φετιχισμός του χρήματος (Stephen Shapiro)

Στην απλή μορφή της κυκλοφορίας υπήρχε ένας **φετιχισμός των εμπορευμάτων**, καθώς φαινόταν ότι τα εμπορεύματα αποκτούσαν μια «μορφή ανεξάρτητη από τις αξίες χρήσης τους» και από τους ανθρώπινους παραγωγούς τους. Όμως, σε έναν κόσμο που διέπεται από την αρχή *Χ–Ε–Χ′ (M–C–M′)*, φαίνεται σαν τα εμπορεύματα να αποτελούν το μέσο ανάμεσα στο χρήμα, αντί να συμβαίνει το αντίστροφο, και έτσι μπορούν να παραλειφθούν από τον τύπο. Αυτή η μετατόπιση δημιουργεί την εντύπωση ότι το χρήμα βρίσκεται σε σχέση μόνο με τον εαυτό του και γεννά έναν **φετιχισμό του χρήματος**, σύμφωνα με τον οποίο φαίνεται σαν «το χρήμα να γεννά χρήμα», χωρίς να απαιτείται το ενδιάμεσο κοινωνικό στάδιο της μορφής του εμπορεύματος ή οι άνθρωποι που παράγουν αυτά τα εμπορεύματα.

Αναζητώντας στην κυκλοφορία του χρήματος την πηγή του κέρδους, ο καπιταλιστής δημιουργεί στη συνέχεια έναν **φετιχισμό της αγοράς**, ο οποίος αντιμετωπίζει τη σφαίρα της ανταλλαγής σαν να είναι ένα ζωντανό ον. Σκεφτείτε, για παράδειγμα, πόσο συχνά οι άνθρωποι μιλούν για το ότι «βγάζουν χρήματα από το χρηματιστήριο», σαν η αξία να προέρχεται από την αγορά και την πώληση και όχι από την παραγωγή και τη χρήση. Ο Μαρξ στρέφεται στην κριτική αυτής της αντίληψης στο επόμενο κεφάλαιο, αλλά ολοκληρώνει το παρόν υποστηρίζοντας ότι ο **Γενικός Τύπος του Κεφαλαίου** είναι *Χ–Ε–Χ′ (M–C–M′)*: χρήμα που χρησιμοποιείται για να παραγάγει κέρδος. 

In the simple form of circulation, there was a fetishism of commodities,
as it seemed that commodities gained a ‘form independent of their
use-values’ and their human producers. But in a world run by the
principle of M–C–M', it seems as if commodities are the medium between
money, rather than the reverse, and can thus be squeezed out of the
formula. This move makes it appear as if money has a relationship only
with itself and it creates a money-fetish in which it seems as if ‘money
begets money’, without the need for the intermediate social stage of the
commodity-form or the humans that create these commodities. By looking
to circulation of currency as the source of profit, the capitalist then
creates a market-fetish, which treats the sphere of exchange as a living
thing. Think, for instance, how frequently people will talk about making
money from the stock market, as if value comes from buying and selling,
rather than making and using. Marx turns to critique this notion in the
next chapter, but ends this one by saying that the General Formula for
Capital is M–C–M' – money used to create profit. 
[Stephen Shapiro, *How to Read Marx’s Capital*, Pluto Press, 2008, p. 59]