Στη χρηματική σχέση, στο ανεπτυγμένο σύστημα ανταλλαγής … οι δεσμοί της προσωπικής εξάρτησης, των διακρίσεων του αίματος, η εκπαίδευση κ.λπ. στην πραγματικότητα εκρήγνυνται, καταστρέφονται…

Όταν βλέπουμε τις κοινωνικές σχέσεις που δημιουργούν ένα μη ανεπτυγμένο σύστημα
της ανταλλαγής … τότε είναι ξεκάθαρο από την αρχή ότι τα άτομα
σε μια τέτοια κοινωνία, αν και οι σχέσεις τους φαίνεται να είναι περισσότερο
προσωπικές, συνάπτονται μεταξύ τους μόνο ως άτομα
φυλακισμένα σύμφωνα με έναν ορισμό ως φεουδάρχης και υποτελής,
ιδιοκτήτης και δουλοπάροικος κ.λπ., ή ως μέλη κάστας κλπ. ή ως μέλη
ενός κτήματος [estate] κλπ. Στη χρηματική σχέση, στο ανεπτυγμένο σύστημα
ανταλλαγής … οι δεσμοί της προσωπικής εξάρτησης, των διακρίσεων
του αίματος, η εκπαίδευση κ.λπ. στην πραγματικότητα εκρήγνυνται, καταστρέφονται… και
τα άτομα *φαίνονται* ανεξάρτητα (αυτή είναι μια ανεξαρτησία που είναι
στην ουσία απλώς μια ψευδαίσθηση, και πιο σωστά ονομάζεται
αδιαφορία), ελεύθερα να συγκρούονται μεταξύ τους και να εμπλέκονται
σε ανταλλαγή εντός αυτής της ελευθερίας· αλλά εμφανίζονται έτσι μόνο για κάποιον
που αφαιρεί από τις *συνθήκες*, τις *προϋποθέσεις ύπαρξης*
εντός των οποίων αυτά τα άτομα έρχονται σε επαφή (και αυτές
οι συνθήκες, με τη σειρά τους, είναι ανεξάρτητες από τα άτομα και
αν και δημιουργήθηκαν από την κοινωνία, εμφανίζονται σαν να ήταν *φυσικές*
*συνθήκες*, μη ελεγχόμενες από άτομα). (164)

When we look at social relations which create an undeveloped system
    of exchange … then it is clear from the outset that the individuals
    in such a society, although their relations appear to be more
    personal, enter into connection with one another only as individuals
    imprisoned within a certain definition as feudal lord and vassal,
    landlord and serf etc., or as members of a caste etc. or as members
    of an estate etc. In the money relation, in the developed system of
    exchange … the ties of personal dependence, of distinctions of
    blood, education, etc. are in fact exploded, ripped up … and
    individuals /seem/ independent (this is an independence which is at
    bottom merely an illusion, and it is more correctly called
    indifference), free to collide with one another and to engage in
    exchange within this freedom; but they appear thus only for someone
    who abstracts from the /conditions/, the /conditions of existence/
    within which these individuals enter into contact (and these
    conditions, in turn, are independent of the individuals and,
    although created by society, appear as if they were /natural
    conditions/, not controllable by individuals). (164)

[αναφέρεται στο David Harvey, A Companion to Marx’s Grundrisse, Verso 2023]