αποβλεπτική (ή νοητική) ενύπαρξη του αντικειμένου

Κάθε νοητικό φαινόμενο χαρακτηρίζεται από αυτό που οι Σχολαστικοί του Μεσαίωνα ονόμαζαν την αποβλεπτική (ή νοητική) ενύπαρξη του αντικειμένου, και αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε, αν και όχι απολύτως χωρίς αμφισημία, αναφορά σε ένα περιεχόμενο, κατεύθυνση προς ένα αντικείμενο (το οποίο εδώ δεν πρέπει να νοηθεί ως πράγμα), ή εμμενή αντικειμενικότητα. Κάθε νοητικό φαινόμενο περιλαμβάνει κάτι ως αντικείμενο μέσα του, αν και δεν το πράττει με τον ίδιο τρόπο. Στην παράσταση, κάτι παρίσταται, στην κρίση κάτι καταφάσκεται ή αποφάσκεται, στην αγάπη αγαπιέται, στο μίσος μισείται, στην επιθυμία επιθυμείται και ούτω καθεξής.

Αυτή η αποβλεπτική ενύπαρξη είναι χαρακτηριστική αποκλειστικά των νοητικών φαινομένων. Κανένα φυσικό φαινόμενο δεν εμφανίζει κάτι ανάλογο. Μπορούμε, επομένως, να ορίσουμε τα νοητικά φαινόμενα λέγοντας ότι είναι εκείνα τα φαινόμενα τα οποία περιέχουν ένα αντικείμενο με τρόπο αποβλεπτικό μέσα τους.

[Every mental phenomenon is characterized by what the Scholastics of the Middle Ages called the intentional (or mental) inexistence of an object, and what we might call, though not wholly unambiguously, reference to a content, direction toward an object (which is not to be understood here as meaning a thing), or immanent objectivity. Every mental phenomenon includes something as object within itself, although they do not do so in the same way. In presentation, something is presented, in judgment something is affirmed or denied, in love loved, in hate hated, in desire desired and so on.

This intentional inexistence is characteristic exclusively of mental phenomena. No physical phenomenon exhibits anything like it. We can, therefore, define mental phenomena by saying that they are those phenomena which contain an object intentionally within themselves.

— Franz Brentano, Psychology From an Empirical Standpoint, 1995, pp. 88-89]

Καθώς διαβάζει κανείς αυτές τις γραμμές, ανακύπτουν πολυάριθμα ερωτήματα: τι εννοεί ο Franz Brentano όταν λέει ότι το αντικείμενο προς το οποίο κατευθύνεται ο νους «δεν πρέπει να νοηθεί ως πράγμα»; Τι μπορεί να σημαίνει ότι ένα φαινόμενο (νοητικό ή μη) εμφανίζει «την αποβλεπτική ενύπαρξη ενός αντικειμένου» (*intentional inexistence of an object*); Τι σημαίνει για ένα φαινόμενο να «περιλαμβάνει κάτι ως αντικείμενο μέσα του»; Εκφράζουν η «αναφορά σε ένα περιεχόμενο» και η «κατεύθυνση προς ένα αντικείμενο» δύο διακριτές ιδέες; Ή είναι δύο διαφορετικοί τρόποι έκφρασης της ίδιας και της αυτής ιδέας; Αν η αποβλεπτικότητα μπορεί να συνδέει έναν νου με κάτι που είτε δεν υπάρχει είτε υπάρχει εξ ολοκλήρου μέσα στον νου, τι είδους σχέση μπορεί να είναι αυτή;

Αυτές οι δύο σύντομες παράγραφοι, παρότι είναι γεμάτες από σύνθετες, αφηρημένες και αμφιλεγόμενες ιδέες, καθόρισαν την ατζέντα όλων των μεταγενέστερων φιλοσοφικών συζητήσεων για την αποβλεπτικότητα κατά τα τέλη του δέκατου ένατου και καθ’ όλον τον εικοστό αιώνα.

Έχει υπάρξει κάποια συζήτηση σχετικά με τη σημασία της έκφρασης του Franz Brentano «αποβλεπτική ενύπαρξη» (*intentional inexistence*). Εννοούσε ο Brentano ότι τα αντικείμενα προς τα οποία κατευθύνεται ο νους είναι **εσωτερικά** στον ίδιο τον νου (ότι δηλαδή *εν-υπάρχουν* στον νου); Ή εννοούσε ότι ο νους μπορεί να κατευθύνεται προς **ανύπαρκτα** αντικείμενα; Ή μήπως εννοούσε και τα δύο; (Βλ. Crane, 1998, για περαιτέρω συζήτηση.)

As one reads these lines, numerous questions arise: what does Brentano
mean when he says that the object towards which the mind directs itself
‘is not to be understood as meaning a thing’? What can it be for a
phenomenon (mental or otherwise) to exhibit ‘the intentional inexistence
of an object’? What is it for a phenomenon to ‘include something as
object within itself’? Do ‘reference to a content’ and ‘direction toward
an object’ express two distinct ideas? Or are they two distinct ways of
expressing one and the same idea? If intentionality can relate a mind to
something that either does not exist or exists wholly within the mind,
what sort of relation can it be?

Replete as they are with complex, abstract and controversial ideas,
these two short paragraphs have set the agenda for all subsequent
philosophical discussions of intentionality in the late nineteenth and
the twentieth century. There has been some discussion over the meaning
of Brentano’s expression ‘intentional inexistence.’ Did Brentano mean
that the objects onto which the mind is directed are /internal/ to the
mind itself (/in/-exist in the mind)? Or did he mean that the mind can
be directed onto /non/-existent objects? Or did he mean both? (See
Crane, 1998 for further discussion.)

[Intentionality (Stanford Encyclopedia of Philosophy)](https://plato.stanford.edu/entries/intentionality/)