μηχανικισμός (runes)

Μηχανικισμός (από το ελλ. *μηχανή*): Θεωρία σύμφωνα με την οποία όλα τα φαινόμενα είναι πλήρως εξηγήσιμα βάσει μηχανικών αρχών. Η άποψη ότι κάθε φαινόμενο είναι αποτέλεσμα της κίνησης της ύλης και μπορεί να εξηγηθεί μέσω των νόμων που διέπουν αυτή την κίνηση. Θεωρία της καθολικής εξήγησης μέσω της ποιητικής αιτίας (*efficient cause*), σε αντίθεση με την τελική αιτία (*final cause*). Διδασκαλία σύμφωνα με την οποία η φύση, όπως μια μηχανή, αποτελεί ένα όλο του οποίου η ενιαία λειτουργία επιτελείται αυτόματα από τα επιμέρους μέρη του.

Στην κοσμολογία, διατυπώθηκε για πρώτη φορά από τους Λεύκιππο και Δημόκριτο (460 π.Χ.–370 π.Χ.) ως η άποψη ότι η φύση είναι εξηγήσιμη με βάση τα άτομα που κινούνται μέσα στο κενό. Υιοθετήθηκε από τον Galileo Galilei (1564–1641) και άλλους στοχαστές του δέκατου έβδομου αιώνα στο πλαίσιο της μηχανιστικής φιλοσοφίας. Για τον René Descartes (1596–1650), η ουσία της ύλης είναι η έκταση, και όλα τα φυσικά φαινόμενα είναι εξηγήσιμα μέσω μηχανικών νόμων. Για τον Immanuel Kant (1724–1804), ο μηχανικισμός συνίσταται στην αναγκαιότητα, μέσα στον χρόνο, κάθε συμβάντος σύμφωνα με την αιτιότητα ως νόμο της φύσης.

Στη βιολογία, ο μηχανικισμός είναι η θεωρία ότι οι οργανισμοί είναι πλήρως εξηγήσιμοι βάσει μηχανικών αρχών. Αντίθετό του είναι ο βιταλισμός/ζωτικοκρατία (*vitalism*). Στην ψυχολογία, ο όρος εφαρμόζεται στην συνειρμική ψυχολογία, ενώ στην ψυχανάλυση αναφέρεται στην ασυνείδητη καθοδήγηση μιας ψυχικής διεργασίας.

Γενικότερα, ο μηχανικισμός είναι η άποψη ότι η φύση συνίσταται αποκλειστικά από ύλη σε κίνηση και ότι λειτουργεί αυτομάτως. Αντίθετος σε κάθε μορφή υπερφυσιοκρατίας (*supernaturalism*).

Βλ. επίσης: Υλισμός, Ατομισμός. — J.K.F.

[Mechanism: (Gr. mechane, machine) Theory that all phenomena are totally explicable on mechanical principles. The view that all phenomena is the result of matter in motion and can be explained by its law. Theory of total explanation by efficient, as opposed to final, cause (q.v.). Doctrine that nature, like a machine, is a whole whose single function is served automatically by its parts. In cosmology, first advanced by Leucippus and Democritus (460 B.C.-370 B.C.) as the view that nature is explicable on the basis of atoms in motion and the void. Held by Galileo (1564-1641) and others in the seventeenth century as the mechanical philosophy. For Descartes (1596-1650), the essence of matter is extension, and all physical phenomena are explicable by mechanical laws. For Kant (1724-1804), the necessity in time of all occurrence in accordance with causality as a law of nature. In biology, theory that organisms are totally explicable on mechanical principles. Opposite of: vitalism (q.v.). In psychology, applied to associational psychology, and in psychoanalysis to the unconscious direction of a mental process. In general, the view that nature consists merely of material in motion, and that it operates automatically. Opposite of: all forms of super-naturalism. See also Materialism, Atomism. -- J.K.F. ](http://www.ditext.com/runes/m.html)