κοινότητα..., η τελευταία πρέπει να τους αντιμετωπίσει ως κάτι
που είναι υλικό, εξίσου ανεξάρτητο, εξωτερικό και τυχαίο. Αυτή είναι
ακριβώς η συνθήκη που θα τους επιτρέψει, ως ιδιωτικά, ανεξάρτητα
πρόσωπα, να εμπλακούν, ταυτόχρονα, σε ένα κοινωνικό σύνολο (Marx,
1858, σσ. 217-18).

Είναι πλέον προφανές ότι -- αντίθετα με ό,τι νόμιζε ο Μαρξ -- αυτή
η «κοινωνιολογική» προσέγγιση έρχεται σε αντίθεση με την παραδοσιακή
ερμηνεία του *Κεφαλαίου*. Το πιο εντυπωσιακό γνώρισμά της είναι η αντιστροφή
της αφαίρεσης αξίας και χρήματος. Εάν, στην παραδοσιακή προσέγγιση,
το χρήμα προφανώς συνάγεται από τις έννοιες της αφηρημένης εργασίας και
αξίας (αλλά στην πραγματικότητα είναι περιττή και εξαφανίζεται σε αξία) στην προσέγγιση
που μόλις αναφέρθηκε, η αφηρημένη εργασία και η αξία συνάγονται από την έννοια
του χρήματος (και πράγματι η αξία είναι περιττή και εξαφανίζεται σε χρήμα). Αυτό είναι
ένας επαρκής λόγος για τον οποίο, κατά τη γνώμη μου, οι δύο γραμμές σκέψης που μέχρι τώρα
απεικονίζονται δεν μπορούν να διατηρηθούν μαζί.

The function of money is thus clear: it acts as the social link for
labours expended independently of each other, without social
coordination. Money regulates production, /post factum. /Money is, in
Marx's own words, the community (an indirect, /abstract /community) that
seems to be lacking in a society based on trade and the private
ownership of means of production. Producers meet as owners and

> exist for each other only as objects of their monetary relations; for
all of them, this condition makes their community into something that is
external, and consequently, accidental... Since they are not
subordinated to a community..., the latter must face them as something
that is material, equally independent, external and fortuitous. This is
precisely the condition that will enable them, as private, independent
persons, to be implicated, at the same time, in a social whole (Marx,
1858, pp. 217-18). 

It is now obvious that - contrary to what Marx thought - this
'sociological' approach is at variance with the traditional
interpretation of /Capital. /Its most striking feature is the inversion
of the deduction of value and money. If, in the traditional approach,
money is apparently deduced from the concepts of abstract labour and
value (but in fact is redundant and vanishes into value) in the approach
just mentioned, abstract labour and value are deduced from the concept
of money (and indeed value is redundant and vanishes in money). This is
a sufficient reason why, in my opinion, the two lines of thought so far
depicted cannot be maintained together.

[Gilbert Faccarello - Some Reflections on Marx's Theory of Value in *Marxian Economics: A Reappraisal Essays on Volume III of /Capital/ Volume 1: Method, Value and Money*, Edited by Riccardo Bellofiore, Macmillan Press, 1998, σ. 36]