Τετάρτη 15 Ιουλίου 2026

έμμεσος ρεαλισμός (John Locke)

Ο **έμμεσος ρεαλισμός** ήταν δημοφιλής σε αρκετούς φιλοσόφους της πρώιμης νεότερης φιλοσοφίας, όπως ο René Descartes, ο John Locke, ο G. W. Leibniz και ο David Hume.

Ο Λοκ κατηγοριοποίησε τις **ποιότητες** ως εξής:

* **Πρωτεύουσες ποιότητες** είναι οι ποιότητες που είναι «βασικές ως προς την εξήγηση» — δηλαδή μπορούν να χρησιμεύσουν ως εξήγηση για άλλες ποιότητες ή φαινόμενα χωρίς οι ίδιες να χρειάζονται περαιτέρω εξήγηση — και διακρίνονται επειδή η αισθητηριακή μας εμπειρία από αυτές μοιάζει με αυτές όπως υπάρχουν στην πραγματικότητα. (Για παράδειγμα, αντιλαμβανόμαστε ένα αντικείμενο ως σφαιρικό ακριβώς εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο είναι διατεταγμένα τα άτομα της σφαίρας.) Οι πρωτεύουσες ποιότητες δεν μπορούν να αφαιρεθούν ούτε μέσω της σκέψης ούτε μέσω φυσικής δράσης και περιλαμβάνουν τη **μάζα**, την **κίνηση** και, αμφιλεγόμενα, τη **στερεότητα** (αν και οι μεταγενέστεροι υποστηρικτές της διάκρισης μεταξύ πρωτευουσών και δευτερευουσών ποιοτήτων συνήθως απορρίπτουν τη στερεότητα ως πρωτεύουσα ποιότητα).

* **Δευτερεύουσες ποιότητες** είναι οι ποιότητες των οποίων η εμπειρία δεν μοιάζει άμεσα με τις ίδιες. Για παράδειγμα, όταν βλέπει κανείς ένα αντικείμενο ως κόκκινο, η αίσθηση της θέασης του κόκκινου δεν παράγεται από κάποια ιδιότητα «ερυθρότητας» που υπάρχει στο ίδιο το αντικείμενο, αλλά από τη διάταξη των ατόμων στην επιφάνεια του αντικειμένου, η οποία αντανακλά και απορροφά το φως με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Οι δευτερεύουσες ποιότητες περιλαμβάνουν το **χρώμα**, την **οσμή**, τον **ήχο** και τη **γεύση**.

<<Η λοκιανή διάκριση πρωτευουσών/δευτερευουσών ποιοτήτων αποτελεί κλασική μορφή έμμεσου ρεαλισμού, διότι υποστηρίζει ότι ο νους δεν συλλαμβάνει άμεσα όλα τα χαρακτηριστικά του εξωτερικού κόσμου, αλλά μέσω αισθητηριακών αναπαραστάσεων.>>

[Direct and indirect realism - Wikipedia (20260715)](https://en.wikipedia.org/wiki/Direct_and_indirect_realism)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.