η κοινωνική σημασία της διάκρισης μεταξύ υπερεργασίας και αναγκαίας εργασίας προφανώς μεταβάλλεται ριζικά σε μια συνεργατική σοσιαλιστική κοινωνία σε σύγκριση με τις ταξικές κοινωνίες

17\. Στην *Κριτική του Προγράμματος της Γκότα*, ο Μαρξ επισημαίνει τα αναγκαία μέρη του κοινωνικού προϊόντος που πρέπει να παρακρατηθούν από την κοινωνία πριν προσδιοριστεί η διανομή των μέσων κατανάλωσης στα ατομικά της μέλη, ως εξής: «αντικατάσταση των καταναλωμένων μέσων παραγωγής», «πρόσθετο μέρος για την επέκταση της παραγωγής», «αποθεματικά ή ασφαλιστικά ταμεία για απρόοπτα, αναταράξεις λόγω φυσικών καταστροφών κ.λπ.», και επιπλέον τρία στοιχεία που πρέπει να αφαιρεθούν από τα μέσα κατανάλωσης: «γενικά έξοδα διοίκησης που δεν ανήκουν άμεσα στην παραγωγή» – τα οποία πρέπει να περιορίζονται και να μειώνονται σε μια νέα κοινωνία –, το μέρος «που προορίζεται για την κοινή ικανοποίηση αναγκών, όπως σχολεία, υγειονομικές υπηρεσίες κ.ά.» – που πρέπει να αυξάνεται αναλόγως με την ανάπτυξη της νέας κοινωνίας –, και «ταμεία για όσους είναι ανίκανοι προς εργασία κ.λπ.» (Κ. Μαρξ, *Κριτική του Προγράμματος της Γκότα*, 1875, Πεκίνο: Foreign Languages Press, 1976, σσ. 13–14). Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνουν όχι μόνο το αποτέλεσμα της υπερεργασίας, αλλά επίσης ενσωματωμένη παρελθούσα εργασία και ένα μέρος της αναγκαίας εργασίας για την αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης. Αν και μπορούμε εύκολα να διακρίνουμε μεταξύ τους τα ταμεία ή κόστη που βασίζονται στην υπερεργασία των εργαζομένων – όπως εκείνα για την επέκταση της παραγωγής, την ασφάλιση, τη διοίκηση και τα πρόσωπα ανίκανα προς εργασία –, η κοινωνική σημασία της διάκρισης μεταξύ υπερεργασίας και αναγκαίας εργασίας προφανώς μεταβάλλεται ριζικά σε μια συνεργατική σοσιαλιστική κοινωνία σε σύγκριση με τις ταξικές κοινωνίες.

17\. In his /Critique of the Gotha Programme/ Marx points to the
necessary portions of the social product to be deduced by society before
determining the distribution of the means of consumption to individual
members of it , as follows: 'cover for replacement of the means of
production used up', 'additional portion for expansion of production',
'reserve or insurance funds against accidents, dislocations caused by
natural calamities, etc.', and a further three items as follows to be
deduced from the means of consumption: 'the general costs of
administration not directly belonging to production' to be restricted
and diminished in a new society, the portion 'intended for the common
satisfaction of needs, such as schools, health services, etc' to grow in
proportion as the development of the new society, and 'funds for those
unable to work, etc' (K. Marx, /Critique of the Gotha Programme, /1875,
Peking: Foreign Languages Press, 1976, pp. 13-14). These items include
not merely the result of surplus-labour, but also embodied deed labour
and a part of necessary labour to reproduce labour-power. Although we
can easily discern among them the funds or costs relying upon the
surplus labour of the workers, such as those for the expansion of
production, insurance, administration and for people unable to work, the
social meaning of the distinction between surplus and necessary labour
will obviously become different in a co-operative socialist society in
comparison with in class societies.

[Makoto Itoh, The Basic Theory of Capitalism Part IV Socialism, 415]