συνειρμός των ιδεών (association of ideas)

Για να γίνει αυτό πρέπει να αναλογιστούμε ορισμένες ιδιότητες της ανθρώπινης φύσης,
που αν και έχουν ισχυρή επιρροή σε κάθε λειτουργία τόσο
της κατανόησης όσο και των παθών, δεν εξετάζονται συνήθως με ιδιαίτερη έμφαση από τους φιλοσόφους. Η *πρώτη* από αυτές είναι ο συνειρμός των ιδεών, που εγώ
έχω τόσο συχνά παρατηρήσει και εξηγήσει. Είναι αδύνατο για το νου
να προσηλωθεί σταθερά σε μια ιδέα για μεγάλο χρονικό διάστημα· ούτε μπορεί
με τις μέγιστες προσπάθειές του να φθάσει ποτέ σε μια τέτοια σταθερότητα. Όμως οσοδήποτε
μεταβλητές μπορεί να είναι οι σκέψεις μας, δεν είναι εντελώς χωρίς κανόνα και
μέθοδο στις αλλαγές τους. Ο κανόνας, με τον οποίο προχωρούν, είναι να περνάνε
από ένα αντικείμενο σε αυτό στο οποίο μοιάζει, γειτνιάζει ή παράγεται από αυτό.
Όταν μια ιδέα είναι παρούσα στη φαντασία, οποιαδήποτε άλλη, ενωμένη με αυτές
τις σχέσεις, την ακολουθεί φυσικά, και εισέρχεται με περισσότερη ευκολία μέσω
αυτής της εισαγωγής.
David Hume, A Treatise of Human Nature, σελ. 283

In order to this we must reflect on certain properties of human nature,
which tho’ they have a mighty influence on every operation both of the
understanding and passions, are not commonly much insisted on by
philosophers. The /first/ of these is the association of ideas, which I
have so often observ’d and explain’d. ’Tis impossible for the mind to
fix itself steadily upon one idea for any considerable time; nor can it
by its utmost efforts ever arrive at such a constancy. But however
changeable our thoughts may be, they are not entirely without rule and
method in their changes. The rule, by which they proceed, is to pass
from one object to what is resembling, contiguous to, or produc’d by it.
When one idea is present to the imagination, any other, united by these
relations, naturally follows it, and enters with more facility by means
of that introduction.
David Hume, A Treatise of Human Nature, p. 283