το χρήμα είναι αναγκαίο για την πραγματοποίηση των συναλλαγών, αλλά από μόνο του δεν τις καθιστά δυνατές. Εκείνο που τις καθιστά δυνατές είναι ο διαχωρισμός της ιδιοκτησίας της εργατικής δύναμης από τα μέσα παραγωγής — μια κοινωνική και ταξική σχέση παραγωγής — η οποία επιτρέπει σε μια συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων (τους καπιταλιστές) να προσλαμβάνει μια άλλη ομάδα (τους εργάτες) με αντάλλαγμα έναν μισθό.

Υπό τις γενικότερες δυνατές συνθήκες, και ανεξάρτητα από το εμπόρευμα που παράγεται, οι βιομηχανικοί καπιταλιστές προκαταβάλλουν χρηματικό κεφάλαιο (Χ) προκειμένου να αγοράσουν εισροές εμπορευμάτων (Ε), συμπεριλαμβανομένων της εργατικής δύναμης (ΕΔ) και των μέσων παραγωγής (ΜΠ). Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι δεν είναι το χρήμα ως χρήμα (δηλαδή το χρήμα στη λειτουργία του ως μέσο κυκλοφορίας ή πληρωμής) εκείνο που λειτουργεί ως κεφάλαιο στο παραπάνω κύκλωμα. Αντίθετα, **το χρήμα είναι αναγκαίο για την πραγματοποίηση των συναλλαγών, αλλά από μόνο του δεν τις καθιστά δυνατές. Εκείνο που τις καθιστά δυνατές είναι ο διαχωρισμός της ιδιοκτησίας της εργατικής δύναμης από τα μέσα παραγωγής — μια κοινωνική και ταξική σχέση παραγωγής — η οποία επιτρέπει σε μια συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων (τους καπιταλιστές) να προσλαμβάνει μια άλλη ομάδα (τους εργάτες) με αντάλλαγμα έναν μισθό.** Αυτό μπορεί να καταστεί σαφέστερο αν διαχωρίσουμε ρητά τα μέσα παραγωγής και την εργατική δύναμη στο κύκλωμα του κεφαλαίου:

*Χ – Ε [ΜΠ / ΕΔ] … Π … Ε΄ – Χ΄* [FSF-MC, 52]

Under the most general circumstances, and regardless of the commodity
produced, the industrial capitalists advance money capital (/M/) in
order to purchase commodity inputs (/C/), including labour power (/LP/)
and means of production (/MP/). It should be realised that it is not
money as money (money in its function as means of circulation or
payment) that operates as capital in the above circuit. Quite the
opposite. **Money is necessary for the transactions but does not in itself**
**make them possible. It is the separation in ownership of labour power**
**from the means of production - a social and class relation of production**
**- that allows a definite group of people (the capitalists) to hire**
**others (the workers) in exchange for a wage.** This can be stressed by
explicitly separating the means of production and labour power in the
circuit of capital:

/M - C [MP / LP] … P … C' - M'/ 

[Ben Fine and Alfredo Saad-Filho, Marx's Capital, 2004, p. 52]